Diugoniowate

Diugoniowate
Hydrodamalis gigas
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Gromada	ssaki
Podgromada	ssaki żyworodne
Szczep	łożyskowce
Rząd	syreny
Rodzina	diugoniowate
Nazwa systematyczna
Dugongidae
Gray, 1821
Zasięg występowania
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Diugoniowate, diugonie (Dugongidae) – rodzina morskich ssaków łożyskowych z rzędu syren. Jedyny żyjący współcześnie gatunek tej rodziny – diugoń (Dugong dugon) – występuje w wodach tropikalnych u wybrzeża wschodniej Afryki, Azji, Australii i Nowej Gwinei. Krowa morska (†Hydrodamalis gigas) została wytępiona w XVIII wieku. Gatunki kopalne znane są ze szczątków pochodzących z eocenu. Osiągały do 7 m długości.

Charakterystyka

Diugoń

Płetwa ogonowa diugoniowatych ma półksiężycowate wycięcie w środku. Kończyny przednie są przekształcone w płetwy bez szczątków kopytek. W szkielecie występuje 7 kręgów szyjnych. Uzębienie różni się u poszczególnych gatunków. Diugonie, w przeciwieństwie do manatów, które odżywiają się zarówno trawą morską jak i mieszaniną prawdziwych traw (Graminae), spasają wyłącznie podmorskie łąki trawy morskiej, która z trawą sensu stricto nie ma nic wspólnego. Jest to mieszanka wodnych roślin okrytozalążkowych o małej zawartości krzemionki. Diugonie poruszają się wolno w ciepłych i płytkich wodach, dzięki czemu oszczędzają energię i odżywiają się pędami wodnych roślin, które są bogate w węglowodany. Żerują nocą, na głębokości 1-12 m. Ich przednie kończyny są krótsze niż kończyny manatów, nie występują na nich charakterystyczne dla manatów szczątkowe kopytka. Różnią się również kształtem płetwy ogonowej.

Diugonie do późnego miocenu występowały u zachodnich wybrzeży Atlantyku i Morza Karaibskiego, zwykle jednak nie zasiedlając estuariów, gdzie o prawdziwą trawę morską było trudniej. W tym samym czasie manaty posiadły już prawdopodobnie umiejętność korzystania z różnych roślin przybrzeżnych (traw) i zaczęły wypierać słabiej dostosowane diugonie. Być może była to jedna z przyczyn wymarcia diugoniów karaibskich z Atlantyku i Karaibów. Obecnie występują wyłącznie w tropikalnej strefie Oceanu Indyjskiego i Spokojnego.

Systematyka

Rodzaj Dugong Lacépède, 1799

• Dugong dugon – diugoń

Rodzaj †Dusisiren Domning, 1978

• †Dusisiren dewana
• †Dusisiren jordani
• †Dusisiren takasatensis

Rodzaj Hydrodamalis Retzius, 1794

• †Hydrodamalis cuestae
• †Hydrodamalis gigas – krowa morska

oraz kilka rodzajów o nieustalonej jeszcze pozycji, m.in.:

• †Eotheroides Palmer 1899
• †Prototherium (de Zigno 1887)

Bibliografia

1. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971. 
2. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 166-167. ISBN 83-01-14344-4. 
3. Caryn Self-Sullivan, Evolution of the Sirenia, Sirenian International (format pdf) (en)