Dla Elizy
"Dla Elizy" (niem. "Für Elise") to popularny tytuł Bagateli a-moll WoO 59, jednej z najbardziej znanych w literaturze muzycznej miniatur fortepianowych, którą skomponował Ludwig van Beethoven. Utwór powstał ok. 1810 roku.
Spis treści |
[edytuj] Pochodzenie tytułu
Biografowie Beethovena nie są zgodni co do tego, kim była tytułowa Eliza.
Według jednej z teorii, oryginalny tytuł brzmiał "Für Therese", jako że adresatką utworu miała być znajoma kompozytora i córka jednego z lekarzy wiedeńskich, Therese Malfatti. W 1810 r. kompozytor oświadczył się jej, ona zaś oświadczyny odrzuciła, a w roku 1816 została żoną szlachcica i urzędnika Wilhelma von Droßdika.
Inna wersja mówi, że Eliza była słynną "Nieśmiertelną Ukochaną", do której Beethoven napisał swój słynny list (zob. List do Nieśmiertelnej Ukochanej), a której tożsamości biografom nigdy nie udało się ustalić.
Kiedy kompozycję opublikowano w 1865 r., jej odkrywca Ludwig Nohl nadał jej tytuł "Dla Elizy", pod którym znana jest do dziś.
[edytuj] Struktura utworu
Utwór o budowie ABACA utrzymany jest w metrum 3/8. Popularny motyw melodyczny, grany przez prawą rękę na tle rozłożonych akordów lewej ręki, oparty jest początkowo jedynie na dwóch funkcjach harmonicznych: a i E (będącymi w utworze funkcją toniki i dominanty). "Odpowiedź" ma wychylenie do trybu durowego: C, G, aby znów przejść w a i E. Część B jest żywsza, w tonacji F-dur, z drobnymi pochodami sekundowymi. Część C jest z kolei mroczniejsza, niespokojna; charakteryzują ją crescenda, ostinatowy motyw w lewej ręce i ekstensywne użycie pedału zgłaśniającego.
[edytuj] Bibliografia
- Ludwig Nohl, Neue Briefe Beethovens, Stuttgart: Cotta, 1867
- Klaus Martin Kopitz, Beethoven, Elisabeth Röckel und das Albumblatt „Für Elise“, Köln: Dohr, 2010, ISBN 978-3-936655-87-2
