Dobre (powiat radziejowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dobre
Kwatera Powstańców Styczniowych poległych w bitwie pod Krzywosądzą
Kwatera Powstańców Styczniowych poległych w bitwie pod Krzywosądzą
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat radziejowski
Gmina Dobre
Liczba ludności 2500
Strefa numeracyjna (+48) 54
Kod pocztowy 88-210
Tablice rejestracyjne CRA
SIMC 0862055
Położenie na mapie gminy Dobre
Mapa lokalizacyjna gminy Dobre
Dobre
Dobre
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobre
Dobre
Ziemia 52°41′03″N 18°33′52″E/52,684167 18,564444
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Dobrewieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Dobre. Miejscowość jest siedzibą gminy.

Przed wojną Dobre było siedzibą gminy Sędzin. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa włocławskiego. Do końca 2010 r. w obrębie Dobrego wyróżniona była 1 część miejscowości – Cukrownia, jednak została ona zniesiona z dniem 1 stycznia 2011 r[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W przeszłości Dobre było królewszczyzną.

W czasie panowania króla Zygmunta Starego Dobre przeszło w posiadanie Kościeleckich z Kościelca w zamian za dwie gorsze wsie. Zasadność tej transakcji sprawdzono w czasie lustracji dóbr królewskich w 1565 r. W przeglądzie Dobrego uczestniczył podstarości radziejowski Gotard Ziemięcki. Przeglądem objęty był folwark (inwentaryzacja budynków) i gospodarstwa chłopskie. W miejscowości mieszkało 32 kmieci osiadłych na 27 włókach. Kmiecie z 22 włók płacili czynsz po 2 floreny i 24 grosze z każdej, a z 5 włók po 9 korcy miary równej radziejowskiej z każdej. Jednocześnie z każdej włóki oddawali w naturze: 1 jagnię, 2 kapłony, 1 gęś, 1 kurę, 30 jajek i 2 sery. Cała miejscowość (kmiecie i zagrodnicy) składała się na podatek rzeźny, który wynosił 8 grzywien. Podatek ten wiązał się z przywilejem wydanym w 1365 r. przez króla Kazimierza Wielkiego, później potwierdzanym, o zwolonieniu chłopów z Dobrego z opłat targowych przy sprzedaży mięsa na rynku w Radziejowie. Kmiecie musieli też odrabiać pańszczyznę na miejscowym folwarku (od 1 włóki 2 dni na tydzień w trakcie roku, a 5 dni na tydzień w czasie żniw). W 1565 r. król Zygmunt II August potwierdził przekazanie Sebastianowi Mieleckiemu, kasztelanowi krakowskiemu, (małżonkowi Zofii Kościeleckiej) Dobrego w zamian za dobra Cielino (łac. Czielessino, Cielaki – później część miejscowości Bronisław) i Gnojno oraz 500 dukatów pożyczonych królowi.

Po Mieleckim Dobre weszło w posiadanie rodziny Pstrokońskich, a następnie w ręce wojewody inflanckiego, Jana Wilhelma Schliebena, który ożenił się z Justyną Pstrokońską[2]. Od Schliebenów majątek został odkupiony przez rodzinę Dąbskich, a później drogą pokrewieństwa przeszedł w posiadanie rodziny Czernickich.

W Dobrem 19 lutego 1863 r. odbyła się ostatnia faza bitwy pod Krzywosądzą.

Mieszkańcy Dobrego czynnie uczestniczyli w powstaniu wielkopolskim. Jednostka Straży Ludowej z Dobrego, uzbrojona w karabiny maszynowe, udzieliła skutecznego wsparcia oddziałowi Straży Ludowej w Paprosie w walce z przeważającymi siłami Grenzschutzu.

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Parafia św. Stanisława Biskupa w Dobrem należy do dekanatu radziejowskiego.

Dobre pierwotnie należało do parafii w Krzywosądzy.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Uruchomienie cukrowni w 1908 r. miało wpływ na przekształcenie się miejscowości w osadę o charakterze przemysłowym. Przy fabryce uruchomino w 1917 r. 4-klasową szkołę. Po upaństwowieniu szkoły w 1920 r. zaczęła ona szybko rozwijać się, osiągając w 1921 r. liczbę 7 oddziałów. Ze szkoły korzystali nie tylko uczniowie z Dobrego, ale także z innych miejscowości (m.in. z Krzywosądzy).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz ustalenia nazw obiektów fizjograficznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1741).
  2. Schlieben okresowo był też właścicielem Płowiec. Schlibenowie posiadali także majątki na terenie Prus Książęcych, m.in. Brzeźnicę i Kadyny.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Borucki Maksymilian, Ziemia Kujawska pod względem historycznym, jeograficznym, archeologicznym i statystycznym opisana…, Warszawa, 1882
  • Tomczak Andrzej, Ohryzko-Włodarska Czesława, Włodarczyk Jerzy, Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich 15641565, cz. 1, Bydgoszcz, 1961