Dobroszyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dobroszyce
Herb
Herb Dobroszyc
Kościół św. Jadwigi
Kościół św. Jadwigi
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat oleśnicki
Gmina Dobroszyce
Liczba ludności (2006) 2363
Strefa numeracyjna (+48) 71
Kod pocztowy 56-410
Tablice rejestracyjne DOL
SIMC 0874130
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Dobroszyce
Dobroszyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobroszyce
Dobroszyce
Ziemia 51°15′53″N 17°20′21″E/51,264722 17,339167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Dobroszyce (niem. Juliusburg) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, w gminie Dobroszyce, której jest siedzibą.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dobroszyce w dokumentach wzmiankowane były już w 1405, a dokładniej najstarsza ich część, Treszkin (Treskin, Dreski, Dreske), położona nad rzeką Dobrą w księstwie oleśnickim, należącym do krajów Korony Św. Wacława. Pierwotnie Treszkin był siedzibą rodową sławnych rycerzy von Czirn (braci Hayna i Opitza).

W 1655 miejscowość od von Hengelów odkupił książę oleśnicki z dynastii wirtemberskiej, Sylwiusz Nimrod, który 10 lipca 1663 lokował w pobliżu nową osadę z prawami miejskimi, rozplanowaną wokół kwadratowego rynku. Po podziale księstwa oleśnickiego w 1673 obie miejscowości odziedziczył jego syn Juliusz Zygmunt, który dwa lata później (1675) połączył je w jedno miasto, nadając mu nazwę Juliusburg od swojego imienia (27 stycznia 1676), a także pierwsze wyobrażenie herbu miasta (1676), stanowiące na mocy uchwały Rady Gminy z dnia 6 maja 2003 aktualne godło Dobroszyc. Zjednoczenie wzmocniło znaczenie Juliusburga jako prężnie rozwijającego się na przestrzeni wieku XVII i XVIII ośrodka rzemiosła tkackiego i szewskiego, czego widome dowody stanowiły: przekształcenie kasztelu juliusburskiego w barokowy zamek (1675-1676), wzniesienie budynku ratusza (1693) oraz założenie okazałego, ewangelickiego zboru pod wezwaniem Św. Trójcy w stylu barokowym (1693-1697). Do 1745, czyli śmierci Karola Nimroda (syna Juliusza Zygmunta), Juliusburg był rezydencją książąt oleśnickich. Na skutek pokoju wrocławskiego (1742) Juliusburg znalazł się w granicach Królestwa Prus. W 1792 władzę nad księstwem po wygaśnięciu dynastii Württembergów przejęła dynastia brunszwicka, a w 1884 część księstwa z Juliusburgiem dostała się w ręce przyszłego króla Saksonii Fryderyka Augusta III Wettina (w posiadaniu jego potomków do 1945).

Juliusburg w XVIII wieku
Juliusburg
Juliusburg

Na skutek upadku, jaki przeżyła w XIX wieku lokalna wytwórczość sukiennicza, a którego widomym sygnałem było zburzenie ratusza w 1826, gospodarka gminy przestawiła się na przemysł drzewny. Mimo to w 1928, w wyniku ogólnie złej sytuacji gospodarczej, Juliusburg utracił jednak prawa miejskie. W czasie II wojny światowej, w latach 1940-1942, mieścił się tu obóz jeniecki (Oflag VIII C Juliusburg), w którym przetrzymywano oficerów belgijskich, francuskich i holenderskich[1].

W 1945 miejscowość została przyłączona do Polski. Jego dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec i zastąpiono polskimi osadnikami. Po wojnie miejscowość przez krótki czas nazywano Julianowem, jednak ostatecznie przyjęto nazwę Dobroszyce.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[2]:

  • historyczny układ przestrzenny miejscowości, z XV-XVII w., XIX w. Śladem miejskiej przeszłości Dobroszyc jest zwarty układ urbanistyczny z rynkiem i częściowo zachowaną zabudową o charakterze małomiasteczkowym
  • zespół pałacowy:
    • pałac; renesansowy zamek w Dobroszycach, wzniesiony został w latach 1589-1601 dla Andreasa von Hengela jako dwukondygnacyjny, czteroskrzydłowy dwór obronny na planie prostokąta, z wewnętrznym dziedzińcem, otoczony wałem i fosą. W latach 1675-1676 książę Juliusz Zygmunt przeobraził warownię w barokowy zamek jako swoją reprezentacyjną rezydencję. Po wielkiej przebudowie w 1853 r. zamek został pozbawiony barokowej ściany szczytowej oraz otoczony zabytkowym parkiem (którego nikłe resztki zachowały się do dnia dzisiejszego) na miejscu dotychczasowych ogrodów. Po 1945 r. usunięto także i inne ozdobne elementy, w związku z przystosowaniem budynku na potrzeby umieszczonej tu placówki oświatowej (Zbiorczej Szkoły Gminnej, później Szkoły Podstawowej mającej tu siedzibę aż do 1992 r.). Po wielu przebudowach obecny wygląd zamku jest bardzo niewyszukany, jedynie oryginalne renesansowe obramienia okien, późnorenesansowy kamienny portal oraz barokowy portal u wejścia do północnego skrzydła przypominają jeszcze o pierwotnej świetności. Naroża zamku są oflankowane basztami, przy czym południowo-wschodnią basztę wydźwignięto w wieżę.
    • ogrody, z XVII w., druga poł. XIX w.
  • zespół kościoła Braci Szkolnych i sierocińca, ul. Czereśniowa 12, zespół XIX-wiecznych budowli neogotyckich, w skład którego wchodzą:
    • kościół, obecnie par. pw. Św. Jadwigi należący do parafii św. Jadwigi (Dekanat Oleśnica zachód) – neogotycki, ceglany budynek, powstały w latach 1894-1895, wcześniej stanowiący część składową sierocińca Amalii Amalienstift
    • budynek główny sierocińca, obecnie Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Caritas Archidiecezji Wrocławskiej, obszerny dawny dom sierot Amalienstift z 1893 r.
    • dom mieszkalno-gospodarczy, z XIX/XX w.
    • budynek gospodarczy, z lat 1920-25
    • warsztat, ob. plebania, z lat 1930-35
    • ogrodzenie z bramkami, z 1890 r.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Jedną z wizytówek Dobroszyc jest Zespół Muzyki Dawnej „Carmen Alacre” pozostający pod opieką Gminnego Centrum Kultury im. Anny Sojko. Istnieje od 1989 przy Szkole Podstawowej im. Ireny Sendlerowej w Dobroszycach, a jego skład stanowią uczniowie i absolwenci tejże. Repertuar „Carmen Alacre” obejmuje przede wszystkim muzykę renesansową, ale także utwory średniowieczne i barokowe.

Największe sukcesy: Złote „Harfa Eola” (2003, 2010, 2012) na Ogólnopolskim Festiwalu Zespołów Muzyki Dawnej Schola Cantorum] w Kaliszu. Na tym festiwalu zespół zdobywał również Harfy Srebrne (1998, 2002, 2009) i Brązowe (1997, 2008). Zespół wielokrotnie był laureatem Wojewódzkiego Przeglądu Szkolnych Zespołów Artystycznych we Wrocławiu.

W 2001 zespół wystąpił na IV Festiwalu Nauki we Wrocławiu, a wcześniej kilkakrotnie na koncertach plenerowych Międzynarodowego Festiwalu Oratoryjno-Kantatowego „Wratislavia Cantans”. Na zaproszenie Gimnazjum w Falkenbergu, czterokrotnie wziął udział w koncertach bożonarodzeniowych w Niemczech. Jesienią 2003 w ramach Dni Dolnego Śląska w Västmanland (region partnerski Dolnego Śląska w Szwecji), koncertował w Västerås i w Vallby. W 2008 zespół wystąpi także na festiwalu „Maj z Muzyką Dawną”

W 2010 roku zespół nagrał pierwszą solową płytę, która została wydana w roku 2011.

Przy GCK działają ponadto trzy zespoły śpiewacze: „Leszczynki” (reprezentowały gminę Dobroszyce na Dożynkach Prezydenckich 2004 w Spale), „Uśmiech” i „Sąsiadeczki”. W Dobroszycach działają także: młodzieżowy Teatr Muzyczny „Kangarose”, grupa teatralna „Fantazja” (dla młodszych) oraz grupa teatralna „K.A.K.T.U.S” (dla starszych). Na trwale w kalendarz imprez kulturalnych wpisały się Jazz u Wójta ze Świętojańską Nocą Jazzową oraz organizacja Święta Młodych w czasie międzynarodowego Salwatoriańskiego Forum Młodych[3]. Koncerty odbywają się w kameralnej muszli koncertowej w dobroszyckim parku.

Edukacja i sport[edytuj | edytuj kod]

W Dobroszycach znajduje się siedziba Gminnej Biblioteki Publicznej (wchodzącej w skład GCK i mającej dwie filie, w Dobrzeniu i Łuczynie), a także zdecydowana większość placówek oświatowych gminy, tj. Przedszkole, Szkoła Podstawowa i Gimnazjum.

Głównym profilem działalności sportowej jest piłka nożna. Klub Piłkarski „Dąb” Dobroszyce gra obecnie w „GARMAN” Wrocławskiej Klasie Okręgowej. Tradycyjnymi imprezami sportowymi są Gminne Turnieje Piłki Nożnej Drużyn Podwórkowych, a także Halowy Turniej Piłkarski Oldbojów o Puchar Wójta Gminy Dobroszyce.

Przypisy

  1. PWN Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, Warszawa 1983, s. 136.
  2. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 22.9.2012]. s. 127.
  3. Historia Salwatoriańskiego Forum Młodych.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]