Docent

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Docent (niem. Dozent od łac. doceo – uczę)[1] – stanowisko w szkołach wyższych i instytutach naukowych dla pracowników dydaktycznych.

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

W okresie Polski przedwojennej oraz w Polsce Ludowej do 1987 r. docentura była stanowiskiem pośrednim pomiędzy adiunktem a profesorem nadzwyczajnym. Z wyjątkiem lat 1965-1969 tytuł ten przyznawany był osobom posiadającym stopień doktora lub doktora habilitowanego. Po wydarzeniach marcowych 1968 władze polityczne PRL uznały, że trzeba do wyższych uczelni wprowadzić "zastrzyk świeżej krwi" z młodszych pracowników nauki. Dlatego znaczną liczbę doktorów piastujących stanowiska adiunktów mianowano docentami – nazywano ich pogardliwie marcowymi docentami.

Od 1 października 2005 roku stanowisko docenta na uczelniach wyższych zostało uregulowane ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. Ustawa ta w art. 110, ust. 4 dopuszcza (w drodze odpowiedniego zapisu w statutach poszczególnych uczelni) wprowadzenia fakultatywnego stanowiska docenta w grupie pracowników dydaktycznych danej uczelni. Osoba taka powinna posiadać stopień doktora, a jej prawa i obowiązki są podobne jak na stanowisku starszego wykładowcy. W uczelniach morskich na stanowisku docenta może być zatrudniona osoba posiadająca tylko stopień naukowy doktora oraz najwyższy stopień morski (art. 114, ust. 4)[2].

Information icon.svg Osobny artykuł: Pracownicy uczelni.

W instytutach PAN stanowisko docenta zostało wprowadzone dla pracowników naukowo-badawczych ustawą o PAN w 1960 roku[3] i utrzymane dla pracowników naukowych instytutów PAN w latach 1997–2010[4]. W roku 2010 stanowisko docenta w instytutach badawczych (w tym instytutach PAN) zostało zmienione na stanowisko profesora nadzwyczajnego[5].

Docentem tytułuje się zwyczajowo doktorów habilitowanych nauk medycznych.[potrzebne źródło]

W innych krajach[edytuj | edytuj kod]

W innych systemach prawnych osoba posiadająca habilitację uzyskiwała zwykle stanowisko docenta formalnie wskazujące, że w przyszłości może uzyskać stanowisko, tytuł i pełnić funkcję profesora akademickiego. W Prusach stanowisko Privatdozent – "docenta prywatnego", wprowadzone po reformie uniwersytetów niemieckich w początkach XIX w. oznaczało, że osoba ta miała prawo wykładania na danym fakultecie, ale w odróżnieniu od profesora, utrzymywana była ze składek studentów, a nie z funduszy uczelni.

W byłym ZSRR i aktualnie w Rosji docent to także pierwszy z czterech tytuł naukowy jaki można uzyskać. Kolejne tytuły to: profesor, członek-korespondent, akademik.

W Szwecji tytuł docenta (docent, dawniej: oavlönad docent) nie jest stanowiskiem, lecz przyznawany jest na całe życie jako najwyższy stopień naukowy. Jego otrzymanie wymaga międzynarodowej reputacji badawczej i dorobku po doktoracie, sprawdzanych przez komisję kwalifikacyjną[potrzebne źródło].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Słownik zapożyczeń niemieckich w polszczyźnie, red. Marek Łaziński, s. 51, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008. ISBN 978–83–01–15588–9.
  2. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.)
  3. Ustawa z dnia 17 lutego 1960 r. o Polskiej Akademii Nauk Dz. U. z 1960 r. Nr 10, poz. 64
  4. Ustawa z dnia 25 kwietnia 1997 r. o Polskiej Akademii Nauk Dz. U. z 1997 r. Nr 75, poz. 469
  5. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące system nauki Dz. U. z 2010 r. Nr 96, poz. 620