Doktor (Doktor Who)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Doctor (Doctor Who))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Doktor Who Doktor
Peter Capaldi gra Dwunastego Doktora od 2013 r.
Peter Capaldi gra Dwunastego Doktora od 2013 r.
Gatunek Władca Czasu
Pochodzenie (miejsce) Gallifrey
Pierwsze wystąpienie An Unearthly Child
Liczba historii 241
Liczba odcinków 798
Towarzysze lista
Grany przez William Hartnell
Patrick Troughton
Jon Pertwee
Tom Baker
Peter Davison
Colin Baker
Sylvester McCoy
Paul McGann
Christopher Eccleston
David Tennant
Matt Smith
Peter Capaldi

Doktor (ang. Doctor) – tytułowa postać związana z brytyjskim serialem science fiction pt. Doktor Who. Przez cały okres nadawania serialu Doktora grało do tej pory dwunastu aktorów. Najdłużej odgrywającym rolę Doktora był aktor Tom Baker, który występował przez 7 lat i zagrał w 172 odcinkach jako czwarta inkarnacja Doktora. Najkrócej występującym aktorem był Paul McGann, który wystąpił tylko w filmie telewizyjnym jako ósmy Doktor (choć jeśli liczyć komiksy, powieści itp. przeżył on największą liczbę przygód) oraz John Hurt, który wcielił się w Doktora Wojny w dwóch odcinkach[a].

Postać Doktora była początkowo okryta tajemnicą. Widzowie pierwszych odcinków pierwszego sezonu z 1963 roku, wiedzieli o nim tylko, że jest ekscentrycznym kosmicznym podróżnikiem o niesamowitej inteligencji, który walczy z niesprawiedliwością i wędruje przez czas i przestrzeń starym, nie zawsze niezawodnym statkiem kosmicznym zwanym "TARDIS". Dzięki osiągnięciom naukowym rasy Doktora TARDIS wewnątrz jest o wiele większa niż na zewnątrz, niegdyś potrafiła też dostosować swój wygląd do otoczenia i czasów, w jakich wylądowała. Z powodu usterki obwodu kameleona stale imituje angielską policyjną budkę telefoniczną z lat sześćdziesiątych XX w.

Doktor jest obcym z planety Gallifrey, który podróżuje w czasie i przestrzeni w statku kosmicznym o nazwie TARDIS. Jest to wehikuł czasu, który wygląda jak zwykła niebieska budka policyjna, charakterystyczna dla Wielkiej Brytanii XIX i XX wieku. Innym atrybutem Doktora jest śrubokręt soniczny, którym potrafi otwierać i zamykać drzwi, rozsuwać szczeliny w czasoprzestrzeni, niszczyć obiekty i ogłuszać wrogów. Doktor, jak sam mówi, czuje się samotny, dlatego do swoich podróży dobiera sobie towarzyszy. Pierwszą towarzyszką Doktora była jego wnuczka, Susan Foreman, natomiast obecnie towarzyszy mu Clara Oswald.

Aktorzy grający Doktora[edytuj | edytuj kod]

Jako Władca Czasu Doktor po śmierci regeneruje się w nowym ciele, dzięki czemu do tej pory grało go dwunastu aktorów. Poszczególne wcielenia Doktora różnią się nie tylko wyglądem, ale również osobowością, co pozwala producentom na wygodną zmianę aktora grającego główną rolę. W ten sposób, mimo że aktorzy grają wciąż tę samą postać, nie muszą wzorować się na swoich poprzednikach i sami od początku kształtują wizerunek Doktora, co jest jedynym takim przypadkiem w historii telewizji.

Doktor przechodził dotychczas całkowity proces regeneracji dwanaście razy – przeważnie ginął na końcu jakiegoś ważnego wydarzenia, a każda jego śmierć była przemianą starego wcielenia w nowe. Dziesiątemu Doktorowi udało się jednak uniknąć dodatkowej przemiany. Po trafieniu laserem przez Daleka, użył części energii regeneracyjnej do uleczenia samego siebie, a resztę przelał do swojej odciętej dłoni, pozostając tym samym wcieleniem[b].

Poniżej przedstawione są dane n.t. poszczególnych wcieleń Doktora. W tabeli uwzględnione są jedynie oryginalne daty wystąpień (bez późniejszych powróceń na jakieś specjalne okazje) oraz oryginalni aktorzy.

Doktor Aktor Liczba odcinków Pierwszy występ Ostatni występ
Data Wiek Data Wiek
Pierwszy Doktor William Hartnell 134
(29 historii)
23 listopada 1963 55 29 października 1966 58
Drugi Doktor Patrick Troughton 119
(21 historii)
5 listopada 1966 46 21 czerwca 1969 49
Trzeci Doktor Jon Pertwee 128
(24 historii)
3 stycznia 1970 50 8 czerwca 1974 54
Czwarty Doktor Tom Baker 172
(41 historii)
28 grudnia 1974 40 21 marca 1981 47
Piąty Doktor Peter Davison 69
(20 historii)
21 marca 1981 29 16 marca 1984 32
Szósty Doktor Colin Baker 31
(8 historii)
16 marca 1984 40 6 grudnia 1986 43
Siódmy Doktor Sylvester McCoy 42
(12 historii)
7 września 1987 44 6 grudnia 1989 46
Ósmy Doktor Paul McGann 1
(1 historia)
27 maja 1996 36 27 maja 1996 36
Dziewiąty Doktor Christopher Eccleston 13
(10 historii)
26 marca 2005 41 18 czerwca 2005 41
Dziesiąty Doktor David Tennant 47
(36 historii)
18 czerwca 2005 34 1 stycznia 2010 38
Jedenasty Doktor Matt Smith 44 odcinki
(39 historii)
1 stycznia 2010 27 25 grudnia 2013[1] 31
Dwunasty Doktor Peter Capaldi[2] 25 grudnia 2013 55

Ponadto w 2013 roku, na 50-lecie istnienia serialu dodano wątek, w którym Ósmy Doktor zregenerował się w tzw. "Doktora Wojny"[3], który powstał tylko po to by walczyć w Ostatniej Wielkiej Wojnie Czasu. Doktor Wojny występuje w ostatnich scenach z odcinka Imię Doktora oraz w całym odcinku Dzień Doktora, a także w mini-odcinku The Night of the Doctor.

Niekanoniczne wcielenia Doktora[edytuj | edytuj kod]

W latach 1965-1966 wyprodukowano dwa filmy kinowe Doktor Who i Dalekowie i Inwazja Daleków na Ziemię. Filmy tef nawiązywały do wątków serialu Doktor Who, a główną postać zagrał Peter Cushing. Fabuła jednak w wielu punktach różniła się od telewizyjnej serii, gdyż Doktor (naukowiec noszący nazwisko Who) nie był Władcą Czasu, a człowiekiem, ekscentrycznym wynalazcą, który zbudował swoją TARDIS (w rzeczywistości pierwszy Doktor "pożyczył" swoją TARDIS, bądź to ona "ukradła" jego[c]). Z tych powodów, kreacja Cushinga nie jest uznawana za kanoniczne wcielenie Doktora.

Doktora w innych filmach, kontynuacjach lub parodiach grali:

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Każdy Doktor ma swoje własne umiejętności, upodobania, powiedzonka i odmienną od poprzedników osobowość, co wywołuje bardzo różne odczucia wśród widzów. Przez całą historię programu, czołowym tematem dyskusji o Doktorze była kwestia jego inkarnacji, a twórcom nie udało się uniknąć sprzeczności. Próbowano dowieść, że w The Brain of Morbius (1976) pierwszy Doktor nie mógł być pierwszym wcieleniem Doktora z powodu pojawiających się tam wizerunków poprzednich wcieleń (pomimo że miały być one wizerunkami innego Władcy Czasu – Morbiusa); w okresie siódmego Doktora producentom zarzucano, że Doktor był więcej, niż tylko Władcą Czasu, natomiast w 1996 roku, w filmie telewizyjnym Doktor stwierdził, że jest pół-człowiekiem od strony matki. W An Unearthly Child dowiadujemy się, że pierwszy Doktor ma wnuczkę, Susan Foreman, a w Fear Her (2006) zdradził Rose, że 'był kiedyś ojcem'. Seria z 2005 roku ujawniła, że dziewiąty Doktor został ostatnim ocalałym Władcą Czasu i że jego rodzima planeta została zniszczona; w odcinku Dalek Rose zapytała Doktora, czy to możliwe by istnieli jeszcze jacyś Władcy Czasu, a on odpowiedział z pełnym przekonaniem, że nie. Zapytany w Smith and Jones, czy miał brata, zaprzeczył krótko: 'Nie, jestem zupełnie sam'. Kiedy w odcinku Gridlock padają ostatnie słowa Twarzy z Boe: 'You are not alone', poznajemy zalążek tajemnicy, będącej motywem przewodnim całej 3 serii.

Największymi wrogami Doktora są Dalekowie, Cybermeni, Mistrz i Sontaranie. Doktor często spotyka się z dylematem moralnym, dotyczącym wyboru między tym, co musi się wydarzyć, a ocaleniem życia innych istot. Często zdarza się, że sam nagina zasady, o których sam wspomina i ratuje epizodycznych bohaterów, jednak zawsze w taki sposób, by nie naruszyć ciągłości historii. Doktor nie jest jednak wojownikiem, któremu zależy na zniszczeniu zagrożenia, często odwołuje się do moralności agresora powołując się przy tym na Kodeks, mając nadzieję, że załagodzi to konflikt. Są jednak sytuacje, w których Doktor nie ma skrupułów i po podjęciu jednej tylko próby odwiedzeniu wroga od agresji, sam do niej przechodzi. Takie zachowanie można zobaczyć w odcinkach, w których pojawiają się Dalekowie i Cybermeni. Te dwie rasy brały udział w Wielkiej Wojnie Czasu razem z Władcami Czasu, których jedynym przedstawicielem po zakończeniu wojny jest właśnie Doktor.

Największą tajemnicą jest pierwotne imię Doktora, znane jedynie nielicznym, np. River Song. W odcinku finałowym serii 7 bohater stwierdza, że jest ono istotne tylko jako hasło otwierające dostęp do jego grobowca, włamanie do którego zagroziłoby całej czasoprzestrzeni. Jako swoje prawdziwe imię traktuje on tytuł Doktor.

Rodzina Doktora[edytuj | edytuj kod]

Informacje o rodzinie głównego protagonisty serii pojawiają się w serialu rzadko i są zwykle bardzo skąpe. Bardzo niewiele wiadomo na temat rodziny oraz dzieciństwa Doktora. Wiele informacji zostało jedynie zasugerowanych przez Doktora, który zwykle wymijająco odpowiada na pytania o własną rodzinę. Podczas swojej drugiej inkarnacji, zapytany o swoją rodzinę, Doktor odpowiada, że ich wspomnienia wciąż są żywe, jeśli zechce je przywołać, w przeciwnym razie śpią w jego umyśle[m]. W odcinku The Time Monster trzeci Doktor wspomina, że jako mały chłopiec żył w domu postawionym na zboczu wzgórza.

Przez pierwsze dwa sezony serialu Doktor podróżował razem ze swoją wnuczką, Susan Foreman[4]. Doktor wspominał również, że miał brata[n]. Choć nigdy nie zostało powiedziane wprost, że Doktor miał dzieci i ile, jednakże w historii serialu pojawia się kilka sugestii z nimi związanych. W odcinku Kto się jej boi Doktor wspomina, że był raz ojcem, lecz szybko zmienia temat; takie samo stwierdzenie pada również w odcinku Córka Doktora. W tym samym odcinku dowiadujemy się również, że stracił swą rodzinę w Wojnie Czasu. Sugestia związana z takim losem jego bliskich pojawia się również w odcinku dziewiątego Doktora Puste dziecko. Zapytany przez swą towarzyszkę Amy Pond w odcinku Bestia na dole czy jest ojcem, Doktor po prostu zmienia temat. Podobnie reaguje na to samo pytanie w odcinku Dobry człowiek idzie na wojnę, gdy ofiarowuje Amy i Rory'emu kołyskę dla ich nowo narodzonego dziecka. W odcinku Nocne koszmary, Doktor bawi małe dziecko i mamrocze później, że dawno tego nie robił. W odcinku Pierścienie Akhatenu, Doktor wspomina że odwiedził Akhaten już wcześniej, razem ze swoją wnuczką.

Ósmy Doktor wspomina swojego ojca w filmie telewizyjnym i sugeruje również że jego matka była człowiekiem (co było źródłem wielu dyskusji i sporów między fanami[o]).

W odcinku Córka Doktora, jego informacja genetyczna zostaje przetworzona przez maszynę, co w rezultacie powoduje stworzenie kobiety – żołnierza, która otrzymuje później imię Jenny (postać jest grana przez Georgię Moffett, córkę Petera Davisona i żonę Davida Tennanta). Doktor i Jenny odnoszą się do siebie w relacji ojciec-córka. Na koniec tego odcinka Jenny zostaje zastrzelona, lecz później odżywa i kradnie rakietę z zamiarem przeżycia własnych przygód, tak jak jej ojciec.

W odcinku Ślub River Song Doktor bierze ślub z River Song. To również oznacza, że jego towarzysze Amy Pond oraz Rory Williams zostali jego teściami, a rodziny Pond i Williams połączyły z nim więzi powinowactwa.

W odcinku Do końca wszechświata pojawia się tajemnicza kobieta, podpisana w napisach końcowych jako Kobieta, która w trakcie odcinków kontaktuje się z Wilfredem Mottem, dziadkiem Donny. Na końcu okazuje się, że jest Władcą czasu, która sprzeciwia się decyzjom Wysokiej Rady Władców Czasu i ich planu ucieczki z Wojny Czasu. Gdy w końcu Doktor i kobieta spotykają się twarzą w twarz, jego reakcja sugeruje, że się znają. Gdy później Wilf pyta Doktora o tożsamość kobiety, Doktor unika odpowiedzi na pytanie. W związku z brakiem odpowiedzi wielu fanów serialu spekulowało na temat jej tożsamości, jednakże w komentarzu do odcinka żaden z producentów wykonawczych serialu nie komentuje sprawy. Dopiero w materiale Doctor Who: The Writer's Tale – The Final Chapter producent wykonawczy Russell T Davies rozwiewa wątpliwości tłumacząc, że stworzył postać jako matkę Doktora i aktorka Claire Bloom, która odgrywała jej rolę, została poinformowana gdy zjawiła się na casting.

W serialu jest również sugerowane, zarówno w odcinkach Do końca wszechświata oraz Ślub River Song, że gdzieś pomiędzy odcinkami Wody Marsa oraz Do końca wszechświata Doktor ożenił się z królową Elżbietą I. Sugestię można również dostrzec w odcinku Bestia na dole, gdy Elżbieta X komentuje "And so much for the Virgin Queen, you bad, bad boy!" ("I to na tyle jeśli chodzi o Królową-Dziewicę, niegrzeczny chłopcze!"). Sugestie te zostały potwierdzone odcinkiem z okazji 50-lecia serialu, gdzie w odcinku zatytułowanym Dzień Doktora Doktor bierze ślub z królową w obecności swoich dwóch innych wcieleń.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. John Hurt w roli Doktora Wojny wystąpił w pod koniec odcinka Imię Doktora oraz przez cały odcinek Dzień Doktora
  2. his. Skradziona Ziemia / Koniec podróży
  3. odc. Żona Doktora
  4. Grał alternatywnego czwartego Doktora w sztuce Doctor Who and the Daleks in The Seven Keys to Doomsday (1974). Sztuka została później przekształcona w odcinek radiowy, w którym również występuje Martin, w tej samej roli.
  5. Grał Doktora w dwudziestominutowym odcinku-parodii Doctor Who and the Curse of Fatal Death (1999), nakręconym z okazji Red Nose Day]
  6. Grał alternatywnego, dziewiątego Doktora w serialu animowanym pt. Scream of the Shalka, wyprodukowanym przez BBC z okazji czterdziestolecia serialu. Grał również dr Waltera Simeona oraz Wielką Inteligencje, w odcinkach Bałwany (2012) i Imię Doktora (2013)
  7. 7,0 7,1 7,2 Grał alternatywnego, dziewiątego Doktora w serialu animowanym pt. Scream of the Shalka, wyprodukowanym przez BBC z okazji czterdziestolecia serialu.
  8. Grał alternatywnego pierwszego Doktora w dwóch odcinkach radiowych wyprodukowanych przez Big Finish Productions pod tytułem Auld Mortality oraz A Storm of Angels. Pojawił się w serialu Doktor Who również w innej roli – w odcinku The Creature from the Pit (1979) zagrał postać Organona.
  9. Grał alternatywną wersję Doktora w odcinku radiowym Full Fathom Five, wyprodukowanym przez Big Finish Productions. W serialu Doktor Who zagrał również kilka innych ról: Vorusa w Revenge of the Cybermen, Poula w The Robots of Death oraz Mawdryna w Mawdryn Undead.
  10. Grał alternatywną wersję Doktora w odcinku radiowym Full Fathom Five, wyprodukowanym przez Big Finish Productions.
  11. Grała alternatywną, otumanioną alkoholem, żeńską wersję Doktora w odcinku radiowym Exile, wyprodukowanym przez Big Finish Productions.
  12. Znany z licznych parodii Doktora, zwłaszcza z impersonacji jego czwartego wcielenia.
  13. his. The Tomb of the Cybermen
  14. odc. Smith i Jones
  15. film Doctor Who

Przypisy