documenta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Znaczek pocztowy wydany z okazji setnej rocznicy urodzin Arnolda Bodego – założyciela wystawy documenta

documenta – wystawa sztuki współczesnej odbywająca się co pięć lat w niemieckim mieście Kassel i trwająca 100 dni.

Pierwsza wystawa documenta odbyła się w 1955 roku. Zorganizował ją wraz z przyjaciółmi profesor malarstwa z Akademii Sztuk Pięknych w Kassel Arnold Bode. Odróżniała się od innych wystaw tego typu nową koncepcją przestrzeni wystawienniczej. Jej zadaniem, oprócz ekspozycji nowoczesnej sztuki, było ukazywanie idei wystawy artystycznej jako medium[1].

Kolejne edycje wystawy[2]:

nr edycji rok kierownictwo artystyczne liczba eksponatów liczba artystów liczba widzów
documenta 1 1955 Arnold Bode 670 148 130.000
documenta 2 1959 Arnold Bode, Werner Haftmann 1770 392 134.000
documenta 3 1964 Arnold Bode, Werner Haftmann 1450 280 200.000
documenta 4 1968 wieloosobowa rada 1000 150 220.880
documenta 5 1972 Harald Szeemann ok. 820 218 228.621
documenta 6 1977 Manfred Schneckenburger ok. 2700 622 343.410
documenta 7 1982 Rudi Fuchs 1000 182 378.691
documenta 8 1987 Manfred Schneckenburger 600 150 474.417
documenta 9 1992 Jan Hoet 1000 189 603.456
documenta 10 1997 Catherine David 700 120 628.776
documenta 11 2002 Okwui Enwezor ok. 450 118 650.924
documenta 12 2007 Roger Martin Buergel ok. 530 106 754.301

documenta 1 – 1955[edytuj | edytuj kod]

documenta 1 zorganizowano w ruinach Muzeum Fridericianum, spalonego podczas II wojny światowej. Impreza trwała od 15 lipca do 18 września 1955 roku i miała charakter przede wszystkim historyczny. Pięcioosobowa komisja robocza, w niej również historyk sztuki Werner Haftmann, wybrała dzieła sztuki stanowiące kompleksowe podsumowanie wiedzy o europejskiej sztuce nowoczesnej. Arnold Bode powiesił abstrakcyjne modernistyczne obrazy na metalowych prętach w niewielkiej odległości ścian, na których zniszczona powierzchnia pobielonych prowizorycznie cegieł kontrastowała z gładzią białego sztucznego tworzywa. Uczestnicy wystawy pochodzili, w przeważającej większości, z Europy (49 – Niemcy, 44 – Francuzi, 26 – Włosi)[1].

documenta 2 – 1959[edytuj | edytuj kod]

Rzeźby Picassa podczas documenta 2
Bilet wstępu na documenta 8
Muzeum Fridericianum podczas documenta 12

Następna edycja wydarzenia nabrała rozmachu – w celu organizacji wystawy utworzono spółkę z o.o., a nad poszczególnymi działami debatowały dwie komisje (malarstwa i rzeźby oraz grafiki) jak również komisja wystawiennicza. Wśród eksponowanych dzieł przeważał powtórnie abstrakcjonizm, a dokładniej jeden z jego nurtów – informel. Szerzej niż poprzednio zaprezentowano rzeźbę. Tym razem zadaniem wystawy było wszechstronne zaprezentowanie współczesnej sztuki, a nie, jak przedtem, ukazanie historycznych powiązań[1].

documenta 3 – 1964[edytuj | edytuj kod]

Następną edycję przygotowano stawiając nie na historyczność czy wszechstronność, ale na najbardziej istotnych artystów i kluczowe dzieła. Pojawił się też nowy dział – rysunek. Jego ekspozycja została przygotowana przez komisję roboczą z Wernerem Haftmannem na czele[1].

documenta 4 – 1968[edytuj | edytuj kod]

Na documenta 4 demokratyczna rada zdecydowała się na mały przełom, obawiając się skostnienia formuły wystawy. Zaprezentowano szerzej dzieła z najmłodszych nurtów sztuki, to jest pop-artu, minimalizmu, malarstwa barwnych płaszczyzn. Nie pojawiły się natomiast happeningi, performance czy reprezentanci ruchu fluxus[1].

documenta 5 – 1972[edytuj | edytuj kod]

Piąta edycja, trwająca od 30 czerwca do 8 października w Museum Fridericanum, Kino Royal i Neue Galerie, stała się wielkim przełomem dla historii tej wystawy. Za całość koncepcji i realizacji odpowiadał Harald Szeemann, sekretarz generalny, który zastąpił demokratyczną radę. Koncepcja documenta 5 zwracała się przeciwko muzealnemu, statycznemu podejściu do ekspozycji. Wystawa miała stać się "wydarzeniem antymuzealnym" dokonującym się na terenie całego miasta.

Harald Szeemann był wówczas dyrektorem Kunsthalle w Bernie. Został mianowany kuratorem generalnym, ponieważ podczas wcześniejszych edycji dochodziło do problemów związanych z przekraczaniem budżetu i konfliktami w gronie decyzyjnym, w związku z czym postanowiono oddać odpowiedzialność za całe przedsięwzięcie w ręce jednej osoby. Poza nim nad wystawą pracowali także: Arnold Bode i Jean-Christopher Amann, Bazon Brock, Peter Iden, Ulrich Gregor, Alexander Kluge, Edgar Reitz, Karlheinz Braun. Wzięło w niej udział 218 artystów, m.in. Joseph Beuys, Jasper Johnes, Herman Nitsch, Cleas Oldenburg, Gilbert and George, William Wegman, 820 prac, a wystawę odwiedziło 228 621 osób.

Przed documenta5 Szeemann zorganizował dwie bardzo ważne dla jej struktury wystawy: When attitudes become form (1969) i Happening & Fluxus (1970). Wskazywały one na jego zainteresowania procesem, działaniem i związkami sztuki z rzeczywistością. Ponadto koncepcja wystawy z 1969 była pierwowzorem documenta5 - pozbawiona sztywnych ram, całkowicie skupiona na działaniu, a nie na obiekcie. Również w documenta Szeeman postanowił zmienić ideę "100 dni muzeum" w "100 dni wydarzeń".

Założenia documenta5:

  • Systematyczne śledzenie relacji wizualnych form ekspresji i rzeczywistości.
  • Wystawa koncentruje się na związku pomiędzy obrazem a rzeczywistością.
  • Prace artystów zostają wyjęte z kontekstu, w którym powstały i umieszczone w nowym, zaproponowanym przez kuratora.
  • Wystawa stała się autonomicznym dziełem sztuki, medium dzięki któremu można było zdobywać o informacje o sztuce, zadawać pytania i budować nowe konteksty.

Sekcje:

  • Reality of Representation
  • Reality of the Thing Represented
  • Identity or Non-Identity for Representational Things Represented

Wystawa spotkała się z falą krytyki: zarzucano jej, że pozbawia artystów wolności do decydowania o ich dziele, traktuje je przedmiotowo i zmienia ich znaczenie, nie licząc się ze zdaniem autorów, że odchodzi od przeszłości, jednocześnie nie wskazując żadnego nowego kontekstu, a zamiast tego zajmuje się jedynie konstatacją rzeczywistości oraz że postawiła ideologię ponad faktycznie znaczenie dzieł i ich formę. Wyrazem tych protestów był m.in. list artystów z Robertem Morrisem na czele do Flash Artu oraz esej Roberta Smithsona, umieszczony w katalogu wystawy. Jednak mimo całej krytyki nie da się ukryć, że była to jedna z ważniejszych wystaw po II wojnie światowej, która zmieniła spojrzenie na projektowanie wystaw oraz instytucję kuratora.

documenta 6 – 1977[edytuj | edytuj kod]

Kierownictwo artystyczne szóstej edycji zostało powierzone Manfredowi Schneckenburgerowi.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Karin Stengel: documenta w Kassel. W: Documenta Kassel: dzieje, program, znaczenie, sztuka video. Joseph Beuys, szaman czy nauczyciel?. Toruń: Muzeum Okręgowe w Toruniu, 1996. ISBN 83-903755-9-1.
  2. Wszystkie dane za: documenta – archiwum (niem.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons