Doktorant

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Doktorant – osoba pisząca rozprawę doktorską. W rozumieniu polskiej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym doktorant to uczestnik studiów doktoranckich[1].

Rodzaje dróg do doktoratu[edytuj | edytuj kod]

Obecnie funkcjonuje kilka ścieżek umożliwiających pisanie doktoratu:

  • z „wolnej stopy” – umożliwia to Art. 11 Ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym[2], zgodnie z którym przewód doktorski otwiera się na wniosek zainteresowanego.
  • obejmując stanowisko asystenta (8 lat na napisanie doktoratu).
  • studia doktoranckie (2-4 lata) stacjonarne lub niestacjonarne.

Status doktoranta[edytuj | edytuj kod]

Uczestnicy studiów doktoranckich w Polsce nie są ani studentami, ani pracownikami naukowymi. Jest to konsekwencja procesu bolońskiego, którego celem jest strukturyzacja studiów trzeciego stopnia, co prowadzi do starcia się dwóch tradycji organizacji takich studiów: kontynentalnej i anglosaskiej. W tradycji anglosaskiej (USA, UK) doktorant jest studentem, a na studia doktoranckie można zapisać się już po zdobyciu tytułu licencjata. Zdobycie tytułu magistra następuje wtedy w trakcie studiów doktoranckich. Koszt zakupu takich studiów „2 w 1” są niższe niż koszty zakupu kolejno dwóch stopni. W tradycji kontynentalnej, wzorowanej na rozwiązaniach niemieckich, doktorant jest naukowcem, a studia przygotowują do pracy na uczelni.

Uczestnicy studiów doktoranckich w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Samorząd[edytuj | edytuj kod]

Uczestnicy studiów doktoranckich tworzą samorząd doktorantów[3]. Łączny udział przedstawicieli studentów i doktorantów w organach uczelnianych nie może być mniejszy niż 20%, a ich liczbę ustala się proporcjonalnie do ich liczebności na uczelni, przy czym każdą z tych grup musi reprezentować co najmniej jedna osoba[4]. Uczestnicy seminarium doktoranckiego nie mają prawa tworzyć samorządu doktorantów, tym samym nie mogą mieć przedstawiciela na Krajowym Zjeździe Doktorantów i nie mogą kandydować do Krajowej Reprezentacji Doktorantów.

Problemy pracownicze[edytuj | edytuj kod]

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym wiąże doktorantów studiów stacjonarnych quasi stosunkiem pracy, na który składają się:

  • Obowiązek odbywania praktyk dydaktycznych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych, zagrożony sankcją w postaci skreślenia z listy doktorantów. Wymiar praktyk dydaktycznych to nie mniej niż 10 i nie więcej niż 90 godzin rocznie[5][6].
  • Ubezpieczenie zdrowotne odprowadzane przez uczelnię
  • Możliwość wypłacania stypendium doktoranckiego w wysokości nie niższej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta[7].
  • Okres odbywania studiów (nie dłuższy niż 4 lata) wlicza się do okresu pracy, jeżeli doktorant uzyska stopień doktora[8] (ten punkt dotyczy zarówno doktorantów studiów stacjonarnych, jak i niestacjonarnych).

Pomoc materialna[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z Artykułem 199 Prawa o szkolnictwie wyższym doktorant może otrzymać pomoc materialną w formie:

  1. stypendium socjalnego;
  2. zapomogi;
  3. stypendium dla najlepszych doktorantów;
  4. stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych;
  5. stypendium ministra za wybitne osiągnięcia.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

  • Zasady funkcjonowania, regulamin studiów doktoranckich, prawa i obowiązki doktorantów określa regulamin studiów ustalany indywidualnie przez każdą uczelnię. Na niektórych z nich doktorant, który nie obronił rozprawy doktorskiej po 4-letnim okresie studiów zobowiązany jest do zwrotu całej kwoty pobieranego stypendium doktoranckiego. Inne uczelnie zaś, rezygnują z tego rygoru w myśl przepisu niemożliwości pobierania stypendium doktoranckiego na pierwszym roku studiów.
  • Na niektórych kierunkach studiów limity przyjęć na studia doktoranckie są zawyżane dla zysku. Celem jest zwiększenie dotacji budżetowej, gdyż jej wysokość za doktoranta jest pięciokrotnie wyższa niż za studenta. W takich sytuacjach uczelnia nie jest w stanie objąć wszystkich merytoryczną opieką, a także nie wypłaca stypendiów doktoranckich.
  • studia doktoranckie nie muszą kończyć się uzyskaniem stopnia doktora. Niektórzy twierdzą więc, że powinny stanowić wartość samą w sobie. Zniechęcanie doktorantów może być motywowane chęcią zaoszczędzenia na kosztach recenzji prac doktorskich. Jednak doktorantom, którzy nie zdobędą stopnia doktora, okres studiów nie będzie wliczał się do okresu pracy.
  • Od 1 stycznia 2012 r. doktorantom do ukończenia 35 roku życia przysługuje ulga w wysokości 51% na przejazdy środkami transportu kolejowego (PKP – bilety jednorazowe i miesięczne) i transportu autobusowego (PKS – na podstawie biletów miesięcznych) – analogicznie jak studentom[9].
  • Pełne prawa członkowskie doktoranci mogą uzyskać wyłącznie w organizacjach uczelnianych, które statutowo określone są jako organizacje doktoranckie[10].

Przypisy

  1. Dz.U. z 2005 nr 164 poz. 1365 (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365).
  2. Dz.U. z 2003 nr 65 poz. 595 (Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 595).
  3. Art. 208 pkt. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym.
  4. Art. 61 pkt. 3 oraz art. 67 pkt. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym.
  5. Art. 197 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym.
  6. Art 6 pkt 1 Rozporządzenia ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie kształcenia na studiach doktoranckich w uczelniach i jednostkach naukowych (Dz. U. z dnia 20 września 2011 r.).
  7. Art. 200 Prawa o szkolnictwie wyższym.
  8. Art 198 pkt.3 Prawa o szkolnictwie wyższym.
  9. Informacja nt. uprawnień doktorantów do ulg przejazdowych w publicznym transporcie zbiorowym na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego [1] [dostęp: 1.10.2013]
  10. Art. 210 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]