Tempe (dolina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Dolina Tempi)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dolina Tempe

Tempe (gr. Τέμπη, Tembi) – głęboki wąwóz w greckiej prowincji Tesalia, pomiędzy Olimpem a górami Ossa, którego dnem płynie rzeka Pinios. Stanowi naturalna granicę między Macedonią a Tesalią. Jej długość to prawie 10km; w najwęższym miejscu ma 25m, zaś jej brzegi stanowią urwiska sięgające 500 metrów wysokości. Wysokie brzegi doliny porastają stare plantany i bujna roślinność.

Dolina Tempe jest głównym przejściem przez góry z miasta Larisa na wybrzeże, ma więc duże znaczenie strategiczne. Z tego powodu była świadkiem wielu starć w bogatej historii Grecji. Widoczne jeszcze z autostrady, w gminie Ambelakia, tureckie fortyfikacje i duży meczet, wciąż ulegają dalszej, szybkiej destrukcji, zarówno wskutek braku zabezpieczenia konstrukcji, jak i wstrząsów sejsmicznych.

Nad rzeką, płynącą dnem doliny, przerzucono wiszący most dla pieszych, który prowadzi do ulubionego greckiego sanktuarium - Agia Paraskewi. Maleńki XIII-wieczny kościółek pw. św. Paraskewii znajduje się w cieniu drzew, doskonale wkomponowany w masyw górski, lita skała stanowi nawet element konstrukcyjny niektórych kaplic. Nad wejściem powiewają dwie flagi: biało-niebieska grecka i żółta, z dwugłowym, czarnym orłem cesarskim, flaga Greckiego Kościoła Ortodoksyjnego (Prawosławnego). Wnętrze zdobią bizantyńskie malowidła. Charakterystyczna jest ikona przedstawiająca świętą z oczami na tacy - podobno umarła męczeńską śmiercią, wcześniej własnoręcznie się oślepiając, by uniknąć pohańbienia.

Legendy związane z doliną Tempe[edytuj | edytuj kod]

Legenda głosi, że dolina powstała po kłótni braci Zeusa i Posejdona. Zeus cisnął grom, który głęboko przeorał góry, zaś Posejdon uderzył w ziemię trójzębem i wypłynęła woda.

W otoczeniu sanktuarium znajdują się dwa legendarne źródła: Źródło Afrodyty tryska ze skały blisko mostu, tworząc romantyczną sadzawkę w otoczeniu drzew laurowych. Według mitologii to właśnie tu kąpała się Afrodyta przed spotkaniami z Adonisem. Podobno woda stąd przywraca młodość i zapewnia szczęście w miłości. Aby dostać się do drugiego źródła, trzeba pokonać wąską skalną szczelinę - pieczarę z wykutym w niej przed wiekami lub tysiącleciami kilkunastometrowym, krętym chodnikiem. Na jej końcu znajduje się ujęcie wody, którego patronką jest nimfa Dafne. Podobno wpływa korzystnie na wzrok.

Aktualne znaczenie doliny Tempe, jako szlaku transportowego[edytuj | edytuj kod]

Przez dolinę Tempe wciąż prowadzi główny grecki szlak samochodowy: tzw. Narodowa Nr 1, aktualnie znana też jako Autostrada Egejska i to pomimo wąskiej jezdni oraz dużego zagrożenia stale aktywnym geologicznie górotworem. Toteż często dochodzi tu do niebezpiecznych, także śmiertelnych wypadków, a kierowcy zobligowani są do redukcji prędkości do 60 km/h. W trakcie budowy są autostradowe tunele drogowe, omijające te niebezpieczne miejsca. [potrzebne źródło]

Przebiegający przez Tempe stary, malowniczy, szlak kolejowy Ateny-Saloniki, oddany do użytku w 1909 roku, silnie ufortyfikowany w trakcie II wojny światowej i wojny domowej. został zdemontowany w 2004 roku i zastąpiony nowoczesną, stunelowaną trasą intercity, przecinającą sam lity masyw Olimpu i pozwalającą składom na rozwijanie prędkości podróżnej do 250 km/h. Tym niemniej stary szlak - nasypy, tunele, mosty, bunkry - służy też pieszym jako ścieżka spacerowa, z najdogodniejszym wejściem od strony zespołu świątynnego Św. Paraskevi. Część dawnego torowiska zachowano w ramach ekspozycji muzeum kolejnictwa.

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
  • Dolina Tempe. Strona prefektury Larissa. [dostęp 2010-04-18].
  • Vale of Tempi. Oficjalna strona o turystyce w Grecji. [dostęp 2010-04-16].
  • Vale of Tempe. Dolina Tempe na stronie Encyklopedii Britannica. [dostęp 2010-04-18].
  • Vale of Tempe. Dolina Tempi na stronie Planetware.com. [dostęp 2010-04-16].