Donieck

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy ukraińskiego miasta. Zobacz też: Donieck (Rosja).
Donieck
Донецьк
Nabrzeże rzeki Kalmius
Nabrzeże rzeki Kalmius
Herb Flaga
Herb Doniecka Flaga Doniecka
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Donetsk Oblast.svg doniecki
Burmistrz Ołeksandr Łukjanczenko
Powierzchnia 385[1] km²
Wysokość 169 m n.p.m.
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

953 217 [2]
2 475 os./km²
Nr kierunkowy +380 (0)062/ 0622
Kod pocztowy 83000-
Położenie na mapie obwodu donieckiego
Mapa lokalizacyjna obwodu donieckiego
Donieck
Donieck
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Donieck
Donieck
Ziemia 48°00′N 37°48′E/48,000000 37,800000Na mapach: 48°00′N 37°48′E/48,000000 37,800000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Donieck (ukr. Донецьк, ros. Донецк, do 1924 Juzowka (lub Juzow), od 1924 do 1961 Stalino) – miasto we wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Kalmius (ukr. Кальміус). Stolica obwodu donieckiego. Główny ośrodek przemysłowy w Donieckim Zagłębiu Węglowym.

Miasto ma 953 217 mieszkańców (2013)[2]; jest centrum aglomeracji, którą w 2013 roku zamieszkiwało ok. 1,9 mln osób. Donieck to czwarte pod względem wielkości miasto na Ukrainie. Miasto ma charakter przemysłowy. Wraz z sąsiednimi ośrodkami miejskimi tworzy konurbację.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Donieck, zwany niegdyś „Miastem róż”, powstał w 1869 roku, gdy walijski przedsiębiorca John Hughes wybudował zakłady metalurgiczne oraz kilka kopalń węgla na terenie kilku osad założonych w XVII wieku przez Kozaków zaporoskich. Hughes zakupił ten teren za 24 tys. funtów od kniazia Siergieja Koczubeja, który zobowiązał się był wobec cara Aleksandra II do zbudowania w tym regionie fabryki produkującej szyny dla kolei żelaznej. Osada dla robotników została założona w rejonie sioła Aleksandrowka (Александровка). Osadę tę, od rosyjskiej wymowy nazwiska Hughesa, zaczęto nazywać Juzowką (Юзовка). W roku 1870 mieszkało w niej zaledwie 164 ludzi, w roku 1884 – 5494, a w 1897 – 29 tys. ludzi. W maju roku 1917, w przededniu rewolucji październikowej, Juzowka otrzymała prawa miejskie. Mieszkało w niej wówczas ok. 70 tys. ludzi.

Pierwsze kopalnie zostały znacjonalizowane w wyniku rewolucji. W roku 1924 na kilka tygodni zmieniono nazwę miasta Trock, a potem na Stalino (Сталино) na cześć Józefa Stalina.

Na początku II wojny światowej mieszkało tu 507 tys. ludzi. Wojska niemieckie zajęły Donieck w dniu 16 października 1941 i pozostawały w mieście do 5 września 1943 roku. W tym czasie liczba mieszkańców zmniejszyła się do niecałych 175 tys. W czasie walk o miasto uległo ono bardzo poważnym zniszczeniom i pod koniec wojny rozpoczęła się jego niemal całkowita odbudowa. Do dnia dzisiejszego w Doniecku znaleźć można domy mieszkalne powstałe po wojnie, których budowniczymi byli jeńcy fińscy – stąd miejscowe określenie budynków jako „domy fińskie”.

Na fali drugiego etapu destalinizacji przeprowadzonego przez Nikitę Chruszczowa po 22 Kongresie Komunistycznej Partii ZSRR w październiku 1961, wszystkie miasta radzieckie nazwane na cześć Stalina zostały przemianowane (por. polski Stalinogród) i Stalino zmieniło swoją nazwę na Donieck, od rzeki Doniec.

7 kwietnia 2014 Donieck został faktycznie opanowany przez prorosyjskich separatystów – przeciwników rządu w Kijowie.

Geografia i klimat[edytuj | edytuj kod]

Donieck leży na Wyżynie Donieckiej, w krajobrazie stepowym, w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego, kontynentalnego. Tereny wokół Doniecka są wykorzystywane przede wszystkim pod uprawę, gdyż znajdują się na nich żyzne szare gleby leśne i czarnoziemy[3].

Średnia temperatura i opady dla Doniecka (1981 – 2010)
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Rekordowo wysokie temperatury [°C] 12.2 16.0 21.3 31.0 34.6 38.0 37.8 39.1 33.9 32.7 20.5 15.0 39,1
Średnie najwyższe temperatury [°C] −1.3 −0.9 5.3 14.5 20.8 24.8 27.3 26.9 20.7 13.1 4.7 −0.3 13,0
Średnia dzienna temperatura [°C] −4.1 −4.1 1.3 9.4 15.4 19.3 21.6 20.8 15.1 8.5 1.6 −2.9 8,5
Średnie najniższe temperatury [°C] −6.7 −7.0 −2.1 4.6 9.9 13.8 15.9 15.0 10.0 4.5 −1.1 −5.4 4,3
Rekordowo niskie temperatury [°C] −32.2 −31.1 −21.0 −10.6 −2.4 2.1 6.0 2.2 −6.0 −10.0 −22.2 −28.5 −32,2
Opady [mm] 37 32 34 38 46 65 51 37 36 37 38 41 492
Średnia liczba dni z opadami 22 8 17 13.4 13 14 11 8 10 12 18 22 178
% Wilgotność 87 84 77 66 62 66 64 60 67 76 86 88 74
Źródło: [4]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Liczba ludności w 2005 roku: 1 016 194 osób
  • Szacunkowa liczba ludności w 2012 roku: 975 546 osób
  • Średni wzrost ludności w latach 1995-2000: – 4,32%

Według spisu powszechnego z 2001 roku[5]:

Narodowość Procent ludności
Rosjanie 48,15%
Ukraińcy 46,65%
Białorusini 1,15%
Grecy 0,99%
Żydzi 0,50%
Tatarzy 0,49%
Ormianie 0,40%
Azerowie 0,20%
Gruzini 0,20%
pozostali 1,27%

Ludność tego obszaru przejawia silne tendencje prorosyjskie – zostało to wykorzystane w kampaniach wyborczych w roku 2004 oraz 2006 – Partia Regionów Wiktora Janukowycza tutaj (i na Krymie) ma swoje główne oparcie (sam Janukowycz był niegdyś gubernatorem obwodu donieckiego).

Źródło: polsko-ukraiński wniosek o organizację UEFA EURO 2012

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Kopalnia „Pietrowskaja”

Donieck i okolice wokół tego miasta są silnie zurbanizowane. Rozwija się tam głównie przemysł ciężki jako, że siłą napędową rozwoju gospodarczego Doniecka był zawsze węgiel kamienny. Stąd silnie rozwinięty przemysł wydobywczy i stalowy, który bazuje na tym właśnie surowcu. Obecnie w Doniecku funkcjonuje 17 kopalni węgla i 5 hut żelaza. Spadek koniunktury po upadku Związku Radzieckiego, związany z politycznymi przemianami, spowodował znaczne zmiany w przemysłowym krajobrazie miasta. Inwestorzy zaczęli stawiać na mechanikę i produkcję żywności[6]. Donieck jest miastem dynamicznie rozwijającym się – znajduje się tam specjalna strefa ekonomiczna. W rankingu miesięcznika Forbes z roku 2012 miasto zostało uznane najlepszym spośród miast Ukrainy dla rozwoju biznesu. Znalazł się na szczycie rankingu w takich kategoriach jak: kapitał ludzki, siła nabywcza obywateli, warunki inwestycyjne, stabilność ekonomiczna czy infrastruktura[7]. Pomimo stereotypowych wyobrażeń o szkodach wyrządzonych w mieście przez przemysł ciężki, stolica Donbasu została uznana przez UNESCO za najczystsze miasto przemysłowe świata. I ciągle otrzymuje kolejne dofinansowania, które dynamizują rozwój gospodarki.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Doniecki trolejbus

Oświata i nauka[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest siedzibą uniwersytetu, akademii medycznej, politechniki i wyższej szkoły handlowej oraz wielu instytutów naukowo-badawczych, m.in. filii Akademii Nauk Ukrainy.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Hotel „Wielikobrytania” – jeden z najstarszych budynków Doniecka, wzniesiony w 1883 roku

Główną ulicą miasta jest ulica Artioma, nazwaną tak na cześć przywódcy Doniecko-Krzyworoskiej Republiki Radzieckiej (1918-1919 r.) Miejsce spotkań i głównych imprez kulturalnych znajduje się w centralnej części ul. Artioma, na placu Lenina. Artioma rozdziela miasto na część wschodnią i zachodnią. Architektura Doniecka utrzymana jest w stylu socrealistycznym.

Wybrane zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Donieck jest jednym z czterech ukraińskich miast, w których były rozgrywane mecze organizowanego wspólnie z Polską UEFA EURO 2012. Najbardziej znanym klubem mającym swoją siedzibę w mieście jest Szachtar Donieck, wielokrotny mistrz i wicemistrz Ukrainy, ostatni zdobywca Pucharu UEFA, uczestnik rozgrywek Ligi Mistrzów. Z innych klubów należy tutaj wymienić takie jak: Donczanka-CPOR Donieck, Metałurh Donieck, Olimpik Donieck, Tytan Donieck czy hokejowy Donbas Donieck.

W Doniecku znajduje się Donbas Arena – najnowocześniejszy stadion na Ukrainie i największy stadion tamtejszej ligi.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Устав территориальной громады г. Донецка (ros.). Офіційний сайт міського голови та міської ради м. Донецька. [dostęp 2014-01-07].
  2. 2,0 2,1 Тимошенко Г.М. (red.): Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року». Київ: Державна служба статистики України, 2013, s. 50.
  3. Atlas geograficzny – Świat, Polska, wyd. Nowa Era, Wrocław 2010.
  4. Pogoda i klimat (ros.).
  5. Eternal Russia:Yeltsin, Gorbachev, and the Mirage of Democracy by Jonathan Steele, Harvard University Press, 1988, ISBN 978-0-674-26837-1 (s. 218).
  6. http://ukraine2012.gov.ua/pl/citys/Donetsk/place.php.
  7. http://yellowpage.in.ua/en/archives/45318.
  8. http://donieck.lovetotravel.pl/.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]