Doradca ds. bezpieczeństwa narodowego (USA)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
US-WhiteHouse-Logo.svg

Asystent prezydenta do spraw bezpieczeństwa narodowego (ang. Assistant to the President for National Security Affairs), potocznie znany jako doradca ds. bezpieczeństwa narodowego (National Security Advisor) – główny doradca prezydenta Stanów Zjednoczonych w szeroko rozumianych sprawach bezpieczeństwa narodowego.

W odróżnieniu np. od ambasadora przy ONZ czy szefa sztabu Białego Domu, nie posiada rangi członka gabinetu, więc jego nominacja nie musi być zatwierdzana przez Senat. Zasiada za to w Krajowej Radzie Bezpieczeństwa oraz należy do pracowników kancelarii prezydenta. W okresie kryzysów jego rola polega na informowaniu prezydenta na bieżąco o wydarzeniach z nim związanych.

Rola i władza[edytuj | edytuj kod]

Rola i faktyczne wpływy doradców były w historii bardzo różne, co było niejako kwestią indywidualną w każdym przypadku. Henry Kissinger, który pełnił tę funkcję w okresie prezydentury Richarda Nixona i Geralda Forda (1969-1974), uchodził, w opinii zdecydowanej większości zarówno „wtajemniczonych”, jak i opinii publicznej, za faktycznego architekta i kierownika amerykańskiej polityki zagranicznej (przyznawał to potem sam Nixon), podczas gdy sekretarz stanu William P. Rogers był pozbawionym wpływów figurantem. Zresztą w okresie od 1973 do 1974 łączył to stanowisko z urzędem sekretarza stanu.

Innym bardzo wpływowym doradcą był Zbigniew Brzeziński za rządów Jimmy’ego Cartera (1977-1981), który był ustawicznie skonfliktowany z dwoma sekretarzami stanu w tym okresie: Cyrusem Vance’em i Edmundem Muskiem na tle tego, do kogo należeć ma prymat w kształtowaniu polityki (jednak w przypadku Brzezińskiego nie uważano jednoznacznie, aby to któraś ze stron miała wyłącznie ów prymat).

Condoleezza Rice, pełniąca tę funkcję podczas pierwszej kadencji (2001-2005) George’a W. Busha, również uchodziła za jedną z najbardziej wpływowych osób w administracji w tym zakresie (obok wiceprezydenta Dicka Cheneya i sekretarza obrony Donalda Rumsfelda). W opinii wielu sekretarz stanu Colin Powell nie odgrywał w związku z tym faktycznej roli.

Lista doradców ds. bezpieczeństwa narodowego[edytuj | edytuj kod]

Doradca Okres Prezydent
Robert Cutler 1953–1955 Dwight D. Eisenhower
Dillon Anderson 1955–1956 Dwight D. Eisenhower
William Jackson 1956 Dwight D. Eisenhower
Robert Cutler 1957–1958 Dwight D. Eisenhower
Gordon Gray 1958–1961 Dwight D. Eisenhower
McGeorge Bundy 1961–1966 John F. Kennedy, Lyndon Johnson
Walt Rostow 1966–1969 Lyndon Johnson
Henry Kissinger 1969–1974 Richard Nixon
Brent Scowcroft 1974–1977 Gerald Ford
Zbigniew Brzezinski 1977–1981 Jimmy Carter
Richard V. Allen 1981–1982 Ronald Reagan
William P. Clark, Jr. 1982–1983 Ronald Reagan
Robert McFarlane 1983–1985 Ronald Reagan
John Poindexter 1985–1986 Ronald Reagan
Frank Carlucci 1986–1987 Ronald Reagan
Colin Powell 1987–1989 Ronald Reagan
Brent Scowcroft 1989–1993 George H. W. Bush
Anthony Lake 1993–1997 Bill Clinton
Sandy Berger 1997–2001 Bill Clinton
Condoleezza Rice 2001–2005 George W. Bush
Stephen Hadley 2005–2009 George W. Bush
James L. Jones 2009– Barack Obama