Dorota z Mątowów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Błogosławiona lub Święta
Dorota z Mątowów OFS
Dorota Schwartze
wdowa
tercjarka
Cela bl Doroty.jpg
Data urodzenia 25 stycznia 1347
Groß-Montau w Prusach Zakonnych (dzisiejsze Mątowy Wielkie w Polsce)
Data śmierci 25 czerwca 1394
Marienwerder (dzisiejszy Kwidzyn)
Kościół/
wyznanie
rzymskokatolicki
Wspomnienie 25 czerwca
Atrybuty 9. dzieci, wieża
Patronka Prus, Pomorza, kobiet, matek, hutników-odlewników, latarni, różańca
Szczególne miejsca kultu Konkatedra św. Jana Ewangelisty w Kwidzynie
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Dorota z Mątowów OFS lub Dorota z Mątów[a], właśc. Dorota Schwartze (ur. 25 stycznia 1347 w Groß-Montau w Prusach, zm. 25 czerwca 1394 w Marienwerder)[1]wdowa, tercjarka franciszkańska[2], rekluza, stygmatyczka, błogosławiona lub święta Kościoła rzymskokatolickiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w niem. Groß-Montau (dzisiejsze Mątowy Wielkie), koło Malborka w wielodzietnej i religijnej rodzinie, jako siódme z kolei dziecko kolonisty niderlandzkiego Wilhelma Schwartze (niderl. Bauern Willem Swarte )[1] i jego żony Agaty. Ochrzczona została 6 lutego tego samego roku w dzień pamięci patronki św. Doroty z Cezarei. Od najmłodszych lat wiodła życie pokutne. Mając sześć lat otrzymała dar stygmatów i chciała wieść życie zakonne.

W 1363 roku, mając 16 lat, pod wpływem rodziców poślubiła starszego od siebie o 20 lat mieszczanina gdańskiego Adalberta (Wojciecha) z którym miała dziewięcioro dzieci i zamieszkała z nim w Gdańsku. Małżeństwo nie było udane. Adalbert awanturował się i bił Dorotę. Sam prowadząc życie wystawne zabraniał jej uczęszczania na mszę świętą. W czasie panującej epidemii ośmioro ich dzieci zmarło, co miało wpływ na nawrócenie męża. Epidemię (i rodziców) przeżyła tylko córka Gertruda, która wstąpiła później do klasztoru benedyktynek w Chełmnie.

Po nawróceniu męża Dorota odbyła z nim kilka pielgrzymek do różnych sanktuariów w Europie. Po jego śmierci w 1390 udała się do niem. Marienwerder, (dzisiejszy Kwidzyn), gdzie jej spowiednikiem został dawny dziekan wydziału teologii na uniwersytecie w Pradze Jan z Kwidzyna. O ile poprzedni spowiednicy Radislaus i Mikołaj z Pszczółek nie rozumieli potrzeb duchowych Doroty, krzyżacki dziekan kapituły – Jan z Kwidzyna szybko uznał ją za mistyczkę dużej miary, przypominającą w swojej ascezie szkoły mistyczno-ascetyczne Niderlandów. Wbrew ówczesnym obyczajom Jan z Kwidzyna zezwolił Dorocie na częstą komunię świętą.

Dorota zmarła jako pustelnica (rekluza), zamurowana w małej celi przylegającej do prezbiterium kościoła w Kwidzynie, której jedno okno wychodziło do kościoła, drugie na zewnątrz.

W 2008 r. badania archeologiczne przeprowadzone w katedrze w Kwidzynie przez naukowców z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu ujawniły pod posadzką prezbiterium grób, który może być, według jednej z hipotez, grobem Doroty z Mątowów[3].

Duchowość[edytuj | edytuj kod]

Duchowość Doroty przypomina duchowość devotio moderna i św. Brygidy Szwedzkiej. Jan z Kwidzyna spisał jej objawienia w dwóch dziełach w formie dialogu: Conffessiones i Apparitiones. Napisał także traktaty o jej życiu i duchowości Septililium i Liber de festis. Bł. Dorota znana jest także z krytyki upadku moralnego zakonu krzyżackiego i osoby Konrada Wallenroda.

Legendy[edytuj | edytuj kod]

Legenda błogosławionej Doroty

„W 1410 r. po klęsce zakonu Krzyżackiego pod Grunwaldem Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Henryk von Plauen udał się do Malborka by bronić zamku. Zorganizował obronę, a następnie oddał się modlitwie, prosząc błogosławioną Dorotę by uchroniła Malbork przed rycerstwem polsko-litewskim i wojskami sprzymierzonymi. Dorota ukazała się mu we śnie, w noc poprzedzającą przybycie wojsk króla Władysława Jagiełły i obiecała, że uchroni Malbork od zdobycia, za cenę tego iż… Ciało von Plauena nie spocznie w Malborku i przez następne 600 lat miejsce jego pochówku będzie nieznane. Nadejdzie jednak dzień, kiedy następca Wielkiego Mistrza przybędzie na wezwanie Błogosławionej Doroty i z należytą godnością uczci pamięć poprzedników.”

W literaturze[edytuj | edytuj kod]

Dorota z Mątów była pierwowzorem opisanej przez Adama Mickiewicza w powieści poetyckiej Konrad Wallenrod Aldony, zamurowanej w wieży zamku w Malborku, która przez wskazanie Wallenroda jako „tego, który «ich» zniszczy” przyczyniła się do wybrania go na Wielkiego Mistrza Zakonu.

Życie Doroty z Mątowów opisał Günter Grass w powieści Turbot (Der Butt) z 1977.

Patronat[edytuj | edytuj kod]

Błogosławiona Dorota jest patronką Prus[4] i Pomorza, kobiet, matek, hutników-odlewników, latarni[4] i różańca[4].

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Jej wspomnienie liturgiczne obchodzone jest w Kościele rzymskokatolickim w dzienną pamiątkę śmierci (25 czerwca), wspominana jest w niektórych diecezjach niemieckich[4] oraz przez zakon krzyżacki.

W polskim Kościele katolickim ma rangę wspomnienia obowiązkowego w archidiecezji gdańskiej i warmińskiej oraz diecezji elbląskiej[5].

Parafie i kościoły[edytuj | edytuj kod]

Beatyfikacja i kanonizacja[edytuj | edytuj kod]

Chrzcielnica w Mątowach Wielkich, w której ochrzczono bł. Dorotę.

9 stycznia 1976 roku papież Paweł VI podpisał dekret Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych zatwierdzający długotrwały kult Doroty z Mątowów[6]. Uroczystości dziękczynne z tej okazji odbyły się w Gdańsku, w katedrze oliwskiej, 13 grudnia 1976 roku.

Zgodnie z normami, odtąd Dorocie z Mątowów przysługiwał tytuł pod jakim była czczona w Kościele. W Polsce była nazywana błogosławioną, zaś w Niemczech świętą, dlatego Dorota z Mątowów raz jest nazywana błogosławioną, raz świętą Dorotą[7].

Do głębokich czcicieli bł. Doroty należał papież Benedykt XVI. W 1999 roku, jako ówczesny prefekt Kongregacji Nauki Wiary, odbył podróż do Kwidzyna. Tam w katedrze kwidzyńskiej w kaplicy błogosławionej Doroty z Mątowów modlił się przed jej wizerunkiem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. W zależności od tradycji regionu Polski jest „Dorota z Mątów” lub „Mątowów”.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Dorothea von Montau - Kirchenlexikon (autor: Friedrich Wilhelm Bautz ) (niem.)
  2. Lázaro Iriarte OFMCap, Józef Salezy Kafel OFMCap, Andrzej Józef Zębik OFMCap, Krystyna Kuklińska OSC: Historia franciszkanizmu. Kraków: Bracia Mniejsi Kapucyni, 1998, s. 568. ISBN 83-910410-0-X.
  3. Grób okazał się jednak pusty. Szczątków Doroty dotychczas nie odnaleziono. Mistrzowie miecza i modlitwy - Rzeczpospolita (czasopismo) [A20, 12 grudnia 2008]
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Dorothea von Montau - Ökumenisches Heiligenlexikon (niem.)
  5. Kalendarz liturgiczny diecezji polskich. Stan na 30 października 2011 r. (pol.). KKBiDS. [dostęp 2012-03-05].
  6. Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007, s. 606. ISBN 978-83-7318-736-8.
  7. por. kazania kard. Joachima Meisnera i kard. Josepha Ratzingera

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]