Dorsum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Krater księżycowy Krieger (duży na dole) i okolica, widoczne dorsa na otaczającym morzu i wijące się rowy wzdłuż lewej krawędzi

Dorsum − niskie, wijące się grzbiety obserwowane na różnych ciałach Układu Słonecznego. Powszechnie występują na morzach księżycowych, ciągną się na ich powierzchni na długości do kilkuset kilometrów. Te formy tektoniczne powstały, gdy lawa bazaltowa najpierw ostygła, a następnie skurczyła się. Czasami są nazywane żyłami z powodu ich podobieństwa do żył wystających spod skóry.

Oprócz Księżyca, dorsa występują również na Marsie, na przykład na Chryse Planitia, na Wenus i na kilku planetoidach, do których dotarły sondy kosmiczne. Znaleziono je też na Merkurym, a także na kilku księżycach Jowisza i Saturna.

Dorsum jest słowem pochodzącym z łaciny (l. mn. dorsa). W standardowym nazewnictwie Międzynarodowa Unia Astronomiczna oznacza księżycowe dorsa za pomocą nazwisk znanych ludzi. Tak więc Dorsa Burnet są nazwane od Thomasa Burneta, a Dorsum Owen od George'a Owena z Henllys.

Dorsa na Księżycu[edytuj | edytuj kod]

Pojedyncze (Dorsum)[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Współrzędne
selenograficzne
Średnica Pochodzenie
nazwy
Dorsum Arduino 24,9 N; 35,8 W 107 km Giovanni Arduino (1714-1795)
Dorsum Azara 26,7 N; 19,2 E 105 km Félix Manuel de Azara (1746-1811)
Dorsum Bucher 31,0 N; 39,0 W 90 km Walter Hermann Bucher (1889-1965)
Dorsum Buckland 20,4 N; 12,8 E 380 km William Buckland (1784-1856)
Dorsum Cayeux 1,6 N; 51,2 E 84 km Lucien Cayeux (1864-1944)
Dorsum Cloos 1,0 N; 91,0 E 100 km Hans Cloos (1885-1951)
Dorsum Cushman 1,0 N; 49,0 E 80 km Joseph Augustine Cushman (1881-1949)
Dorsum Gast 24,0 N; 9,0 E 60 km Paul Werner Gast (1930-1973)
Dorsum Grabau 29,4 N; 15,9 W 121 km Amadeus William Grabau (1870-1946)
Dorsum Guettard 10,0 S; 18,0 W 40 km Jean-Etienne Guettard (1715-1786)
Dorsum Heim 32,0 N; 29,8 W 148 km Albert Heim (1849-1937)
Dorsum Higazy 28,0 N; 17,0 W 60 km Riad Higazy (1919-1967)
Dorsum Nicol 18,0 N; 23,0 E 50 km William Nicol (1768-1851)
Dorsum Niggli 29,0 N; 52,0 W 50 km Paul Niggli (1888-1953)
Dorsum Oppel 18,7 N; 52,6 E 268 km Albert Oppel (1831-1865)
Dorsum Owen 25,0 N; 11,0 E 50 km George Owen (1552-1613)
Dorsum Scilla 32,8 N; 60,4 W 108 km Agostino Scilla (1639-1700)
Dorsum Termier 11,0 N; 58,0 E 90 km Pierre-Marie Termier (1859-1930)
Dorsum Thera 24,4 N; 31,4 W 7 km Imię greckie
Dorsum Von Cotta 23,2 N; 11,9 E 199 km Carl Bernard von Cotta (1808-1879)
Dorsum Zirkel 28,1 N; 23,5 W 193 km Ferdinand Zirkel (1838-1912)

Systemy wielu dorsum (dorsa)[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Współrzędne
selenograficzne
Średnica Pochodzenie
nazwy
Dorsa Aldrovandi 24,0 N; 28,5 E 136 km Ulisses Aldrovandi (1522-1605)
Dorsa Andrusov 1,0 S; 57,0 E 160 km Nikołaj Iwanowicz Andrusow (1861-1924)
Dorsa Argand 28,1 N; 40,6 W 109 km Emile Argand (1879-1940)
Dorsa Barlow 15,0 N; 31,0 E 120 km William Barlow (1845-1934)
Dorsa Burnet 28,4 N; 57,0 W 194 km Thomas Burnet (1635-1715)
Dorsa Cato 1,0 N; 47,0 E 140 km Kato Starszy (234-149 p.n.e.)
Dorsa Dana 3,0 N; 90,0 E 70 km James Dwight Dana (1813-1895)
Dorsa Ewing 10,2 S; 39,4 W 141 km William Maurice Ewing (1906-1974)
Dorsa Geikie 4,6 S; 52,5 E 228 km Archibald Geikie (1835-1924)
Dorsa Harker 14,5 N; 64,0 E 197 km Alfred Harker (1859-1939)
Dorsa Lister 20,3 N; 23,8 E 203 km Martin Lister (1639-1712)
Dorsa Mawson 7,0 S; 53,0 E 132 km Douglas Mawson (1882-1958)
Dorsa Rubey 10,0 S; 42,0 W 100 km William Walden Rubey (1898-1974)
Dorsa Smirnov 27,3 N; 25,3 E 156 km Sergiej Sergiejewicz Smirnow (1895-1947)
Dorsa Sorby 19,0 N; 14,0 E 80 km Henry Clifton Sorby (1826-1908)
Dorsa Stille 27,0 N; 19,0 W 80 km Hans Stille (1876-1966)
Dorsa Tetyaev 19,9 N; 64,2 E 176 km Michaił Michajłowicz Tietajew (1882-1956)
Dorsa Whiston 29,4 N; 56,4 W 85 km William Whiston (1667-1752)

Dorsa na pozostałych obiektach Układu Słonecznego[edytuj | edytuj kod]

Dorsa na Merkurym:

Dorsa na Fobosie:

Dorsa na Hyperionie:

Dorsa na Trytonie:

Dorsa na Idzie:

Dorsa na Erosie:

Dorsa na Wenus:

Dorsa na Marsie: