Double Eagle

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Double Eagle (Stany Zjednoczone)
Krawędź Napis: E Pluribus Unum
Skład 90% Au 10% Cu
Lata bicia 1907–1933 moneta bulionowa
Awers
Specimen1Obv.jpg
Projekt: Libertas trzymająca pochodnię i gałązkę oliwną, na tle promieni słońca
Projektant: Augustus Saint-Gaudens
Rewers
Specimen1Rev.jpg
Projekt Orzeł szybujący w promieniach słońca.
Projektant Augustus Saint-Gaudens
Data projektu 1907

Double Eagle, Saint-Gaudens Double Eagle (Podwójny Orzeł) – oficjalna złota moneta bulionowa Stanów Zjednoczonych o nominale 20 USD, zaprojektowana w 1907 roku przez amerykańskiego rzeźbiarza Augustusa Saint-Gaudens[1][2]. Nazwa „Double Eagle” jest nawiązaniem do języka potocznego, w którym dziesięciodolarówki nazywano orłem. Dwudziestodolarowy nazywany był więc „podwójnym orłem”[3][4]. Double Eagle jest obecnie jedną z najdroższych monet bulionowych[1][2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze złote monety o nominale 20 dolarów zostały wyemitowane w 1850 roku. Emisja była związana z ówczesną dużą podażą złota w Stanach Zjednoczonych, która towarzyszyła kalifornijskiej gorączce złota w połowie XIX wieku[5]. W 1904 roku prezydent Theodore Roosevelt podjął decyzję o konieczności zadbania o artystyczny wygląd amerykańskich złotych monet. Projekt nowego podwójnego orła powierzył rzeźbiarzowi Augustusowi Saint-Gaudens. Projekt autorstwa Saint Gaudensa nawiązywał do charakteru starożytnych monet greckich, ale od strony technicznej napotykał na wiele przeszkód. Wśród nich – opór głównego rytownika amerykańskiej mennicy Charlesa E. Barbera, który bronił się przed koniecznością emisji monety według trudnego z produkcyjnego punktu widzenia projektu. Saint Gaudens dbał o wynik artystyczny i wykonał projekt o głębokim reliefie, co powodowało że moneta nie mogła być bita za jednym uderzeniem maszyny. Jedna z wersji projektu monety została oprotestowana przez Kongres, bowiem Saint Gaudens nie umieścił na nim tradycyjnego napisu „In God We Trust”[5][6].

Na awersie ostatecznej wersji projektu Saint-Gaudens umieścił Libertas, która symbolizuje zwycięstwo. Inspiracją była sylwetka Nike z Samotraki. Libertas trzyma w jednej ręce pochodnię, która symbolizuje oświecenie, a w drugiej gałązkę oliwną – symbol pokoju. Kroczy po skalistym terenie, w tle widoczne są zarysy Kapitolu oraz mocne promienie słońca. Postać otoczona jest przez 46 gwiazd, które symbolizowały poszczególne stany wg podziału administracyjnego z 1907 roku. Na rewersie monety umieszczony został orzeł w locie na tle promieni słońca. Napis „E Pluribus Unum” został umieszczony na krawędzi monety, bowiem Saint-Gaudens nie chciał zaburzać wyglądu obu stron monety[5][6][7].

Saint-Gaudens nie doczekał emisji zaprojektowanej monety. Zmarł w 1907 roku, niedługo po zakończeniu prac projektowych.

W latach 1916–1920 zawieszono emisję złotych monet. Ze względu na zawirowania wojenne ceny złota były bardzo wysokie i wartość złotych monet była wyższa od nominału. W latach wielkiego kryzysu emisja była kontynuowana[7].

Wiosną 1933 roku wyemitowano 450 000 sztuk Double Eagle. Jednak w kwietniu 1933 roku prezydent Franklin Delano Roosevelt wydał dekret o zakazie gromadzenia złota. W jego konsekwencji w 1937 przetopiono niemal wszystkie wyemitowane monety Double Eagle[2].

Double Eagle z emisji 1933 we współczesnych zbiorach[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie w światowych zbiorach znajdują się jedynie trzy egzemplarze Double Eagle z 1933 roku o potwierdzonej autentyczności. Dwa są własnością rządu USA, a trzeci znajduje się w rękach prywatnego inwestora. Egzemplarz ten został w 2002 roku wystawiony na aukcji w domu aukcyjnym Sotheby's i po 6 minutach licytacji uzyskał rekordową cenę 7 590 020 dolarów. Nabywca pozostał anonimowy[1][2][4].

W 2003 roku Joan Langbord, córka Israela Switta podejrzewanego w latach ’40 XX w. przez rząd USA o sprzedaż egzemplarzy Double Eagle, zgłosiła się do Mennicy Filadelfijskiej z 10 egzemplarzami monety Double Eagle z 1933 r. Rodzina Langbordów chciała potwierdzić autentyczność monet, które według późniejszych zeznań Joan Langbord odnalazła w rodzinnej skrytce bankowej. Wszystkie egzemplarze zostały skonfiskowane przez przedstawicieli rządu USA. Rodzina wytoczyła proces, który miał na celu przyznanie im własności do odnalezionych monet. W lipcu 2011 r. sąd w Filadelfii przyznał rację stronie rządowej. Langbordowie złożyli apelacje. We sierpniu 2012 r. sąd w Pensylwanii potwierdził wcześniejszy wyrok, argumentując że monety zostały bezprawnie wyniesione z Mennicy Filadelfijskiej w latach ’30 XX w. [8][9][10]

Double Eagle w Polsce[edytuj | edytuj kod]

16 i 17 marca 2012 r. moneta Double Eagle z 1933 roku była prezentowana na wystawie w oddziale Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego w warszawskiej Królikarni. Egzemplarz pochodzi z kolekcji Narodowego Muzeum Historii Amerykańskiej Smithsonian Institution[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 United States Mint: American Eagles (ang.). United States Mint. [dostęp 2012-03-19].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Najdroższa dwudziestodolarówka świata przez dwa dni w Polsce (pol.). Polska Agencja Prasowa. [dostęp 2012-03-19].
  3. Józef Smurawa: Najdroższa moneta świata, 20-dolarówka Double Eagle na wystawie w Polsce (pol.). katalogmonet.pl, 2012-03-12. [dostęp 2012-03-19].
  4. 4,0 4,1 Najdroższa moneta na świecie w Polsce (pol.). onet.pl. [dostęp 2012-03-19].
  5. 5,0 5,1 5,2 Walter Breen: Walter Breen's Complete Encyclopedia of U.S. and Colonial Coins. Nowy Jork: Doubleday, 1988. ISBN 978-0-385-14207-6.
  6. 6,0 6,1 Q. David Bowers: A Guide Book of Double Eagle Gold Coins. Atlanta: Whitman Publishing LLC, 2004. ISBN 978-0-7948-1784-8.
  7. 7,0 7,1 Roger W. Burdette: Renaissance of American Coinage 1905–1908. Great Falls: Seneca Mill Press L.L.C., 2006. ISBN 978-0-9768986-1-0.
  8. Steve Roach: Judge confirms jury decision on 1933 case (ang.). coinworld.com, 2012-09-11. [dostęp 2012-10-23].
  9. Erica Ritz: Judge: Family’s $80 Million Gold Coin Collection Belongs to Uncle Sam (ang.). theblaze.com, 2012-09-08. [dostęp 2012-10-23].
  10. Wayne Homren: JUDGE DECLARES SWITT FAMILY 1933 DOUBLE EAGLES GOVERNMENT PROPERTY (ang.). coinbooks.org, 2012-09-09. [dostęp 2012-10-23].