Douglas XT3D

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Douglas XT3D-1

Douglas XT3D – amerykański samolot torpedowo-bombowy zaprojektowany na początku lat 30. w zakładach Douglas Aircraft Company na zamówienie United States Navy (USN) jako potencjalny następca Martin T4M/Great Lakes TG. Zbudowano tylko jeden egzemplarz samolotu który został poddany intensywnym testom z różnymi jednostkami napędowymi ale nie został wybrany do produkcji seryjnej. Ostatecznie samoloty Martin T4M/Great Lakes TG pozostały w aktywnej służbie jeszcze do 1936 kiedy to zostały zastąpione samolotem Douglas TBD Devastator częściowo bazującym na doświadczeniach zdobytych w trakcie testowania Douglasa XT3D.

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

W 1930 podstawowym pokładowym samolotem torpedowo-bombowym USN był zaprojektowany w 1927 Martin T4M/Great Lakes TG[1]. W latach 1929/30 Bureau of Aeronautics (BuAer) zamówiło szereg prototypów mających zastąpić ten samolot, powstały wówczas takie konstrukcje jak Martin XT6M[2] czy Douglas XT3D[3].

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Douglas XT3D-1 z jednym skrzydłem złożonym

Douglas XT3D-1 był dwupłatem ze stałym podwoziem, płozą ogonową i hakiem ogonowym[3][4][5]. Samolot miał metalową konstrukcję kadłuba i skrzydeł (skrzydła mogły być złożone wzdłuż kadłuba do przechowywania w hangarze lotniskowca[6]) krytą płótnem, w pierwszej wersji napęd zapewniał mu 9-cylindrowy silnik Pratt & Whitney R-1690-B, w drugiej wersji napęd stanowił 14-cylindrowy silnik gwiazdowy Pratt & Whitney R-1830-54 o mocy 800 KM, w obydwu wersjach z dwupłatowym śmigłem o stałym skoku[3][4][5].

Skrzydła samolotu mierzyły 50 stóp rozpiętości, jego długość wynosiła 35 stóp i pięć cali, wysokość 13 stóp i trzy cale (15,24 x 10,79 x 4,03 m), powierzchnia skrzydeł wynosiła 624 stopy kwadratowe (57,97 m2)[7]. Masa własna wynosiła 4237 funtów, a maksymalna masa startowa - 7857 funtów (odpowiednio - 1922 i 3564 kg)[7]. Prędkość maksymalna wynosiła 128 mil na godzinę (206 km/h), zasięg bojowy do 555 mil (893 km), pułap maksymalny wynosił 14000 stóp (4265 m)[7].

Trzyosobowa załoga (pilot, bombardier/strzelec, strzelec) siedziała w trzech otwartych kokpitach[7]. Bombardier/strzelec zajmował przedni kokpit umieszczony przed przed skrzydłem, na podłodze kadłuba miał niewielkie okno służące do celowania bomb, obsługiwał także nieruchowy, strzelający do przodu pojedynczy karabin maszynowy[7]. Otwarta kabina pilota umieszczona była tuż przed krawędzią spływu górnego skrzydła[7]. Tylny strzelec znajdował się w kokpicie umieszczonym za skrzydłem i obsługiwał pojedynczy, ruchomy karabin maszynowy[7]. Oprócz dwóch karabinów maszynowych, samolot mógł przenosić jedną torpedę o masie do 1835 funtów (832 kg)[7] lub do 1000 funtów (450 kg) bomb[3][5].

Samolot nosił fabryczny numer seryjny 927 oraz nadany mu przez BuAer number identyfikacyjny A8730[8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Douglas XT3D-2

Po zbudowaniu samolotu w zakładach Douglasa w Santa Monica został on wysłany do Naval Air Station Anacostia w Anacostii gdzie dotarł 19 września 1931[8]. XT3D-1 został poddany szeregowi testów pomiędzy 14 października 1931 a 8 kwietnia 1932[8]. Według raportu Board of Inspection and Survey (BIS) samolot nie miał zadowalających osiągów co było spowodowane niską mocą silnika i złą aerodynamiką obudowy silnika i kadłuba oraz brakiem owiewek podwozia[8]. XT3D-1 został zwrócony producentowi[8].

Nowa wersja samolotu uzyskała oznaczenie XT3D-2, przeprowadzono w niej szereg modyfikacji mających poprawić jego osiągi[3][5][8]. XT3D-2 otrzymał silnik o większej mocy, 14-cylindrowy Pratt & Whitney XR-1830-54 (800 KM) z lepiej wyprofilowaną obudową[3][5][8], przedni kokpit otrzymał pełną osłonę, kokpit pilota i tylnego strzelca zostały przykryte dużą, pojedynczą osłoną, a koła zostały przykryte opływowymi owiewkami[8]. Tak zmodyfikowany samolot został przesłany do Anacostii w lutym 1933, ale w tym czasie USN była już bardziej zainteresowana bombowcami nurkującymi niż samolotami torpedowymi i nie przeprowadzono pełnych testów BIS[8]. Niepełne testy wykazały, że poprawiła się maksymalna prędkość samolotu (153 mil na godzinę, 246 km/h) i maksymalny zasięg (778 mil, 1252 km), ale wyrażono wątpliwości co do wytrzymałości struktury samolotu do operacji z lotniskowca, stwierdzono także ciągłe kłopoty z silnikiem[8].

Zdecydowano, że osiągi XT3D-2 nie były na tyle lepsze od osiągów używanych wówczas samolotów Martin T4M/Great Lakes TG aby wprowadzić go do produkcji seryjnej[3][5][9]. W 1936 samolot był użyty do testowania silnika XR-1830-58[9]. Ostatni lot XT3D-2 odbył się 22 kwietnia 1941, dwa tygodnia później, 5 maja, samolot został skreślony z listy prototypów[9].

Doświadczenie uzyskane z konstrukcji i testowania samolotu zostały w późniejszym czasie wykorzystane w czasie prac nad następnym samolotem torpedowym Douglasa - TBD Devastator[10].

Przypisy

  1. E. R. Johnson: United States Naval Aviation. s. 25.
  2. E. R. Johnson: United States Naval Aviation. s. 29.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 E. R. Johnson: United States Naval Aviation. s. 30.
  4. 4,0 4,1 R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. s. 311.
  6. R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 8,8 8,9 R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920.
  9. 9,0 9,1 9,2 R. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920.
  10. William Harrison Fetridge: The Navy Reader. Books for Libraries Press, s. 127.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • René J. Francillon: McDonnell Douglas Aircraft Since 1920, vol. 1. Annapolis: Naval Institute Press, 1988. ISBN 0-87021-428-4.
  • E. R. Johnson: United States Naval Aviation, 1919-1941: Aircraft, Airships and Ships Between the Wars. Mcfarland, 2011. ISBN 978-0786445509.
  • E. R. Johnson: American Attack Aircraft Since 1926. Mcfarland, 2008. ISBN 978-0786434640.
  • William Harrison Fetridge: The Navy Reader. Books for Libraries Press, 1971. ISBN 978-0836921557.