Drakunkulus zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Drakunkulus zwyczajny
Dracunculus vulgaris LC0044.jpg
Systematyka[1]
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina obrazkowate
Podrodzina Aroideae
Rodzaj dracunculus
Gatunek drakunkulus zwyczajny
Nazwa systematyczna
Dracunculus vulgaris Schott in Schott & Endl.
Melet. Bot.:17 (1832)
Typ nomenklatoryczny
Dracunculus
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Roślina w naturze na Krecie
Kwiatostan
Liście

Drakunkulus zwyczajny, smocza lilia (Dracunculus vulgaris Schott) – gatunek rośliny zielnej należący do rodziny obrazkowatych. Pochodzi z Bałkanów, Wysp Egejskich i południowo-zachodniej Turcji. Introdukowany w USA, w stanach Oregon, Kalifornia, Tennessee i na wyspie Portoryko[2], a także we Włoszech, zachodniej Europie i północnej Afryce[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina zielna o wysokości do 200 cm, przeciętnie lub bardzo rozrosła, rosnąca samotnie lub tworząca kępy.
Łodyga
Podziemna, spłaszczona bulwa pędowa o wymiarach około 85×45 mm. Roślina tworzy bulwy przybyszowe, z obrzeżnych, przypadkowych odrośli.
Liście
Pochwy liściowe długie, mocno skręcone w tzw. pseudo-łodygę o średnicy do 9 cm i długości do 150 cm, w kolorze zielonym z wieloma purpurowymi plamkami. Ogonki cylindryczne lub półcylindryczne w przekroju, zielone. Blaszki liści wachlarzowatopalczaste (pedate), o przeciętnych wymiarach 15×32 cm.
Kwiaty
Roślina jednopienna. Szypułka zielona, cylindryczna w przekroju, Kwiatostan typu pseudancjum, wydłużony, o wysokości od 25 do 135 cm, wyrasta z pseudo-łodygi. Składa się z wąskiej, spiczastej pochwy o zaostrzonym wierzchołku oraz krótszej od niej lub równej długości kolby. Kolba ma zwężający się wyrostek, odpowiedzialny za wydzielanie zapachu, którego długość ponad trzykrotnie przekracza odcinek pokryty kwiatami. Pochwa z zewnątrz jest koloru zielonego; wnętrze pochwy oraz kolba są w kolorze ciemnopurpurowym. Kwiaty są ukryte w komorze utworzonej przez mocno skręconą, dolną część pochwy. Kwiaty żeńskie położone w dolnej części kolby, na odcinku do 4 cm; zaraz po nich występuje 1–5 mm, kremowy obszar nagi lub pokryty jałowymi słupkami, po którym następuje odcinek o długości do 5 cm, pokryty kwiatami męskimi. Zarodnie kremowe lub żółtozielone, szyjki słupka purpurowe, znamiona kremowe. Główki pręcika ciemnożółte, pylniki purpurowe.
Owoce
Owocostan składa się z około 60–80 jasnoczerwonych, jajowatych jagód. Nasiona o średnicy 3-4 mm, ciemnobrązowe, spłaszczone, o pomarszczonej łupinie.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rozwój
Bylina, geofit[4]. Okres wegetacyjny rozpoczyna na przełomie kwietnia i maja. Wczesnym latem, w okresie kwitnienia, wydziela zapach zgniłego mięsa, przyciągający duże muchy, chrząszcze z rodziny kusakowatych i żuki, które wpadają na noc do kwiatostanu, jak do pułapki, który opuszczają następnego dnia, obciążone ładunkiem pyłku.
Siedlisko
Zarośla, gaje oliwne, nieużytki i tereny stepowe, do wysokości 450 m n.p.m.
Cechy fitochemiczne
Roślina trująca dla kręgowców[5]. W kwiatach obecny jest szkodliwy indol[6]. Korzenie powodują podrażnienie skóry[7]. Nasiona roślin zawierają wielonienasycone kwasy tłuszczowe[8]
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 28.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy nomenklaturowe[4]
  • Arum dracunculus L. (bazonim)
  • Dracunculus spadiceus Raf. (nom. illeg.)
  • Aron dracunculum (L.) St.-Lag.
  • Dracunculus dracunculus (L.) Voss (nom. inval.)
Synonimy taksonomiczne[4]
  • Dracunculus major Garsault (opus utique oppr.)
  • Arum guttatum Salisb.
  • Dracunculus polyphyllus (nom. illeg.)
  • Dracunculus creticus Schott
  • Dracunculus vulgaris var. elongatus Engl. in A.L.P.de Candolle & A.C.P.de Candolle
  • Dracunculus vulgaris var. laevigatus Engl. in A.L.P.de Candolle & A.C.P.de Candolle
  • Dracunculus vulgaris var. creticus (Schott) Nyman
  • Dracunculus vulgaris subsp. creticus (Schott) K.Richt.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina magiczna
Dawniej wierzono, że posiadanie korzenia lub liścia tej rośliny chroni przed wężami i żmijami, a umycie rąk w nalewce z tej rośliny pozwala bezkarnie obchodzić się z wężami[9].
Roślina ozdobna
Roślina uprawiana ze względu na atrakcyjne liście oraz kwiatostan.

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Wymagania
Wymaga bogatej, przepuszczalnej gleby oraz miejsca słonecznego lub półcienia. W okresie wzrostu należy podlewać obficie. Rośliny są umiarkowanie odporne na mróz, wymagają okrywania na zimę.
Rozmnażanie
Przez nasiona lub bulwy przybyszowe.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-20].
  2. Występowanie Dracunculus vulgaris w Ameryce Północnej
  3. Peter C. Boyce: The Genus Dracunculus. The Genera Dracunculus and Helicodiceros (Araceae: Aroideae). [dostęp 2010-05-27].
  4. 4,0 4,1 4,2 Govaerts R.: World Checklist of Dracunculus (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew, 2006. [dostęp 2010-05-27].
  5. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland: USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network – (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
  6. Herbert Baxter, Gerard P. Moss: Phytochemical dictionary: a handbook of bioactive compounds from plants. London: Taylor Francis, 1999, s. 94. ISBN 0-7484-0620-4.
  7. BoDD – Botanical Dermatology Database. [dostęp 2011-01-19].
  8. Serap Saglik, Kerim Alpinar i Sedat Imre. Fatty acid composition of Dracunculus vulgaris Schott (Araceae) seed oil from Turkey. „Journal of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences”. 5 (3), s. 231-233, 2002. 
  9. The Poison Garden. [dostęp 2010-05-27].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]