Drakunkulus zwyczajny
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Drakunkulus zwyczajny | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klad | okrytonasienne |
| Klad | jednoliścienne |
| Rząd | żabieńcowce |
| Rodzina | obrazkowate |
| Podrodzina | Aroideae |
| Rodzaj | dracunculus |
| Gatunek | drakunkulus zwyczajny |
| Nazwa systematyczna | |
| Dracunculus vulgaris Schott in Schott & Endl. Melet. Bot.:17 (1832) |
|
| Typ nomenklatoryczny | |
| Dracunculus | |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Drakunkulus zwyczajny, smocza lilia (Dracunculus vulgaris Schott) – gatunek rośliny zielnej należący do rodziny obrazkowatych. Pochodzi z Bałkanów, Wysp Egejskich i południowo-zachodniej Turcji. Introdukowany w USA, w stanach Oregon, Kalifornia, Tennessee i na wyspie Puerto Rico[2], a także we Włoszech, zachodniej Europie i północnej Afryce[3].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Roślina zielna o wysokości do 200 cm, przeciętnie lub bardzo rozrosła, rosnąca samotnie lub tworząca kępy.
- Łodyga
- Podziemna, spłaszczona bulwa pędowa o wymiarach około 85×45 mm. Roślina tworzy bulwy przybyszowe, z obrzeżnych, przypadkowych odrośli.
- Liście
- Pochwy liściowe długie, mocno skręcone w tzw. pseudo-łodygę o średnicy do 9 cm i długości do 150 cm, w kolorze zielonym z wieloma purpurowymi plamkami. Ogonki cylindryczne lub półcylindryczne w przekroju, zielone. Blaszki liści wachlarzowatopalczaste (pedate), o przeciętnych wymiarach 15×32 cm.
- Kwiaty
- Roślina jednopienna. Szypułka zielona, cylindryczna w przekroju, Kwiatostan typu pseudancjum, wydłużony, o wysokości od 25 do 135 cm, wyrasta z pseudo-łodygi. Składa się z wąskiej, spiczastej pochwy o zaostrzonym wierzchołku oraz krótszej od niej lub równej długości kolby. Kolba ma zwężający się wyrostek, odpowiedzialny za wydzielanie zapachu, którego długość ponad trzykrotnie przekracza odcinek pokryty kwiatami. Pochwa z zewnątrz jest koloru zielonego; wnętrze pochwy oraz kolba są w kolorze ciemnopurpurowym. Kwiaty są ukryte w komorze utworzonej przez mocno skręconą, dolną część pochwy. Kwiaty żeńskie położone w dolnej części kolby, na odcinku do 4 cm; zaraz po nich występuje 1–5 mm, kremowy obszar nagi lub pokryty jałowymi słupkami, po którym następuje odcinek o długości do 5 cm, pokryty kwiatami męskimi. Zarodnie kremowe lub żółtozielone, szyjki słupka purpurowe, znamiona kremowe. Główki pręcika ciemnożółte, pylniki purpurowe.
- Owoce
- Owocostan składa się z około 60–80 jasnoczerwonych, jajowatych jagód. Nasiona o średnicy 3-4 mm, ciemnobrązowe, spłaszczone, o pomarszczonej łupinie.
[edytuj] Biologia i ekologia
- Rozwój
- Bylina, geofit[4]. Okres wegetacyjny rozpoczyna na przełomie kwietnia i maja. Wczesnym latem, w okresie kwitnienia, wydziela zapach zgniłego mięsa, przyciągający duże muchy, chrząszcze z rodziny kusakowatych i żuki, które wpadają na noc do kwiatostanu, jak do pułapki, który opuszczają następnego dnia, obciążone ładunkiem pyłku.
- Siedlisko
- Zarośla, gaje oliwne, nieużytki i tereny stepowe, do wysokości 450 m n.p.m.
- Cechy fitochemiczne
- Roślina trująca dla kręgowców[5]. W kwiatach obecny jest szkodliwy indol[6]. Korzenie powodują podrażnienie skóry[7]. Nasiona roślin zawierają wielonienasycone kwasy tłuszczowe[8]
- Genetyka
- Liczba chromosomów 2n = 28.
[edytuj] Systematyka
- Arum dracunculus L. (bazonim)
- Dracunculus spadiceus Raf. (nom. illeg.)
- Aron dracunculum (L.) St.-Lag.
- Dracunculus dracunculus (L.) Voss (nom. inval.)
- Synonimy taksonomiczne[4]
- Dracunculus major Garsault (opus utique oppr.)
- Arum guttatum Salisb.
- Dracunculus polyphyllus (nom. illeg.)
- Dracunculus creticus Schott
- Dracunculus vulgaris var. elongatus Engl. in A.L.P.de Candolle & A.C.P.de Candolle
- Dracunculus vulgaris var. laevigatus Engl. in A.L.P.de Candolle & A.C.P.de Candolle
- Dracunculus vulgaris var. creticus (Schott) Nyman
- Dracunculus vulgaris subsp. creticus (Schott) K.Richt.
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina magiczna
- Dawniej wierzono, że posiadanie korzenia lub liścia tej rośliny chroni przed wężami i żmijami, a umycie rąk w nalewce z tej rośliny pozwala bezkarnie obchodzić się z wężami[9].
- Roślina ozdobna
- Roślina uprawiana ze względu na atrakcyjne liście oraz kwiatostan.
[edytuj] Uprawa
- Wymagania
- Wymaga bogatej, przepuszczalnej gleby oraz miejsca słonecznego lub półcienia. W okresie wzrostu należy podlewać obficie. Rośliny są umiarkowanie odporne na mróz, wymagają okrywania na zimę.
- Rozmnażanie
- Przez nasiona lub bulwy przybyszowe.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-20].
- ↑ Występowanie Dracunculus vulgaris w Ameryce Północnej
- ↑ Peter C. Boyce: The Genus Dracunculus. The Genera Dracunculus and Helicodiceros (Araceae: Aroideae). [dostęp 2010-05-27].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Govaerts R.: World Checklist of Dracunculus (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew, 2006. [dostęp 2010-05-27].
- ↑ National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland: USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network – (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
- ↑ Herbert Baxter, Gerard P. Moss: Phytochemical dictionary: a handbook of bioactive compounds from plants. London: Taylor Francis, 1999, s. 94. ISBN 0-7484-0620-4.
- ↑ BoDD – Botanical Dermatology Database. [dostęp 2011-01-19].
- ↑ Serap Saglik, Kerim Alpinar i Sedat Imre. Fatty acid composition of Dracunculus vulgaris Schott (Araceae) seed oil from Turkey. „Journal of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences”. 5 (3), s. 231-233, 2002.
- ↑ The Poison Garden. [dostęp 2010-05-27].
[edytuj] Bibliografia
- Peter C. Boyce: The genus Dracunculus. The Genera Dracunculus and Helicodiceros (Araceae: Aroideae). [dostęp 2010-05-27].
- Praca zbiorowa: Botanica. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
