To jest dobry artykuł

Drozdówka rdzawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Drozdówka rdzawa
Erythropygia galactotes[1]
(Temminck, 1820)
Osobnik sfotografowany w Parku Narodowym Serengeti, Tanzania
Osobnik sfotografowany w Parku Narodowym Serengeti, Tanzania
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Rodzina muchołówkowate
Rodzaj Erythropygia
Gatunek drozdówka rdzawa
Synonimy
  • Sylvia galactotes Temminck, 1820[2]
  • Cercotrichas galactotes (Temminck, 1820)
Podgatunki
  • E. g. galactotes (Temminck, 1820)
  • E. g. syriaca (Hemprich & Ehrenberg, 1833)
  • E. g. familiaris (Ménétries, 1832)
  • E. g. minor (Cabanis, 1850)
  • E. g. hamertoni Ogilvie-Grant, 1906
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Występowanie

     lęgi

     zimuje

     cały rok

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Występowanie drozdówki rdzawej. Legenda: kolor ciemnoniebieski – występuje stale; jasnoniebieski – czasami zalatuje; czerwony – zabłąkane osobniki. Uwaga: mapa ta służy tylko do oznczenia krajów i nie odzwierciedla rzeczywistego zasięgu

Drozdówka rdzawa (Erythropygia galactotes) – gatunek niewielkiego ptaka lądowego z rodziny muchołówkowatych. Występuje w Azji, Europie i Afryce. Jest częściowo wędrowna. Nie spotyka się jej w Polsce.

Jej inne nazwy zwyczajowe to: drozdówka pstra, pokrzewka rdzawoczerwona lub rdzawa oraz rudochwostka blada.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W Polsce drozdówka rdzawa nie pojawia się. Jej naturalne miejsca zamieszkania to[3] :

Kraje, w których pojawia się wyjątkowo to[3]: Wielka Brytania, Uganda, Tanzania, Szwajcaria, Sri Lanka, Rumunia, Norwegia, Malawi, Irlandia, Węgry, Niemcy, Gambia, Francja, Kongo i Chiny.

Zależnie od miejsca zamieszkania jest ptakiem częściowo wędrownym. W Europie występuje rzadko – jedynie w wykonanych przez człowieka siedliskach na południu Hiszpanii bywa lokalnie pospolita[4]. Wyróżnia się pięć podgatunków drozdówki rdzawej: E. g. familiaris, E. g. galactotes, E. g. syriaca, E. g. minor, E. g. hamerton. Wszystkie tylko nieznacznie różnią się szczegółami albo odcieniem ubarwienia.

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Drozdówka rdzawa jest niewielkim ptakiem wróblowym o przeciętnej masie ciała około 23 gramów[4]. Brak dymorfizmu płciowego w upierzeniu. Drozdówka może być mylona ze słowikami, zwłaszcza słowikiem rdzawym. Cały wierzch ciała łącznie z ogonem jest rdzawy, na ogonie ma dwie – od wewnątrz czarne – białe lamówki. Brew biała, czarna przepaska oczna. Gardło i policzki jasno żółtokremowe. Pokrywy skrzydłowe mają jasne brzegi, od wewnątrz są ciemnobrązowe. Brzuch, pokrywy podogonowe i pierś są białe. Długie nogi mają różowy kolor, dziób jest szary, a przy nasadzie jaśniejszy. Młode nie są poplamione[5].

Wymiary[edytuj | edytuj kod]

  • długość ciała: 14–16cm
  • rozpiętość skrzydeł: 22–27 cm
  • masa ciała: 20–25 g[6]

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Zasiedla bardzo różne, w większości suche, siedliska znajdujące się na wysokości do 2400 m n.p.m.[7]: grunty orne, pastwiska, wiejskie ogrody, plantacje, tereny miejskie, gaje oliwne, pasma kaktusów, oazy, tereny kamieniste, podmokłe lasy, suche lasy, suche zarośla, obszary wokół rzek, strumieni i potoków.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Żywi się owadami, dżdżownicami i innymi bezkręgowcami, których poszukuje na ziemi. Biega i skacze za nimi pod krzewami. Czasami czatuje w miejscu otwartym, wypatrując zdobyczy (jak inni przedstawiciele jej rodziny).

Tryb życia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Wiek
Dożywa do 5 lat[8].
Pierzenie
Dorosłe drozdówki rdzawe pierzą się od lipca do września, u młodych dochodzi jeszcze październik. Ma 10 lotek I-rzędowych, 9 II-rzędowych oraz 12 sterówek.

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Materiał filmowy przedstawiający zachowanie drozdówki rdzawej; Rijad, Arabia Saudyjska, kwiecień 1993

Ma stale podniesiony ogon. Gdy stoi, zadziera go i kiwa głową. Leci w linii prostej. Siada na przewodach elektrycznych. Czasami tak mocno zadziera ogon, że prawie dotyka nim tyłu głowy, pokazując białe pokrywy podogonowe. Swą piosenkę śpiewa siedząc na czubku krzewu, na linii energetycznej lub w czasie krótkiego lotu tokowego (patrz w sekcji lęgi). Często wykonuje następujący ruch ogonem: ogon jest rozkładany, kiwany w tył i w przód, znów składany i wolno kładziony.

Głos[edytuj | edytuj kod]

Śpiewa podobnie jak rudzik – urywanymi trelami ostrzega inne drozdówki rdzawe i woła je ostrym "tek-tek-tek". Wydaje także wibrujące "szrrrrrr", ciche "djup" lub "czip". Ma czystą melodyjną piosenkę, która składa się z krótkich i łączących się strof.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Jeden lub dwa lęgi[5]. Wykonuje krótki, motyli lot tokowy. W czasie niego co chwilę opada na ziemię z uniesionymi skrzydłami i rozłożonym ogonem.

Gniazduje tylko w południowej części Europy – w Grecji i na Półwyspie Iberyjskim, ale nie dociera do delty Ebro, rozmnaża się także w południowej części Sahary. Możliwe jest wyprowadzenie lęgów w Iraku, wtedy zaczynają się w połowie maja[9]. Tereny lęgowe to przeważnie ciepłe (powyżej 25 °C) i suche niziny.

Biotop lęgowy to tereny wilgotne i półwilgotne, z ciekami wodnymi. Te biotopy powinny być porośnięte krzewami i żywopłotami. Lęgi trwają od maja do czerwca.

Pary gniazdują w odległości 150–850 m od siebie[10]. Gniazdo jest zbudowane z mokrej trawy, korzeni, włosów i piór. Budują je oba ptaki, nisko (ok. 1 m nad ziemią) w gęstych krzewach, nie jest zbyt staranne[10]. Niekiedy drozdówki budują gniazda w winnicach, na drzewach owocowych, opuncjach, a niekiedy bezpośrednio na ziemi[4].

Drozdówka składa 3–5 jaj o długości 22 mm[5]. Są gładkie i błyszczące, białe lub szare czasami z zielonym lub z niebieskim nalotem. Samica sama wysiaduje jaja, zwykle trwa to 13 dni[6]. Pisklęta opuszczają gniazdo po 12–13 dniach. Są w pełni opierzone po 9–12 dniach po wylocie z gniazda[10].

Na lęgach drozdówek często pasożytują kukułki zwyczajne. Samce, które wcześniej przylatują na tereny lęgowe odnoszą większy sukces reprodukcyjny niż samce przylatujące późno, gdyż ich partnerki wcześniej składają jaja, a pisklęta wykluwają się większe i cięższe. Gniazda samców przylatujących wcześniej są jednak bardziej narażone na spasożytowanie przez kukułkę, co redukuje wszystkie korzyści wypływające z wczesnego przylotu na tereny lęgowe i gniazdowania[4].

Wędrówki[edytuj | edytuj kod]

Drozdówka rdzawa jest ptakiem częściowo wędrownym. Populacja subsaharyjska prowadzi osiadły tryb życia. Pozostałe osobniki zimują we wschodniej Afryce i w Indiach. Trasa wędrówki to ok. 600–3400 mil, czyli ok. 1000–5500 km. W Europie przebywa od kwietnia do sierpnia. Najpóźniej odlatuje we wrześniu[10]. Wraca w kwietniu lub w maju.

Zasoby populacji[edytuj | edytuj kod]

Przez IUCN jest klasyfikowana jako Least Concerngatunek najmniejszej troski. Występuje na obszarze ok. 1 000 000–10 000 000 km², w Europie jest to ok. 500 000 km². Europejska populacja jest szacowana na ok. 96 000–288 000 osobników, czyli 25–49% wszystkich osobników. Teren, na którym gniazduje to około 6 130 000 km²[7].

Liczebność w niektórych krajach[edytuj | edytuj kod]

Można ją obserwować w niektórych krajach europejskich, azjatyckich i afrykańskich. Poniżej lista niektórych państw, gdzie ptak występuje, z podaną obok liczbą szacowanych par[11]:

Drozdówka rdzawa
  • Turcja – 20 000–60 000
  • Hiszpania – 8400–14 300
  • Azerbejdżan – 1000–10 000
  • Grecja – 1000–3000
  • Armenia – 830–3300
  • Portugalia – 500–5000
  • Rosja – 10–50
  • Chorwacja – 1–10
  • Albania – 0–50
  • Bułgaria – 0–2

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniane podgatunki[12][13][2]
drozdówka rdzawa (Erythropygia galactotes galactotes) Podgatunek nominatywny. Ten podgatunek zasiedla Półwysep Iberyjski, Afrykę Północną, Izrael, południowo-zachodnią Syrię i południe Francji. Ma bardziej czerwonawy grzbiet.
Erythropygia galactotes syriaca Występuje na Półwyspie Bałkańskim oraz w Grecji, w zachodniej i południowej Turcji, w zachodniej Syrii oraz w Libanie. Nazywana także E. galactotes syriacus oraz E. g. plebia.
drozdówka szarawa (Erythropygia galactotes familiaris) Występuje na Zakaukaziu, w południowo-wschodniej Turcji, w Iraku oraz w północno-wschodniej i wschodniej części Arabii Saudyjskiej, na wschód do południowego Kazachstanu, we wschodnim Iranie, wschodnim Afganistanie, a także w zachodnim Pakistanie.
drozdówka sudańska (Erythropygia galactotes minor) Zasiedla tereny przy wschodniej granicy Sahary, w centrum Mauretanii i Senegalu, w Czadzie i północnej Somalii. Przez niektórych autorów uważana za osobny gatunek E. minor. Synonim nazwy łac. to Cercotrichas galactotes oliviae[14].
Erythropygia galactotes hamerton Endemit wschodniej Somalii.


Przypisy

  1. Erythropygia galactotes w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Rufous Scrub-robin (Erythropygia galactotes) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-11-18].
  3. 3,0 3,1 3,2 Erythropygia galactotes. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 José Javier Palomino, Manuel Martin-Vivaldi, Manuel Soler. Early Arrival Is Not Advantageous for Rufous Bush-Robins parasitized by Common Cuckoos. „The Auk”. 115 (1), s. 235–239, 1998 (ang.). 
  5. 5,0 5,1 5,2 Agrobate roux Cercotrichas galactotes (fr.). Observation Oiseaux d’Europe. [dostęp 7 maja 2010].
  6. 6,0 6,1 Agrobate roux (fr.). Oiseaux.net. [dostęp 7 maja 2010].
  7. 7,0 7,1 Rufous-tailed Scrub-robin Erythropygia galactotes (ang.). BirdLife International. [dostęp 7 maja 2010].
  8. D. Thomas: Agrobate roux (Cercotrichas galactotes) (fr.). Les oiseaux d’Europe. [dostęp 7 maja 2010].
  9. AGROBATE ROUX (fr.). Classement des espèces. [dostęp 8 maja 2010].
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 Rufous Bush Robin (Cercotrichas galactotes familiaris) (ang.). Birds of Kazakhstan. [dostęp 30 kwietnia 2012].
  11. Erythropygia galactotes (ang.). BirdLife International. [dostęp 11 maja 2010].
  12. Frank Gill, David Donsker: Family Muscicapidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.2. [dostęp 2012-11-18].
  13. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Muscicapidae Fleming, 1822 - muchołówkowate - Old World Flycatchers, Chats. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2012-11-18].
  14. Drozdówka rdzawa (Cercotrichas galactotes) (pol.). Avibase. [dostęp 8 maja 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik. Warszawa: 2007, s. 416. ISBN 9788324708185.
  • John Gooders: Ptaki Polski i Europy. Wrocław: Larrouse, 2003. ISBN 8389181517. - w tek książce wystąpiła pod nazwą drozdówka pstra
  • D. Burni, B. Hoare, J. DiCostanzo, J. Benstead i inni: Encyklopedia Ptaki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-15733-3.
  • L. Jonsson, M. Beaman, I. Robertson: Birds of the Mediterranean and Alps. Londyn: Croom Helm, 1982. ISBN 978-0-7099-1413-6. (ang.)
  • R. Brown, J. Ferguson, M. Lawrence, D. Lees: Tropy i ślady ptaków. Warszawa: MUZA SA, 2006. ISBN 8373198601.
  • R. T. Peterson, G. Mountfort: A Field Guide to the Birds of Britain and Europe. Boston: Houghton Mifflin, 1993. ISBN 978-0-618-16675-6. (ang.)
  • C. M. Perrins, D. Attenborough, N. Arlott: Generation Guide to the Birds of Britain and Europe. Austin: University of Texas Press, 1987. ISBN 9780292755321. (ang.)
  • J. Elphic: The Atlas of Bird Migration. Cape Town: Struik, 2007. ISBN 978-1-77007-499-6. (ang.)
  • K. Richarz, A. Puchta: Ptaki: przewodnik. Warszawa: MUZA SA, 2006. ISBN 978-83-7495-018-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]