Dryzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dryzki
Historia
Stocznia Schneider, Chalon-sur-Saône Francja
Wodowanie 23 sierpnia 1907
 Bułgaria
Wejście do służby 5 stycznia 1908
Los okrętu złomowany; bliźniaczy "Strogi" zachowany jako okręt muzeum pod nazwą "Dryzki"
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 97 t
Długość 38 m
Szerokość 4,4 m
Zanurzenie 2,6 m
Prędkość 26 węzłów
Napęd
2 kotły parowe, 1 maszyna parowa VTE o mocy ind. 1900 KM, 1 śruba
Zasięg 500 Mm
Uzbrojenie
2 działa 47 mm
3 wyrzutnie torpedowe 450 mm (stan początkowy)
Załoga 23-30

Dryzki (bułg. Дръзки) – bułgarski torpedowiec, który odznaczył się podczas I wojny bałkańskiej 1912-1913 i dotrwał w służbie do II wojny światowej. Obecnie torpedowiec tego typu "Strogi" jest zachowany w Warnie jako okręt-muzeum "Dryzki".

Historia[edytuj | edytuj kod]

"Dryzki" był jednym z serii sześciu torpedowców, zamówionych przez bułgarską marynarkę wojenną we francuskich zakładach Schneider et Cie w Chalon-sur-Saône. Pozostałe okręty serii to: "Smeli" (Смели), "Chrabri" (Храбри), "Szumni" (Шумни), "Letjaszti" (Летящи) i "Strogi" (Строги). Okręty te zostały zbudowane we Francji, a następnie przetransportowane w częściach do Bułgarii, gdzie zostały wykończone i zwodowane w Warnie. "Dryzki", "Smeli" i "Chrabri" zostały zamówione 24 lutego 1904, wysłane do Bułgarii w kwietniu 1905, wodowane 23 sierpnia 1907 i wcielone do służby 5 stycznia 1908. Pozostałe trzy okręty drugiej serii zostały zamówione 14 stycznia 1906, wodowane w sierpniu 1908, a wcielone do służby dopiero w sierpniu 1909[1]. Główne uzbrojenie w postaci wyrzutni torpedowych kalibru 450 mm było rozlokowane w następujący sposób: jedna stała na dziobie i dwie na pokładzie w jednym obrotowym aparacie torpedowym (z rurami obok siebie, lecz skierowanymi w przeciwnych kierunkach)[1].

Bułgarskie torpedowce były pierwszymi pełnowartościowymi okrętami bułgarskiej marynarki, po kanonierce torpedowej "Nadeżda" i przez dłuższy czas stanowiły trzon floty Bułgarii. Pierwszym konfliktem, w jakim wzięły udział, była I wojna bałkańska 19121913. W jej trakcie podejmowały kilka bezskutecznych prób ataków torpedowych na tureckie okręty atakujące bułgarskie wybrzeże. Wieczorem 20 listopada 1912 "Letjaszti", "Smeli", "Strogi" i "Dryzki" zostały wysłane z Warny w celu przechwycenia dwóch egipskich statków transportowych, pod dowództwem kapitana II rangi Dimitra Dobrewa na "Letjasztym"[1]. "Dryzki" był dowodzony przez miczmana Georgi Kupowa. Po północy 21 listopada zespół natknął się na turecki krążownik pancernopokładowy "Hamidiye" w eskorcie dwóch kontrtorpedowców "Bekefsan" i "Yarhisar"[1] około 32 mile morskie od Warny[2]. O godzinie 0:43 bułgarskie okręty przystąpiły do ataku w szyku torowym, odpalając po jednej torpedzie, pierwszy "Letjaszti". Pierwsze trzy okręty nie trafiły, lecz "Dryzki", będąc ostatnim okrętem, odpalił torpedę z odległości ok. 100 m, która trafiła "Hamidiye" w prawą burtę, uszkadzając go[1]. Następnie, bułgarskie okręty uniknęły kontrataku kontrtorpedowców i powróciły do Warny. Akcja ta była największym sukcesem w dziejach małej marynarki bułgarskiej[1].

Bułgarskie torpedowce nie brały aktywnego udziału w działaniach drugiej wojny bałkańskiej. Wzięły następnie udział w I wojnie światowej, w której "Szumni" został utracony 12 września 1916, a "Strogi" uszkodzony na rosyjskiej minie, postawionej przez okręt podwodny "Krab"[3]. Pod koniec 1916 okręty zmodyfikowano do przenoszenia 6 min. Po wojnie, "Letjaszti" został w 1925 pozbawiony uzbrojenia torpedowego i przebudowany na patrolowiec policyjno-graniczny. Pozostałe cztery okręty zostały zmodernizowane w 1934. W 1936 otrzymały litery rozpoznawcze na dziobie: "Dryzki" – Д, "Smeli" – С, "Chrabri" – ХР i "Strogi" – СТ. Podczas II wojny światowej, będąc już przestarzałe, były używane jako patrolowce i do eskorty konwojów przybrzeżnych.

15 października 1942 na "Dryzkim" wybuchł proch na skutek niezachowania ostrożności i okręt zatonął w porcie warneńskim. Został następnie podniesiony i wyremontowany[4]. W 1954 został wycofany i przekształcony na ćwiczebny okręt-cel. Przed 45. rocznicą storpedowania "Hamidye" zdecydowano upamiętnić ten najsłynniejszy okręt w historii bułgarskiej floty, lecz w tym czasie "Dryzki" był już pocięty na części do złomowania[2]. Ostatecznie komin, działo i drobniejsze części "Dryzkiego" zamontowano na bliźniaczym okręcie "Strogi", który, 21 listopada 1957, w rocznicę storpedowania "Hamidiye", wystawiono na lądzie do zwiedzania jako eksponat Muzeum Marynarki Wojennej w Warnieokręt-muzeum "Dryzki"[2][4].

W polskiej literaturze nazwa ta jest często nieprawidłowo transkrybowana jako "Derski"[5].

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

uzbrojenie

  • od 1934:
    • 2 działa kalibru 47 mm Schneider (na dziobie i rufie)
    • 2 karabiny maszynowe 7,92 mm Maxim MG-08 (na burtach)
    • 2 wyrzutnie torpedowe 450 mm (1xII – podwójna obrotowa na pokładzie)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 M. Sobański, Flota..., s.7-9
  2. 2,0 2,1 2,2 Атаката на торпедоносеца "Дръзки" срещу турския крайцер "Хамидие" през Балканската война
  3. 3,0 3,1 Robert Gardiner, Randal Gray (red.): Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1921. Londyn: Conway Maritime Press, 1986, ss. 315, 412. ISBN 0-85177-245-5
  4. 4,0 4,1 Миноносци тип „Дръзки”
  5. Np. M. Sobański, Flota..., s.7

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]