Dsungaripterus
| Dsungaripterus | |
| Yang, 1964 | |
| Okres istnienia: jura późna–kreda wczesna | |
 Dsungaripterus weii |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | zauropsydy |
| Podgromada | diapsydy |
| Infragromada | archozauromorfy |
| Rząd | pterozaury |
| Podrząd | pterodaktyle |
| Nadrodzina | Dsungaripteroidea |
| Rodzina | Dsungaripteridae |
| Rodzaj | Dsungaripterus |
| Gatunki | |
|
Dsungaripterus weii (typowy) Yang, 1964 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Dsungaripterus – rodzaj pterozaura z rodziny Dsungaripteridae żyjącego od późnej jury do wczesnej kredy na terenie dzisiejszych Chin, Korei Południowej oraz Tanzanii. Jego nazwa oznacza „skrzydło z Basenu Junngar” (od miejsca znalezienia w Chinach).
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
Dsungaripterus był średniej wielkości pterozaurem – rozpiętość skrzydeł dochodziła do około 3–3,5 m[1], a długość czaszki do około 50 cm[2]. Miał bardzo długi dziób z ostrymi, wygiętymi ku górze końcami. W tylnej części szczęk tkwiły krótkie, mocne płaskie zęby. Na szczycie czaszki znajdował się niewysoki grzebień, służący przypuszczalnie do ozdoby, być może zwiększający również właściwości aerodynamiczne[3]. Dsungaripterus miał stosunkowo niewielkie oczodoły, kości o grubych ściankach[1] oraz długie kończyny[2].
Filogeneza i klasyfikacja [edytuj]
Dsungaripterus jest rodzajem typowym rodziny Dsungaripteridae należącej do nadrodziny Dsungaripteroidea, stanowiącej część większego kladu Lophocrania, wchodzącego w skład podrzędu pterodaktyli. Jego najbliższymi krewnymi są również należące do Dsungaripteridae: Domeykodactylus, Lonchognathosaurus, Noripterus i „Phobetor”[4]. „Phobetor” parvus był początkowo opisany jako Dsungaripterus parvus, jednak późniejsze badania wykazały jego odrębność od Dsungaripterus. Obecnie rodzaj Dsungaripterus obejmuje dwa gatunki: D. weii, będący gatunkiem typowym, oraz D. brancai[2].
Paleobiologia i paleoekologia [edytuj]
Dsungaripterus prowadził prawdopodobnie nadmorski tryb życia, na co wskazuje budowa dzioba – odpowiednia do brodzenia w mokrym piasku (jak dzisiejsze brodźce) i miażdżenia małży, krabów oraz innych niewielkich zwierząt chronionych przez twarde skorupy czy muszle[3]. Badania Unwina i współpracowników (1997), wspierane przez Lima, Baeka i Yanga (2002) wskazują jednak na możliwy kontynentalny habitat Dsungaripterus. Hipotezę tę wspiera materiał kopalny – liczne szczątki pterozaurów z tego rodzaju odnajdowano w osadach lądowych, a nie morskich i nadmorskich[5][1]. Możliwe, że kostny grzebień był jednym z przejawów dymorfizmu płciowego u tych pterozaurów[3], co wskazywałoby na terytorializm lub występowanie u nich okresu godowego.
Historia odkryć [edytuj]
Dsungaripterus został opisany w 1964 przez chińskiego paleontologa Yanga Zhongjiana. Gatunek typowy, D. weii, znany jest z kilku dobrze zachowanych, lecz niekompletnych szkieletów odkrytych w Sinciangu w Chinach. W 1973 opisany został – również przez Yanga – drugi gatunek – D. brancaii, występujący na terenach dzisiejszej Tanzanii. W 1982 Bakhurina opisał D. parvus. Obecnie jest on uznawany za przedstawiciela blisko spokrewnionego z Dsungaripterus, lecz odrębnego rodzaju[2]. W 2002 w Korei Południowej odkryto kości nienazwanego jeszcze gatunku Dsungaripterus[1].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Jong-Deock Lim, Kwang-Seok Baek, Seung Young Yang. A new record of a pterosaur from the Early Cretaceous of Korea. „Current Science”. 82 (10), 2002 (ang.).
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Pterosauria – Pterodactyloidea – Dsungaripteridae (ang.). DinoData. [dostęp 1 marca 2009].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Dsungaripterus (ang.). Enchanted Learning Software. [dostęp 1 marca 2009].
- ↑ David M. Unwin: The Pterosaurs: From Deep Time. New York: Pi Press, 2006, s. 246. ISBN 0-13-146308-X.
- ↑ D. M. Unwin, N. N. Bakhurina, M. Manabe, Lü J. Pterosaurs from Asia. „Journal of the Paleontological Society of Korea”. 2, s. 43–65, 1997.
|
|||||||||||
