Dworzec Tōkyō

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
東京駅 Tōkyō-eki
Zabytkowy budynek dworca od strony Marunouchi
Zabytkowy budynek dworca od strony Marunouchi
Państwo  Japonia
Miejscowość Tokio
Data otwarcia 1914; rozbudowy i przebudowy: 1953, 1972, 1990.
Informacje kolejowe
Liczba peronów 14
Liczba krawędzi
peronowych
27
Kasy czynne
Przejścia podziemne wielki kompleks recepcyjno-usługowy pod peronami
Linie kolejowe
  • Linia 東海道新幹線 Tōkaidō Shinkansen
  • Linia 東北新幹線 Tōhoku Shinkansen
  • Linia 上越・長野新幹線 Jōetsu i Nagano Shinkansen
  • Linia JR山手・京浜東北線 JR Yamanote i Keihin-Tōhoku
  • Linia JR東海道本線 JR Tōkaidō
  • Linia JR中央快速線 JR Chūō (Rapid)
  • Linia JR横須賀線 JR Yokosuka
  • Linia JR総武快速線 JR Sōbu (Rapid)
  • Linia JR京葉線 JR Keiyō
  • Linia 東京メトロ丸ノ内 Tōkyō Metro Marunouchi
Położenie na mapie Tokio
Mapa lokalizacyjna Tokio
東京駅  Tōkyō-eki
東京駅 Tōkyō-eki
Położenie na mapie Japonii
Mapa lokalizacyjna Japonii
東京駅  Tōkyō-eki
東京駅 Tōkyō-eki
Ziemia 35°40′51″N 139°46′01″E/35,680833 139,766944Na mapach: 35°40′51″N 139°46′01″E/35,680833 139,766944
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Kolej

Dworzec Tōkyō (jap. 東京駅 Tōkyō-eki?) – jeden z ważniejszych dworców kolejowych na terenie aglomeracji tokijskiej.

Dworzec jest położony w historycznym śródmieściu na terenie dzielnicy Chiyoda. Obsługuje m.in.: dalekobieżne linie super-ekspresu Shinkansen (np. Tōkaidō-sen (połączenie z zachodnią częścią kraju), czy Tōhoku-sen (połączenie z północą), linie lokalne, trans-tokijskie oraz metro.

Dworzec należy do kolei JR東日本 JR Higashi Nihon (JR East), z wyjątkiem części dla Tōkaidō Shinkansen, eksploatowanej przez JR東海 JR Tōkai (JR Central).

Wnętrze budynku od strony Marunouchi. Renowacja zabytku jest jedną z ważnych inwestycji kolei JR Higashi Nihon
Peron i pociąg linii Chūō

Układ przestrzenny[edytuj | edytuj kod]

Dworzec składa się z trzech części. Najważniejsza obejmuje zespół peronów nadziemnych JR oraz towarzyszące im zabudowania i pomieszczenia recepcyjne na poziomie ulic, antresoli i poziomie -1. Poza tym są dwa kompleksy peronów podziemnych związanych z dwiema innymi liniami JR oraz podziemna stacja metra.

1. Kompleks główny reprezentuje typ dworca czołowo-przelotowego:

  • Poziom +3 (oznaczony numerem 4; po stronie zachodniej): 1 peron wyspowy (2 krawędzie peronowe przy torach ślepych) dla pociągów 中央快速線 Chūō-kaisoku-sen;
  • Poziom +2 (oznaczony numerem 3; ze wschodu na zachód):
3 perony wyspowe (6 krawędzi peronowych przy torach ślepych) dla pociągów 東海道新幹線 Tōkaidō Shinkansen; kolej JR東海 JR Tōkai
2 perony wyspowe (4 krawędzie peronowe przy torach ślepych) dla pociągów 東北新幹線 Tōhoku Shinkansen (jak również 秋田・山形新幹線 Akita i Yamagata Shinkansen), 上越新幹線 Jōetsu Shinkansen oraz 長野新幹線 Nagano Shinkansen;
2 perony wyspowe (4 krawędzie peronowe przy torach przelotowych) dla pociągów 東海道本線 Tōkaidō-Honsen;
2 perony wyspowe (4 krawędzie peronowe przy torach przelotowych) dla pociągów 山手線 Yamanote-sen oraz 京浜東北線 Keihin-Tōhoku-sen;
  • Poziom +1 (oznaczony numerem 2): zespół usługowy;
  • Poziom 0 (oznaczony numerem 1): kasy, zespół usługowy.

Stronę zachodnią dworca, wychodzącą na zespół biurowy i Pałac Cesarski, nazywa się stroną Marunouchi (丸ノ内側 Marunouchi-gawa), wschodnia, wychodząca w kierunku centrum handlowego Ginzy, to "strona Yaesu" (八重洲側 Yaesu-gawa). Kompleks peronów można przekroczyć jednym przejściem ogólnodostępnym oraz trzema znajdującymi się w strefie ograniczonej rogatkami.

2. Podziemny kompleks stacji linii Keiyō-sen, zlokalizowany na południu, prostopadle do kompleksu głównego; typ dworca czołowego:

  • Poziom -1: kasy, rogatki;
  • Poziom -3: usługi, przestrzeń cyrkulacyjna;
  • Poziom -4: 2 perony wyspowe (3 tory ślepe, środkowy z "peronem dwukrawędziowym") dla pociągów 京葉線 Keiyō-sen i 武蔵野線 Musashino-sen;

3. Podziemny kompleks stacji linii Sōbu-Yokosuka-sen i stacji metra; zlokalizowany na zachód od kompleksu głównego:

  • Poziom -1: pasaże piesze, usługi, kasy i rogatki;
  • Poziom -2: 1 peron wyspowy (2 krawędzie peronowe przy torach przelotowych) dla metra linii 丸ノ内 Marunouchi (Tōkyō Metro; stacja 東京 Tōkyō);
  • Poziom -4: przestrzeń cyrkulacyjna stacji JR;
  • Poziom -5: 2 perony wyspowe (4 krawędzie peronowe przy torach przelotowych) dla pociągów z/do 総武快速線 Sōbu-kaisoku-sen, 横須賀線 Yokosuka-sen, w tym pociągów 成田エクスプレス Narita Express.

Integracja z transportem lokalnym[edytuj | edytuj kod]

Większość linii JR, które obsługuje dworzec, ma charakter transportu lokalnego. Stacja metra Tōkyō nie jest jedyną obsługującą dworzec. Podziemne korytarze łączą go z kompleksem stacji 大手町 Ōtemachi, węzłem pięciu linii metra.

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Dworzec otwarto w 1914 r. po ukończeniu linii na wiadukcie prowadzącej od strony dawnego dworca Shimbashi, kończącego linię Tōkaidō. Linia i dworzec były zbudowane przez Kolej Rządową (鉄道国有法 Tetsudō Kokuyūhō). Z tego okresu pochodzi budynek pierwotny dworca (arch. 辰野金吾 Kingō Tatsuno), zbudowany na stronie Marunouchi.

  • 1919 – otwarcie podłączenia do Chūō-sen;
  • 1923 – otwarcie wyjścia na stronę wschodnią ("Yeasu");
  • 1925 – otwarcie połączenia z dworcem Ueno; uruchomienie miejskiej linii okólnej Yamanote-sen;
  • 1953 – otwarcie kompleksu domu towarowego po stronie "Yeasu";
  • 1956 – otwarcie stacji metra na linii Marunouchi;
  • 1972 – otwarcie podziemnego dworca linii Sōbu-kaisoku, 1976 – doprowadzenie linii Yokosuka tunelem wzdłuż Tōkaidō-sen;
  • 1990 – otwarcie podziemnego dworca Keiyō-sen;
  • 1990 – przebudowa peronów dla pomieszczenia pociągów Tōhoku Shinkansen, nadbudowa peronu dla linii Chūō-kaisoku;
  • 2007 – ukończenie przebudowy strony "Yaesu".

Charakterystyka ruchu[edytuj | edytuj kod]

Dworzec jest stacją końcową lub początkową dla prawie wszystkich tokijskich pociągów Shinkansen (połączenia z południa i z północy) oraz pociągów międzyregionalnych wąskotorowej linii Tōkaidō-Honsen (połączenia z południa). Jest też stacją końcową (początkową) dla części pociągów regionalnych i aglomeracyjnych tej linii oraz dla wszystkich pociągów aglomeracyjnych linii Keiyō.

Przez dworzec przechodzą trzy linie pociągów aglomeracyjnych i miejskich: Keihin-Tōhoku, Sōbu-Yokosuka oraz linii okólnej Yamanote.

W 2006 r. rogatki dworca średnio w ciągu dnia przekraczało:

  • na sieci JR東日本 JR Higashi Nihon: 382,2 tys. osób;
  • na sieci JR東海 JR Tōkai (Tōkaidō Shinkansen): 92,0 tys. osób;
  • na sieci metra: 140,5 tys. osób.

W ciągu dnia dworzec odprawia ok. 3800 pociągów. W godzinie szczytu 8:00 – 8:59 dworzec odprawia:

  • ok. 12 pociągów 東海道新幹線 Tōkaidō Shinkansen (wszystkie rozpoczynają bieg);
  • ok. 10 pociągów 東北・上越・長野新幹線 Tōhoku, Jōetsu i Nagano Shinkansen (wszystkie rozpoczynają bieg);
  • ok. 9 pociągów 東海道本線 Tōkaidō-Honsen (regionalne i dalekobieżne, wszystkie rozpoczynają bieg);
  • ok. 28 pociągów na 中央快速線 Chūō-kaisoku-sen (wszystkie rozpoczynają bieg);
  • ok. 100 pociągów na 京浜東北・山手線 Keihin-Tōhoku-sen i Yamanote-sen (wszystkie przelotowe);
  • ok. 16 pociągów na 総武横須賀線 Sōbu-Yokosuka-sen (część w kierunku Sōbu-sen rozpoczyna bieg);
  • ok. 17 pociągów na 京葉線 Keiyō-sen (wszystkie rozpoczynają bieg).

Razem dworzec odprawia 132 pociągi na godzinę. Warto zauważyć, że 28 par na Chūō-sen odprawia się z dwóch torów ślepych, a 10 pociągów Shinkansen z 4 torów ślepych, przy czym procedura odwrócenia biegu pociągu wymaga posprzątania i odwrócenia kierunku foteli.

Prawdopodobnie światowy rekord sprawności w odwracaniu biegu pociągów osiąga się na dwóch torach kończących linię Chūō, na której w godzinie porannego szczytu jadą 34 pociągi. Średnio każdy pociąg musi wjechać, wymienić pasażerów i wyjechać z dworca w ciągu 3½ minuty.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

dworzec Shinjuku
dworzec Shinagawa
dworzec Ueno

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • mapa na witrynie Mapion
  • 東京駅 Tōkyō-eki na witrynie JR Higashi Nihon
  • Tokyo Station – "photostory", 'Japan Railway & Transport Review', East Japan Railway Cultural Foundation, Tōkyō, 1994