Dwupierścieniak cesarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dwupierścieniak cesarski
Catathelasma imperiale2.JPG
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj dwupierścieniak
Gatunek dwupierścieniak cesarski
Nazwa systematyczna
Catathelasma imperiale (Quel.) Singer
Revue Mycol., Paris 5: 9 (1940)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Catathelasma imperiale 107604.jpg

Dwupierścieniak cesarski (Catathelasma imperiale) — gatunek grzybów z rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968[2]. Dawniej nazywany był opieńką cesarską, bedłką cesarską lub czopem[3]. Synonimy łacińskie[4]:

  • Agaricus imperialis Fr. 1845
  • Armillaria imperialis Quél. 1872
  • Armillaria nobilis Murrill 1914
  • Biannularia imperialis (Quél.) Beck 1922
  • Clitocybe imperialis (Quél.) Ricken 1914
  • Omphalia imperialis (Quél.) Quél. 1886

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 5-20 cm, za młodu półkulisty, później płaskołukowaty, w końcu lejkowato wklęsły. Brzeg długo pozostaje podwinięty. Powierzchnia łuskowata o barwie od bladobrązowej do brązowej[5]. Młode owocniki są trudne do zauważenia, gdyż są ukryte w ściółce leśnej. Przez długi czas otoczone są osłoną[3].

Blaszki

Głęboko zbiegające na trzon, wąskie o barwie od jasnokremowej do żółtej z brązowym odcieniem[5].

Trzon

Wysokość 7-16 cm, grubość 3-5 cm, walcowaty lub kołkowaty, zwężony dołem, pełny i twardy. Powierzchnia o barwie od białej do ochrowej. Posiada wyraźny skórzasty i odstający pierścień[5].. Pierścień ten jest podwójny i trwały[5].

Miąższ

Gruby, twardy, soczysty, barwy białej. Smak i zapach mączno-ogórkowy[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki eliptyczne, wydłuzone, gładkie, o rozmiarach 10-15 x 4-6 μm[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Pojawia się w lasach iglastych i mieszanych, ale także na pastwiskach i przy potokach, szczególnie w w lasach podgórskich. Rośnie głównie pod świerkami i sosnami oraz w w borówkach. Owocniki pojawiają się od sierpnia do października[5]. W Polsce najbardziej rozpowszechniony. Owocuje w okresie sierpieńpaździernik. W Polsce jest rzadki. W opracowaniu Czerwona lista roślin i grzybów Polski jest zaliczony do kategorii grzybów wymierających (E)[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Niemczech, Estonii, Szwecji, Finlandii, Słowacji, Czechach[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb o dobrych wartościach smakowych o zapachu świeżej mąki. Nadaje się do marynowania i suszenia[3]. Grzyb objęty ścisłą ochroną gatunkową[8].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,0 3,1 3,2 Henryk Orłoś: Atlas grzybów leśnych. Warszawa: Państ. Wydaw. Rolnicze i Leśne, 1974.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. MushroomEXpert (ang.). [dostęp 2013-03-04].
  7. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki: Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: IB PAN, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Lista gatunków grzybów podlegających w Polsce ścisłej ochronie na podstawie "Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. (Dz.U. 04.168.1765 z dnia 28 lipca 2004 r.)" w zgodzie z art. 48 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880)