Dwusiarczek węgla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwusiarczek węgla
Dwusiarczek węgla Dwusiarczek węgla
Dwusiarczek węgla
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny CS2
Masa molowa 76,14 g/mol
Wygląd bezbarwna lub żółtawa, łatwopalna ciecz[3]
Identyfikacja
Numer CAS 75-15-0
PubChem 6348[5]
Podobne związki
Podobne związki dwutlenek węgla, tlenosiarczek węgla
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Dwusiarczek węglanieorganiczny związek chemiczny z grupy siarczków, siarkowy analog dwutlenku węgla.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Czysty dwusiarczek węgla jest bezbarwną łatwo lotną cieczą o lekko słodkawym i przyjemnym zapachu. Przemysłowo stosowany dwusiarczek węgla ma jednak zwykle barwę żółtą i zapach zgniłych rzodkiewek. Opary dwusiarczku węgla mają dwukrotnie większą gęstość od powietrza i dlatego ścielą się po podłodze. Dwusiarczek węgla niezwykle łatwo ulega samozapłonowi. Temperatura samozapłonu jest niższa niż 100 °C, z możliwością wybuchu par. Trudno rozpuszcza się go w wodzie, łatwo w benzenie, etanolu oraz eterach.

Występowanie i otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

W naturze dwusiarczek węgla jest emitowany w pierwszym etapie erupcji wulkanów. W przemyśle produkuje się go przez bezpośrednią syntezę z pierwiastków – spalanie węgla w oparach siarki, w bardzo wysokiej temperaturze i przy dużym nadmiarze siarki w stosunku do węgla.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W przemyśle największe ilości dwusiarczku węgla są wykorzystywane do wytwarzania włókien wiskozowych. W pierwszym etapie w środowisku zasadowym grupy hydroksylowe celulozy reagują z CS2 z wytworzeniem rozpuszczalnej soli sodowej ksantogenianu celulozy, przy czym jednocześnie następuje skracanie jej łańcuchów do kilkuset jednostek glukozowych[6]:

R–OH + CS2 + NaOH → R–O–C(=S)–SNa + H2O

Otrzymany produkt (wiskozę) wtłacza się przez dysze do roztworu o odczynie kwasowym, w wyniku czego odtwarza się celuloza:

R–O–C(=S)–SNa + H+ → R–OH + CS2 + Na+

CS2 jest też stosowany w syntezie organicznej i jako rozpuszczalnik do flotacji minerałów.

Toksykologia[edytuj | edytuj kod]

Dwusiarczek węgla jest związkiem trującym, działa szkodliwie na ośrodkowy układ nerwowy. W bardzo dużym stężeniu jego wdychanie może prowadzić do zatrzymania oddechu na skutek porażenia układu nerwowego. Długotrwałe wchłanianie dwusiarczku węgla w niższych stężeniach powoduje trwałe uszkodzenia mózgu, przejawiające się początkowo jako problemy ze snem, wrażeniem ciągłego zmęczenia i problemy z pamięcią. Dwusiarczek węgla wykazuje też działanie rakotwórcze i mutagenne.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Dwusiarczek węgla (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 Dwusiarczek węgla (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-08-03].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  4. 4,0 4,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Dwusiarczek węgla (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-08-03].
  5. Dwusiarczek węgla – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  6. J.D. Roberts, M.C. Caserio: Chemia organiczna. Warszawa: PWN, 1969.