Dwusiarczek węgla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwusiarczek węgla
Dwusiarczek węgla Dwusiarczek węgla
Dwusiarczek węgla
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny CS2
Masa molowa 76,14 g/mol
Wygląd bezbarwna lub żółtawa, łatwopalna ciecz[2]
Identyfikacja
Numer CAS 75-15-0
PubChem 6348[4]
Podobne związki
Podobne związki dwutlenek węgla, tlenosiarczek węgla
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Dwusiarczek węglanieorganiczny związek chemiczny z grupy siarczków, siarkowy analog dwutlenku węgla.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Czysty dwusiarczek węgla jest bezbarwną łatwo lotną cieczą o lekko słodkawym i przyjemnym zapachu. Przemysłowo stosowany dwusiarczek węgla ma jednak zwykle barwę żółtą i zapach zgniłych rzodkiewek. Opary dwusiarczku węgla mają dwukrotnie większą gęstość od powietrza i dlatego ścielą się po podłodze. Dwusiarczek węgla niezwykle łatwo ulega samozapłonowi. Temperatura samozapłonu jest niższa niż 100 °C, z możliwością wybuchu par. Trudno rozpuszcza się go w wodzie, łatwo w benzenie, etanolu oraz eterach.

Występowanie i otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

W naturze dwusiarczek węgla jest emitowany w pierwszym etapie erupcji wulkanów. W przemyśle produkuje się go przez bezpośrednią syntezę z pierwiastków – spalanie węgla w oparach siarki, w bardzo wysokiej temperaturze i przy dużym nadmiarze siarki w stosunku do węgla.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W przemyśle największe ilości dwusiarczku węgla są wykorzystywane do wytwarzania włókien wiskozowych. W pierwszym etapie w środowisku zasadowym grupy hydroksylowe celulozy reagują z CS2 z wytworzeniem rozpuszczalnej soli sodowej ksantogenianu celulozy, przy czym jednocześnie następuje skracanie jej łańcuchów do kilkuset jednostek glukozowych[5]:

R–OH + CS2 + NaOH → R–O–C(=S)–SNa + H2O

Otrzymany produkt (wiskozę) wtłacza się przez dysze do roztworu o odczynie kwasowym, w wyniku czego odtwarza się celuloza:

R–O–C(=S)–SNa + H+ → R–OH + CS2 + Na+

CS2 jest też stosowany w syntezie organicznej i jako rozpuszczalnik do flotacji minerałów.

Toksykologia[edytuj | edytuj kod]

Dwusiarczek węgla jest związkiem trującym, działa szkodliwie na ośrodkowy układ nerwowy. W bardzo dużym stężeniu jego wdychanie może prowadzić do zatrzymania oddechu na skutek porażenia układu nerwowego. Długotrwałe wchłanianie dwusiarczku węgla w niższych stężeniach powoduje trwałe uszkodzenia mózgu, przejawiające się początkowo jako problemy ze snem, wrażeniem ciągłego zmęczenia i problemy z pamięcią. Dwusiarczek węgla wykazuje też działanie rakotwórcze i mutagenne.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Dwusiarczek węgla (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.
  3. 3,0 3,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: Dwusiarczek węgla (pol.) w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-10].
  4. Dwusiarczek węgla – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  5. J.D. Roberts, M.C. Caserio: Chemia organiczna. Warszawa: PWN, 1969.