Dwuzarodniczka cytrynowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dwuzarodniczka cytrynowa
2011-11-23 Bisporella citrina (Batsch) Korf & S.E. Carp 184145.jpg
Systematyka
Domena jądrowce
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa patyczniaki
Rząd Helotiales
Rodzina Helotiaceae
Rodzaj dwuzarodniczka
Gatunek dwuzarodniczka cytrynowa
Nazwa systematyczna
Bisporella citrina (Batsch) Korf & S.E. Carp.
Mycotaxon 1(1): 58 (1974)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Bisporella citrina a1 (1).JPG
Bisporella citrina a1 (2).JPG

Dwuzarodniczka cytrynowa (Bisporella citrina (Batsch) Korf & S.E. Carp.) – gatunek grzybów z rodziny Helotiaceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Helotiaceae, Helotiales, Leotiomycetidae, Leotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi [1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1789 Batsch nadając mu nazwę Peziza citrina. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w roku 1974 Richard Paul Korf i Steven E. Carpenter[1]. Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Bisporella claroflava (Grev.) Lizoň & Korf 1995
  • Calycella citrina (Hedw.) Boud. 1885
  • Calycella claroflava (Grev.) Boud. 1907
  • Calycella flava (Klotzsch ex W. Phillips) Boud.
  • Calycina citrina (Hedw.) Gray 1821
  • Calycina clariflava (Grev.) Kuntze 1898
  • Calycina flava (Klotzsch) Kuntze 1898
  • Helotium citrinum (Hedw.) Fr. 1849
  • Helotium claroflavum (Grev.) Berk. 1860
  • Helotium flavum Klotzsch 1887
  • Peziza citrina (Hedw.) Pers. 1797
  • Peziza claroflava Grev. 1824

Nazwa polska według checklist[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocniki

Początkowo kuliste i zamknięte, potem podczas wzrostu i dojrzewania przybierają kształt czaszy lub talerzyka z bardzo krótkim trzonem, lub bez niego. Średnica do 3 mm, wysokość trzonu (jeśli występuje) nie przekracza 1 mm, barwa jasnożółta. Owocniki zazwyczaj występują w licznych grupach, czasami rosną tak gęsto obok siebie, że wskutek stłoczenia ulegają zniekształceniu. Wewnętrzna powierzchnia owocnika gładka, błyszcząca, żółta, powierzchnia zewnętrzna również gładka i błyszcząca, nieco jaśniejsza – cytrynowożółta. Zaschnięte owocniki stają się pomarszczone i zmieniają barwę na pomarańczowo-brązową. Brak zapachu i smaku[4][5].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki eliptyczne, gładkie, z kroplą oleju na każdym końcu. Mają rozmiar 9-14 × 3-5 μm, w dojrzałych często występują wewnętrzne przegrody. Powstają w workach o rozmiarach 100-135 × 7-10 μm. Wstawki (parfizy) wąsko cylindryczne, z zaokrąglonymi lub lekko zgrubiałymi wierzchołkami[6].

Występowanie i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Oprócz Antarktydy występuje na wszystkich kontynentach, także na wielu wyspach. W Europie północna granica zasięgu biegnie przez Islandię i środkową część Półwyspu Skandynawskiego[7]. W Polsce gatunek pospolity[8].

Owocniki tworzy od wczesnej wiosny do jesieni, nieraz w zlewających się dużych murawkach, na wilgotnym, leżącym drewnie drzew liściastych, a także na powierzchni cięcia pni[8]. Znaleziono go również na owocnikach gmatwicy chropowatej (Daedaelopsis confragosa)[9]. Jest saprotrofem. Badania nad grzybami powodującymi próchnienie drzew wykazały, że jest jednym z pierwszych grzybów opanowujących martwe drewno, pojawił się bowiem już po trzech latach na powalonym przez silne wiatry, zdrowym buku, wraz z skórnikiem szorstkim (Stereum hirsutum) i gruzełkiem cynobrowym (Nectria cinnabarina)[10].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Pucharek kielichowaty (Hymenoscyphus calyculus). Jest bardzo podobny, ale nieco większy i ma 4-milimetrowy trzonek. Występuje od października na szczątkach drewna. Użycie mikroskopu umożliwia rozpoznanie tego gatunku po zarodnikach kształtu przecinkowatego[8].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. Maria Alicja Chmiel: Checklist of Polish Larger Ascomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 978-83-89648-46-4.
  4. Sundberg W, Bessette A. (1987). Mushrooms: A Quick Reference Guide to Mushrooms of North America. Macmillan Field Guides. New York, New York: Collier Books. p. 4. ISBN 0020636903
  5. Dickinson C, Lucas J. (1982). VNR Color Dictionary of Mushrooms. New York, New York: Van Nostrand Reinhold. p. 13. ISBN 978-0-44-221998-7
  6. MushroomExpert (ang.). [dostęp 2014-09-18].
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-15].
  8. 8,0 8,1 8,2 Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło: Grzyby : przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej. Warszawa: MUZA SA, 2006, s. 230. ISBN 83-7319-976-4.
  9. Bills GF, Mueller GM, Foster MS. (2004). Biodiversity of Fungi: Inventory and Monitoring Methods. Amsterdam, Netherlands: Elsevier Academic Press. p. 367. ISBN 0125095511
  10. Fenwick GA. (1996). "The breakdown of a beech tree – the first five years". Mycologist 10 (1): 26–8. doi:10.1016/S0269-915X(96)80047-4