Dylaki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dylaki
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat opolski
Gmina Ozimek
Liczba ludności (2009) 1238
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-043
Tablice rejestracyjne OPO
SIMC 0501110
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Dylaki
Dylaki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dylaki
Dylaki
Ziemia 50°43′57″N 18°11′12″E/50,732500 18,186667Na mapach: 50°43′57″N 18°11′12″E/50,732500 18,186667
Strona internetowa miejscowości

Dylaki (niem. Dyloken[1]) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Ozimek], nad strugą Libawą, w odległości 9 km od Ozimka i 28 km od Opola[2]. W obrębie Dylaków wyróżniona jest administracyjnie 1 część miejscowości – Michalanka[3]; nieformalnie wyróżnia się także drugą część – Dylaki-Osiedle.

W miejscowości znajdują się m.in.: ponad 100-letni tartak wodny z młynem, klasztor sercanek, 2 kapliczki (z połowy XIX w. i z 1929 r.) oraz krzyż przydrożny. W Dylakach działają m.in.: zespół taneczny „Dialog” i rzymskokatolicka parafia pw. św. Antoniego[4][5][6][7][8].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości znajduje się 13 dróg, w tym 1 droga wojewódzka (463, Ozimska), 1 powiatowa (nr 1732, Cmentarna[9]) i 11 gminnych[10]. W Dylakach znajdują się 2 przystanki autobusowe („Dylaki,skrz.” i „Dylaki,os.”), przy których zatrzymują się autobusy Opolskiego PKS-u SA i PKS-u w Kluczborku Sp. z o.o., kursujące na trasach, odpowiednio, Opole – Zębowice i Kluczbork – Dylaki[11][12].

Dylaki są zelektryfikowane, a zasilanie doprowadzone jest napowietrzną (słupy betonowe i drewniane) siecią rozdzielczą 15 kV z GPZ-u „Ozimek”, zlokalizowanego w południowej części Ozimka. W 1993 r. ukończono w miejscowości, przy częściowej odpłatności mieszkańców, budowę sieci wodociągowej, dla której punktem zasilającym jest stacja uzdatniania wody w Biestrzynniku. W 1997 r. miejscowość została stelefonizowana. W Dylakach znajduje się też wieża GSM[13].

W Dylakach działają przedszkole, Publiczna Szkoła Podstawowa im. Karola Miarki i jednostka OSP, posiadająca swoją remizę[14].

Przez Dylaki przechodzi 1 szlak turystyczny pieszy (szlak turystyczny żółty) oraz 2 turystyczne ścieżki rowerowe (nr 18 – szlak turystyczny czerwony i nr 111 – szlak turystyczny niebieski). W miejscowości znajdują się restauracja „Neli”, gospodarstwo agroturystyczne/stadnina koni „Dwór Zawiszy” (27 miejsc noclegowych, 14 koni) oraz gospodarstwo agroturystyczne/pracownia rzeźby „Uroczysko” (11 miejsc noclegowych)[15][16].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o samodzielnej miejscowości pojawiają się po 1900 r. – wcześniej Dylaki były przysiółkiem Szczedrzyka[17]. W 1898 r. otwarto w miejscowości fabrykę Artura Fuchsa „Strumpf- und Wollwaren Fabrik”[5]; filia fabryki powstała w Grodźcu[18]. W 1929 r. powołano w Dylakach jednostkę straży pożarnej[19]. 10 sierpnia 1936 r. w miejsce nazwy Dyloken wprowadzono niemiecką nazwę Thielsdorf[20][21]. W 1940 r. wybudowano w Dylakach romański kościół, przeznaczony dla mieszkających tam w tym czasie 931 katolików[17]; jego poświęcenia dokonał 23 kwietnia 1940 r. wikariusz generalny we Wrocławiu, ks. Negwer. Parafię w Dylakach erygowano w 1938 r., przez wyłączenie Dylaków i Biestrzynnika z parafii w Szczedrzyku; w 1946 r. przyłączono do parafii w Dylakach Rzędów, wydzielony z parafii w Kotorzu Wielkim[6]. W latach 1956–1957 wybudowano w miejscowości plebanię; dodatkowo w 1957 r. sprowadzono do kościoła 3 dzwony (św. Antoni, św. Maria i św. Józef), odlane w Hucie „Małapanew”[18]. W 1974 r. otwarto w budynkach dawnej fabryki zakład dziewiarski „Opolanka”; był on drugim co do wielkości zakładem przemysłowym w gminie Ozimek, a zatrudnionych w nim było w roku otwarcia 765 osób[18]. Po transformacji systemowej zakład upadł i w 1994 r. przeszedł w posiadanie kapitału zagranicznego – niemieckiej firmy Coroplast Sp. z o.o. Przedmiotem jego produkcji są kable, przewody, taśmy i wiązki, a zatrudnienie w nim znajduje 850 ludzi (stan ns 2003 r.)[5][18]. W marcu 2003 r. miejscowość przystąpiła do programu „Odnowa Wsi Opolskiej”[13][22].

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od często występującego w okolicznych miejscowościach nazwiska Dylla (względnie, w alternatywnej pisowni, Tylla albo Dyhla, czy też Dilla, Dyla a nawet Diller)[17][5]. Inna hipoteza wyprowadza nazwę od słowa „dyl”, oznaczającego belkę drewnianą; wedle tej teorii owymi belkami miano utwardzać drogi w miejscowości[7].

Liczba mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

W 1902 r. prenumerowano w Dylakach 3 egzemplarze prasy polskiej[17].

Rok 1910 1925 1933 1939 1946 1960 1965 1988 1996 2002 2005 2009
Liczba mieszkańców 670[lm 1] 600[lm 2] 734 845[lm 3] 771 1019[lm 4] 1820[lm 5] 1341[lm 6] 877 1328[lm 7] 1263[lm 8] 1238[lm 9]
  1. W tym 653 osoby (ok. 97,5%) posługiwały się językiem polskim. Liczba domów mieszkalnych: 92.
  2. Liczba domów: 90.
  3. Powiat opolski. Szkice monograficzne podaje dla tego roku liczbę 854.
  4. W tym 541 osób (ok. 53,1%) to kobiety; w wieku produkcyjnym 59,7%; z rolnictwa utrzymywało się 16,4% ogółu. Liczba zamieszkanych budynków: 195.
  5. W tym 1264 osoby (ok. 69,5%) to kobiety.
  6. W tym 701 osób (ok. 52,3%) to kobiety. Liczba gospodarstw domowych: 367.
  7. W tym 692 osoby (ok. 52,1%) to kobiety; w wieku przedprodukcyjnym/produkcyjnym/poprodukcyjnym: 20,2%/62,9%/16,9%. Liczba budynków mieszkalnych: 258, liczba gospodarstw domowych: 445.
  8. Stan na 31 grudnia 2005 r.
  9. W tym 665 osób (ok. 53,7%) to kobiety; w wieku przedprodukcyjnym/produkcyjnym/poprodukcyjnym: 13,6%/66,6%/19,8%.

(Źródła: [17][20][5][23][18].)

Przypisy

  1. Landkreis Oppeln
  2. :: DYLAKI.eu.org :: dojazd :: (pol.). [dostęp 2012-04-01].
  3. SIMC: Michalanka – 0501127.
  4. Grzegorz Zwoliński, Stanisław Namysł, Kazimierz Dura, Dariusz Wojciechowski, Róża Spiliszewska: Jeziora Turawskie, wschodnie okolice Opola. Mapa turystyczna aktualizowana w terenie. Wrocław: Studio Wydawnicze PLAN, 2006. ISBN 83-60180-07-5. (pol.)
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Oficjalna witryna Gminy i Miasta Ozimek (woj. opolskie) :: Miejscowości - Dylaki (pol.). ozimek@ozimek.pl, 2009-02-27. [dostęp 2012-04-01].
  6. 6,0 6,1 Alfabetycznie (pol.). [dostęp 2012-04-01].
  7. 7,0 7,1 :: DYLAKI.eu.org :: warto zobaczyć :: (pol.). [dostęp 2012-04-01].
  8. PRESTO: Rozwój Wsi Opolskiej (pol.). 2012-03-27. [dostęp 2012-04-01].
  9. Dariusz Kotowski: ZDP w Opolu (pol.). [dostęp 2012-04-01].
  10. ULIC: Biestrzyńska – 01323, Brzozowa – 02276, Cmentarna – 03114, Fabryczna – 04863, Jakuba – 07076, Jeziorna – 07535, Ozimska – 15487, Poliwodzka – 17003, Polna – 17011, Sosnowa – 20598, Szkolna – 21970, Szymona – 22256, Turawska – 23148.
  11. Opolskie PKS S.A.: Dylaki,skrz. (pol.). 2011-09-01. [dostęp 2012-04-01].
  12. Opolskie PKS S.A.: Dylaki,os. (pol.). 2011-09-01. [dostęp 2012-04-01].
  13. 13,0 13,1 :: DYLAKI.eu.org :: aktualności :: (pol.). [dostęp 2012-04-01].
  14. PSP Dylaki (pol.). [dostęp 2012-04-01].
  15. Ośrodek Agro-Turystyczny "DWÓR ZAWISZY" . DYLAKI : 30 km od OPOLA, trasa na CZĘSTOCHOWĘ (pol.). [dostęp 2012-04-01].
  16. Wojciech Rybka: UROCZYSKO - agroturystyka w Dylakach (pol.). [dostęp 2012-04-01].
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 Poznajemy wsie. Wsie powiatu opolskiego. W: Józef Madeja: Powiat opolski. Szkice monograficzne. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1969, s. 346. (pol.)
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 :: DYLAKI.eu.org :: historia :: (pol.). [dostęp 2012-04-01].
  19. Administrator: historia (pol.). 2012-03-23. [dostęp 2012-04-01].
  20. 20,0 20,1 Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Oppeln (niem.). 2006. [dostęp 2012-04-01].
  21. Thiel – nazwisko niemieckie, Dorf – wieś.
  22. Uczestnicy Programu Odnowy Wsi w województwie opolskim (pol.). 2011-04-05. [dostęp 2012-04-01].
  23. BDL :: Miejscowości - wszystkie cechy (pol.). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2012-04-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Madeja Józef, Powiat opolski. Szkice monograficzne; Instytut Śląski w Opolu, Opole 1969