Dynamika (muzyka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Dynamika (gr. dynamikós oznaczające: posiadający siłę) – jeden z elementów dzieła muzycznego, określający siłę dźwięku.

Większość instrumentów muzycznych cechuje się możliwościami wydobycia dźwięków o zróżnicowanej głośności.

Wyróżnia się dwa zasadnicze odcienie dynamiczne:

  • f (forte) – głośno
  • p (piano) – cicho

Oba odcienie występują w kilku stopniach natężenia:

Nazwa włoska Znaczenie
fff (fortissimo possibile) możliwie najgłośniej
ff (fortissimo) bardzo głośno
f (forte) głośno
mf (mezzo forte) dość głośno
mp (mezzo piano) dość cicho
p (piano) cicho
pp (pianissimo) bardzo cicho
ppp (pianissimo possibile) możliwie najciszej

Pomiędzy mf i mp występuje tylko niewielka różnica głośności.

Dobór natężenia dźwięku w dużej mierze zależy od interpretacji i od umiejętności technicznych. Na przykład kontrastowanie pomiędzy pp i ppp wymaga dobrego opanowania instrumentu i jest niezwykle trudne dla początkujących instrumentalistów. Podobnie wydobycie fff wymaga często użycia znacznej siły, ale przy zachowaniu nadal mieszczącej się w granicach percepcji muzycznej barwy dźwięku.

Cały utwór może być skomponowany w tym samym odcieniu dynamicznym lub dynamika może być zmienna w czasie. Zmiany dynamiczne mogą być raptowne lub następować stopniowo. Stopniowy wzrost dynamiki dźwięku zaznaczany jest graficznie lub słownie: crescendo, jego przeciwieństwo, stopniowy spadek dynamiki to diminuendo (lub: decrescendo). Nagłe zmiany dynamiczne, często ograniczające się do jednej nuty, zaznaczane są akcentem, wyrażanym graficznie lub słownie, np. sf (sforzato, wym.: sforcato).

Istnieje ponadto wiele określeń, odnoszących się do bliższego wyrażania siły, sposobu wykonania lub charakteru utworu:

Nazwa włoska Znaczenie
ad libitum dowolnie
affettuoso serdecznie, z uczuciem
agitato burzliwie
alla w stylu
amoroso miłośnie, z uczuciem
animato z ożywieniem
arioso śpiewnie
brillante błyskotliwie
cantabile śpiewnie
con amore z uczuciem
con anima z życiem
con brio żywo, wesoło
con dolore z bólem
con forza z siłą
con fuoco ogniście, z temperamentem
con grazia z wdziękiem
con moto ruchliwie
con pugno uderzyć pięścią
con tutta ta forza z całą siłą
deciso zdecydowanie
dolce słodko
espressivo wyraziście
funebre pogrzebowo
giocoso żartobliwie
maestoso majestatycznie
marcato wyraźnie zaznaczając
mesto smutnie
mezza voce półgłosem
mormorando mrucząc
non troppo nie zanadto
obbligato obowiązkowo
ostinato uporczywie
parlando mówiąc
risoluto zdecydowanie
scherzando żartobliwie
senza bez
simile w ten sam sposób
sotto voce półgłosem
spianato równo, gładko, z prostotą
súbito nagle
secco oschle, sucho
tenuto wytrzymać
tranquillo spokojnie
tutti wszyscy
una corda na jednej strunie[1]
unisono kilka głosów śpiewa tę samą melodię
voce głos

Przypisy

  1. Na fortepianie oznacza użycie lewego pedału.