Dynastia Xia

Historia Chin
Prehistoria i starożytność
Neolit w Chinach ok. 8000–2000 p.n.e.	Trzech Dostojnych i Pięciu Cesarzy wg tradycji 2850−2205 p.n.e.
Dynastia Xia 2100–1600 p.n.e.
Dynastia Shang 1600–1046 p.n.e.
Dynastia Zhou 1045–256 p.n.e.
Okres Wiosen i Jesieni     Okres Walczących Królestw
Cesarstwo
Dynastia Qin 221 p.n.e.–206 p.n.e.
Dynastia Han 206 p.n.e.–220 n.e.
(Dynastia Xin 9–23)
Epoka Trzech Królestw 220–280
Wei • Shu • Wu
Dynastia Jin 265–420
	Szesnaście Królestw 304–439
Dynastie Południowe i Północne 420–589
Dynastia Sui 581–618
Dynastia Tang 618–907
(Dynastia Zhou 690–705)
Pięć Dynastii i Dziesięć Królestw 907–960	Dynastia Liao 907–1125
Dynastia Song 960–1279
		Xixia 1038–1227
	Jin 1115–1234
Dynastia Yuan 1271–1368
Dynastia Ming 1368–1644
Dynastia Qing 1644–1911
Współczesność
Republika Chińska 1912–1949
Chińska Republika Ludowa od 1949		Republika Chińska (Tajwan) od 1949
Powiązane artykuły  Język chiński Sztuka chińska Architektura chińska

Dynastia Xia (ok. 2070-1600 lat p.n.e., chin.: 夏朝; pinyin: Xià cháo; Wade-Giles: Hsia-ch'ao; pol.: Hsia, Hia, Sia) – najstarsza dynastia wyróżniana w chińskiej tradycji historycznej, m.in. w Zapiskach historyka i Kronice bambusowej. Jej istnienie nie jest jednoznacznie potwierdzone przez wykopaliska archeologiczne, dlatego określa się ją jako półlegendarną.

Według tekstów z okresu Walczących Królestw założycielem dynastii był legendarny Wielki Yu, który otrzymał tron od Shuna.

Wielu chińskich archeologów uważa, że Dynastia Xia wywodzi się z kultury Erlitou. Ten pogląd nie jest podzielany przez zagranicznych badaczy, bowiem nie zachowały się żadne pisemne świadectwa dotyczące kultury Erlitou. Naukowcy zgadzają się, że potrzebne są dalsze wykopaliska w celu pełnej weryfikacji historyczności dynastii Xia.

Okres rządów

Przypuszczalny geograficzny zasięg dynastii Xia

Dokładne daty rządów dynastii Xia są dyskusyjne. Według tradycyjnych kalkulacji historyka Liu Xina z okresu Xin, dynastia Xia rządziła w latach 2205-1766 p.n.e. Według Kroniki Bambusowej - w latach 1989-1558 p.n.e.

Według współczesnych historyków chińskich, którzy pracowali w ramach zleconego przez rząd w Pekinie tzw. Projektu Chronologicznego Xia, Shang i Zhou (1996-2000; chiń. 夏商周断代工程), rządy dynastii Xia przypadały na okres między 2070 a 1600 rokiem p.n.e.

Znaczenie w chińskiej historiografii

W chińskim piśmiennictwie władcy Xia byli opisywani jako wzór moralności, mądrości, pracowitości i odwagi. Tradycja ta wywodzi się z koncepcji Mandatu Niebios promowanej przez konfucjanistów w okresie Wschodniej Dynastii Zhou. W myśl tej koncepcji, okres Xia był złotym wiekiem, na którym powinni wzorować się współcześni władcy. W okresie Han konfucjańska interpretacja stała się oficjalną ideologią cesarstwa.

Władcy dynastii Xia

Imiona pośmiertne (Shi Hao 諡號)1
L.p.	Okres pan.2	chiń.	Hanyu pinyin	Uwagi
01	45	禹	Yǔ	zwany Wielkim Yu; znany też jako Si Wenming (姒文命)
02	10	啟	Qǐ
03	29	太康	Tai Kang
04	13	仲康	Zhòng Kāng
05	28	相	Xiāng
06	21	少康	Shào Kāng
07	17	杼	Zhù
08	26	槐	Huái
09	18	芒	Máng
10	16	泄	Xiè
11	59	不降	Bù Jiàng
12	21	扃	Jiōng
13	21	廑	Jǐn	na Tajwanie wym. również jako "Jìn"
14	31	孔甲	Kǒng Jiǎ
15	11	皋	Gāo
16	11	發	Fā
17	52	桀	Jié	znany również jako Lü Gui (履癸 Lǚ Guǐ)
1 Czasem imię panującego jest poprzedzane nazwą dynastii Xia (夏), np. Xia Yu (夏禹)
2 Przypuszczalny okres panowania w latach
Zobacz też tabele: Władcy Chin przedcesarskich

Bibliografia

• * M. Granet, Cywilizacja chińska, PIW, Warszawa, 1973; str. 29-31