Dyrekcja Kolei w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Obiekt zabytkowy nr rej. 1031 z 9.04.1988
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Państwo  Polska
Miejscowość POL Gdańsk COA.svg Gdańsk
Adres ul. Dyrekcyjna 2-4
Typ budynku administracyjny
Styl architektoniczny neobarokowy
Architekt Giebelhausen
Inwestor Pruskie Koleje Państwowe
Kondygnacje 6
Powierzchnia użytkowa 3700 m²
Rozpoczęcie budowy 1912[1]
Ukończenie budowy 1914[1]
Zniszczono 1975
Odbudowano 1975
Pierwszy właściciel Królewska Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Kolejni właściciele * Dyrekcja Kolei Wolnego Miasta
* Dyrekcja Kolei Państwowych
* Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych
* Biuro Gdańskie PKP
* Dyrekcja Kolei Rzeszy w Gdańsku
* Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych
* Północna Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych
Obecny właściciel Polskie Koleje Państwowe
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Ziemia 54°21′34″N 18°38′46″E/54,359444 18,646111
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Dyrekcja Kolei w Gdańsku – terytorialny organ zarządzania koleją, z siedzibą w Gdańsku. Mieści się w zabytkowym gmachu przy ul. Dyrekcyjnej 2-4 w Gdańsku[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Kolej w Gdańsku.

Od 1852 sieć kolejowa na tym obszarze była zarządzana z dyrekcji w Bydgoszczy. W czterdzieści trzy lata później - w 1895 - Pruskie Koleje Państwowe (Preußische Staatseisenbahnen) powołały Królewską Dyrekcję Kolei w Gdańsku (Königliche Eisenbahndirektion Danzig - KED Danzig), która funkcjonowała do 1919.

Wnętrze gmachu dyrekcji

Z chwilą powstania w 1921 Wolnego Miasta Gdańska została utworzona Dyrekcja Kolei Wolnego Miasta (Freistadt-Eisenbahn-Direktion). W tym samym roku zarządzanie kolejami przekazano w ręce polskie, tworząc na bazie istniejącej placówki PKP - Dyrekcję Kolei Państwowych w Gdańsku (1921-1929), nazywanej też niekiedy Pomorską Dyrekcją Kolei w Gdańsku (Pommerellische Eisenbahndirektion in Danzig), która następnie zmieniła nazwę na Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych Gdańsk - DOKP Gdańsk (1929-1933). Po wielu konfliktach z władzami WMG, z których największym zarzutem był fakt kierowania przez dyrekcję siecią kolejową nie tylko w tym mieście, lecz na całym Pomorzu, w 1933 władze polskie przeniosły dyrekcję do Torunia, zaś niektóre wydziały do Bydgoszczy, w Gdańsku pozostawiając jedynie podległą bezpośrednio władzom w Warszawie wydzieloną komórkę organizacyjną - Biuro Gdańskie PKP. W latach 1933-1939 funkcjonowało też podległe DOKP w Toruniu, Biuro Portowe PKP w Gdyni.

W pierwszych dniach września 1939 polski punkt oporu w Dyrekcji Kolejowej zdławiła jednostka SS-Wachsturmbann "Eimann".

Z chwilą wybuchu II wojny światowej w 1939 funkcje zarządzające przejęła nowo utworzona przez Kolej Rzeszy (Deutsche Reichsbahn) Dyrekcja Kolei Rzeszy w Gdańsku (Reichsbahndirektion Danzig - RBD/Rbd Danzig). Terenem jej działania było terytorium Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie (Reichsgau Danzig-Westpreußen). W 1945 dyrekcję ewakuowano do Lubeki, a dalej w 1946 do Hamburga.

Po wyzwoleniu w 1945 zadania Dyrekcji Kolei Rzeszy w Gdańsku przejęła Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych - DOKP Gdańsk, najpierw przez kilka miesięcy mająca swą tymczasową siedzibę w Bydgoszczy, a następnie m.in. po zawarciu porozumienia ze Związkiem Radzieckim o przejęciu zarządu kolejami przez PKP na całym obszarze Ziem Odzyskanych, przeniesiona do Gdańska. Z końcem 1962 do DOKP w Gdańsku przyłączono DOKP Olsztyn. W okresie lat 1975-1998 nosiła nazwę Północnej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych - PDOKP. W 1975 pożar zniszczył część dachu i poddasza gmachu, który jednak jeszcze w tym samym roku został odbudowany.

Dyrekcja Kolei i wiadukt Błędnik
Obiekt dyrekcji po wybudowaniu
Gmach dyrekcji od strony stoczni, z miejscem zaplanowanej rozbudowy

Po kilkakrotnych zmianach restrukturyzacyjnych w gmachu swoją siedzibę miał jeden z pionów zarządzających centrali PKP - Pion Nieruchomości PKP (1998-2000), Dyrekcja Okręgu Infrastruktury Kolejowej (1998-2001), a następnie od 2002 jednostki wykonawcze szeregu spółek kolejowych, m.in. Oddział Regionalny spółki PKP Polskie Linie Kolejowe SA.

W gmachu dyrekcji w okresie 1979-2008 mieścił się też Ośrodek Muzealny Kolejnictwa, filia Muzeum Kolejnictwa w Warszawie.

Dokonane zmiany restrukturyzacyjne sprawiły, iż obecnie siedzibą wielu komórek średniego szczebla zarządzania spółek kolejowych jest też Gdynia.

Prezesi/dyrektorzy[edytuj | edytuj kod]

  • 1897-1898 - Thomé
  • 1900 - Greinert
  • 1902-1907 - Heinsius
  • 1908-1919 - Fritz Rimrott
  • 1920-1929 - Tadeusz Czarnowski
  • 1929-1933 - Bogusław Dobrzycki
  • 1939-1945 - Johannes Wolff

Siedziba[edytuj | edytuj kod]

  • W latach 1911-1914 wybudowano nową siedzibę przy ul. Dyrekcyjnej 2-4 (Am Olivaer Tor 2-4), o pow. 3700 m² i 265 pokojami dla 500 urzędników. Plan przewidywał rozbudowę budynku w kierunku stoczni, czego nigdy nie zrealizowano[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wilimberg, Stanisław (red.): 1921-1996 75 lat Północnego Okręgu Kolei Państwowych. PDOKP Gdańsk 1996, 217 s., ISBN 83-906119-0-2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]