Dywizjon 303

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy jednostki lotniczej. Zobacz też: książka Arkadego Fiedlera.
Dywizjon
"303 Dywizjon Myśliwski Warszawski im. Tadeusza Kościuszki"
303 Polish Fighter Squadron Badge.jpg
Historia
Utworzony 2 sierpnia 1940
Rodzaj myśliwski
Przeznaczenie myśliwski
Rozwiązany 11 grudnia 1946
Pozostałe dane
Oznaczenie kodowe RF (sierpień 1940 - kwiecień 1945); PD (kwiecień 1945 - grudzień 1946)
Wyposażenie Hawker Hurricane, Supermarine Spitfire, North American P-51 Mustang
Święto dywizjonu 1 września
Akcje bojowe
Bitwa o Anglię
Wikimedia Commons

303 Dywizjon Myśliwski Warszawski im. Tadeusza Kościuszki (303 dm) – pododdział lotnictwa myśliwskiego Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii.

Opis jednostki[edytuj | edytuj kod]

Polskie dywizjony lotn anglia.png
Księżniczka Elżbieta wizytuje polskich pilotów z dywizjonu 303.

Na mocy angielsko-polskiego układu wojskowego każda wyższa funkcja w dywizjonie miała podwójną obsadę. Polskim odpowiednikiem dowódcy dywizjonu Ronalda Kelletta był Zdzisław Krasnodębski, a polskimi dowódcami eskadr, dublującymi funkcję Johna Kenta i Athola Forbesa, Witold Urbanowicz oraz Ludwik Paszkiewicz.

Główne operacje[edytuj | edytuj kod]

W 1942 r. piloci dywizjonu przeszkolili w walce powietrznej amerykański 94 Dywizjon Bojowy skierowany do walki w Europie oraz towarzyszyli jego pilotom w pierwszych lotach operacyjnych nad Francją.

Dywizjon 303 w Bitwie o Anglię[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze zwycięstwo Dywizjonu 303 miało miejsce 30 sierpnia 1940, jeszcze przed oficjalnym uzyskaniem gotowości bojowej. Podczas lotu treningowego Ludwik Paszkiewicz odłączył się i zestrzelił myśliwiec Messerschmitt Bf 110[4]. Po tej walce, skierowano następnego dnia dywizjon na front.

Dywizjon 303 zaliczany jest do najlepszych jednostek myśliwskich II wojny światowej. W czasie Bitwy o Wielką Brytanię w 1940 roku przypisywano mu 126 pewnych zestrzeleń zaliczonych oficjalnie podczas wojny, co stawiało go na pierwszym miejscu wśród dywizjonów myśliwskich biorących udział w bitwie. Po wojnie jednak okazało się, że suma zwycięstw zaliczonych pilotom alianckim jest ok. półtorakrotnie wyższa od rzeczywistych strat niemieckich (zawyżone z różnych przyczyn zgłoszenia jednostek myśliwskich były regułą w praktycznie wszystkich konfliktach). Niewątpliwym jest, że wynik 126 zestrzeleń Dywizjonu 303 jest znacznie zawyżony, lecz mimo to był on jednym z najlepszych dywizjonów alianckich. Polski historyk Jacek Kutzner uznał 58.8 zestrzelań za na pewno potwierdzone, co ciągle daje Dywizjonowi 303 pierwsze miejsce spośród wszystkich dywizjonów lotniczych biorących udział w bitwie o Anglię. Natomiast brytyjski historyk John Alcorn uznał 44 zwycięstwa za na pewno potwierdzone, co stawia dywizjon na czwartym miejscu wśród dywizjonów bitwy o Anglię (po dywizjonach 603 – 57,8 zwycięstw, 609 – 48 i 41 – 45,33 zwycięstw, wszystkie one latały jednak na nowocześniejszych Supermarine Spitfire'ach[5]). Dywizjon 303 natomiast był najlepszym dywizjonem z latających na starszych myśliwcach Hawker Hurricane. Biorąc pod uwagę, że te zwycięstwa odniesiono w ciągu 17 dni walk, był on także najskuteczniejszym dywizjonem alianckim (2,6 zwycięstwa dziennie), z wysokim stosunkiem zwycięstw do strat 2,8:1. Niemniej jednak, cytowany John Alcorn nie był w stanie przyznać 30 zwycięstw nad Niemcami żadnemu konkretnemu dywizjonowi z uwagi na zbieg roszczeń, dlatego liczba zwycięstw Dywizjonu 303 najprawdopodobniej była wyższa – zdaniem Jerzego Cynka, ok. 55-60, co mogło istotnie stanowić najlepszy wynik dywizjonu alianckiego[5]. Jednocześnie warto podkreślić, iż Dywizjon 303 oraz inne polskie jednostki zostały wyróżnione przez legendarnego pilota brytyjskiego, Douglasa Badera, który twierdził, iż Polskie Skrzydła są najskuteczniejsze (sam dowodził grupą pilotów złożoną z Kanadyjczyków przynależących do 242. Dywizjonu Myśliwskiego).

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

Piloci Dywizjonu 303

Lotniska[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Podsumowanie wysiłku bojowego (19 lipca 19408 maja 1945)[edytuj | edytuj kod]

Rok 1940 1941 1942 1943 1944 1945 Razem
samolotozadań 1049 2143 1348 2075 2653 632 9900
godzin 1086 2743 1967 3693 5259 1118 15 866

Straty zadane nieprzyjacielowi (1 września 19408 maja 1945)[edytuj | edytuj kod]

"126 Adolfów" zestrzelonych przez Dywizjon 303 w bitwie o Anglię

Samoloty nieprzyjaciela zniszczone przez polskich pilotów w walkach powietrznych[edytuj | edytuj kod]

Lata 1940-1945 Razem
zniszczone 287
prawdopodobnie 35
uszkodzone 22

Samoloty nieprzyjaciela zniszczone przez polskich pilotów na ziemi[edytuj | edytuj kod]

Lata 1940-1945 Razem
zniszczone 10
prawdopodobnie 0
uszkodzone 3

Samoloty nieprzyjaciela zniszczone przez brytyjskich pilotów[edytuj | edytuj kod]

Lata 1940-1945 Razem
zniszczone 97
prawdopodobnie 0
uszkodzone 3

Łączne straty zadane nieprzyjacielowi przez polskich pilotów[edytuj | edytuj kod]

Lata 1940-1945 Razem
zniszczone 297 1/6
prawdopodobnie 35
uszkodzone 25

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Dzieje dywizjonu 303 w czasie Bitwy o Anglię opisał w książce Dywizjon 303 Arkady Fiedler, książka ta miała liczne wydania krajowe i zagraniczne (po angielsku i portugalsku)[6]. Imię Dywizjonu nosi także osiedle mieszkaniowe w Warszawie, osiedle mieszkaniowe w Krakowie, hufiec harcerski Łask[7], gimnazjum w Stepnicy[8], szkoła podstawowa w Śleszowicach[9] i liczne ulice[10]. W 70. rocznicę Bitwy o Anglię Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej zaprezentowało w Parlamencie Europejskim wystawę „Battle of Britain” poświęconą pilotom z Dywizjonu 303. W IPN przygotowano także planszową historyczną grę edukacyjną "303". Została ona opublikowana w języku polskim, czeskim i angielskim (również w wersji on-line)[11]. Szwedzki zespół metalowy Sabaton, dowiedziawszy się o dywizjonie 303 napisał piosenkę pt. "Aces in exile". W roku 2005 ukazała się nakładem Wydawnictwa A.M.F. Plus Group książka pt. "Sprawa Honoru - Dywizjon 303 Kościuszkowski" autorstwa Lynn Olson i Stanleya Cloud, która prócz dokumentacji działań dywizjonu zawiera liczne spostrzeżenia odnoszące się do drugowojennej historii Polski. 19 września 2011 roku w Muzeum-Pracowni Literackiej Arkadego Fiedlera odsłonięto wierną replikę myśliwca Hawker Hurricane Mk I (skala 1:1) pomalowanego w barwach samolotu Witolda Urbanowicza, dowódcy dywizjonu 303.

Odznaka dywizjonu[edytuj | edytuj kod]

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. NW nr 3, poz. 31 z 2 lipca 1943 roku. Posiada kształt okrągłej, biało emaliowanej tarczy, której środek pokryto pionowymi amarantowo emaliowanymi pasami. Na skrzyżowaniu dwóch kos umieszczona czapka "krakuska". Otok czapki granatowy, góra amarantowa, pióra amarantowo-zielone. W otoku odznaki trzynaście pięcioramiennych gwiazd granatowo emaliowanych. W dolnej części otoku, pomiędzy drzewcami kos numer dywizjonu 303. Zakończenie drzewc i kos wysunięte poza krawędź odznaki. Jednoczęściowa - wykonana w srebrze. Wymiary: 25x23 mm. Wykonanie: Firma Kirkwood and Son - Edinburgh[12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii. s. 147.
  2. Izydor Koliński: Regularne jednostki Wojska Polskiego (lotnictwo). s. 173-175.
  3. Jerzy Konieczny: Kronika lotnictwa polskiego 1241-1945. s. 118.
  4. Błędnie rozpoznany jako bombowiec Dornier Do 17 – szczątki Bf 110C z 4./ZG76 zidentyfikowanego jako ofiara tej walki wykopano w 1982 (J. Cynk w: Skrzydlata Polska 1/2006)
  5. 5,0 5,1 List do redakcji Jerzego Cynka, Skrzydlata Polska 1/2006, str. 61-62
  6. Katalog Biblioteki Narodowej
  7. strona hufca [1]
  8. informacja o nadaniu imienia w 2010 na stronie gminy [2]
  9. Szkoła Podstawowa w Śleszowicach, Śleszowice
  10. Imienia lotników polskich
  11. Instytut Pamięci Narodowej Gra „303” - Gry edukacyjne
  12. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 529.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Izydor Koliński: Regularne jednostki Wojska Polskiego (lotnictwo). Formowanie, działania bojowe, organizacja i uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Cz. 9. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978.
  • Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940-1945. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06745-7.
  • Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
  • Richard King: Dywizjon 303 walka i codzienność. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2012, s. 34-35. ISBN 978-83-7243-979-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]