Dzieła Janusza Korczaka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Janusz Korczak (ok 1878-1942) – polski pedagog, publicysta, pisarz i lekarz. Autor wielu powieści, publikacji i wypowiedzi radiowych. Publikował w różnych czasopismach humoreski i artykuły na tematy społeczne, obyczajowe i wychowawcze. Dorobek pisarski Korczaka to ponad 20 książek, około 1400 tekstów drukowanych w około 100 pismach, oraz około 200 materiałów nie publikowanych. Poniżej znajduje się częściowa chronologiczna lista jego dzieł. [1]

1896

debiut w prasie

1898
  • Udział w konkursie I.J. Paderewskiego na sztukę teatralną, ogłoszonym przez Kurier Warszawski (dziennik). Wysyła wyróżniony dramat Którędy? (nie zachował się) pod pseudonimem Janasz Korczak.
1900
  • W lutym zaczyna pracować pod pseudonimem Hen-Ryk z tygodnikiem satyrycznym Kolce (tygodnik) jako współautor zespołowo pisanej sensacyjnej powieści Lokaj.
około 1900

Ogłasza siedmioodcinkowy cykl artykułów pod tytułem Dzieci i wychowanie w tygodniku Wędrowiec.

1901
  • Felietonista tygodnika satyrycznego Kolce (tygodnik) (współpracował z tygodnikiem do 1904). Publikuje pod pseudnonimem Hen, m.in. humoreskę Węzeł Gordyjski.
  • Dzieci ulicy. Opublikowana w Warszawie powieść 1901. Drukowana najpierw w odcinkach w Czytelni dla Wszystkich (nr 1 - 18) a następnie w wydaniu książkowym. [2] Oparta na materiale obserwacyjnym i faktograficznym gromadzonym przez Korczaka w ciągu kilku lat obcowania z dziećmi i dorosłymi mieszkańcami Powiśla, Starego Miasta, Woli, Ochoty. Doskonała znajomość terenu, na którym toczy się akcja, a także ralizm opisu dzieci wałęsających się po mieście w poszukiwaniu środków utrzymania dla siebie, rodzeństwa i rodziców.
1903 - 1905

Współpracuje z tygodnikiem "Głos" (rubryka Na widnokręgach).

1904
  • Od stycznia na łamach "Głosu" zaczyna ukazywać się w odcinkach powieść Dziecko salonu.
1905
  • Koszałki Opałki. Satyry społeczne. Warszawa 1905, wyd. II: 1910. Wybór felietonów publikowanych na łamach Kolców.
    • Recenzja: Antoni Lange [5 maja 1905 r.] – Korczak zajmuje się wszystkimi sprawami społecznymi bez względu na to, czy są wielkie, czy małe;
1906
  • Dziecko salonu (1906, wyd. II popr. 1927). Powieść zawierająca wątki autobiograficzne, będące literackim opracowaniem jego osobistych przeżyć i doświadczeń z wędrówek po norach staromiejskich, zamieszkanych przez nędzę Warszawy.
    • Recenzja: Stanisław Brzozowski [28 kwietnia 1905 r.] – Na wszystkie tony rozbrzmiewa na kartkach jego utworów – skarga przekleństwo, złorzeczenie społeczeństwu, które przyszłość własną, spycha bezlitośnie w grób, nędzę fizyczną, umysłową, kalectwo, zdziczenie i zbrodnię.
1909
  • Obrazki i opowiadania z życia kolonijnego chłopców żydowskich drukowane w odcinkach w Promyku.
  • Obrazki i opowiadania z życia kolonijnego chłopców polskich drukowane w Promyku".
1910
  • Mośki, Joski i Srule (Warszawa 1910, wyd. II Warszawa 1922, wyd. III W-wa 1934), Opowieść dla dzieci. Tworzywem tej powieści publikowanej w odcinkach w Promyku 1909 nr 1 -14 był materiał obserwacyjny i faktograficzny zgromadzony w czasie pracy na kolonii letniej w Michałówce [1907]. Poszczególne odcinki powieści wywołują duże zainteresowanie młodych czytelników, o czym świadczą odpowiedzi redakcji Płomyka na ich listy. Stasiowi P. z Będzina, Heli W. Andzi J. z Krakowa, Nurkowi z Białego Dunajca, Jarusiowi M z Krakowa.
1911
  • Józki, Jaśki i Franki (Warszawa 1911, wyd. II W-wa 1922, wyd. III W-wa 1930). Na łamach Promyka ukazywała się w odcinkach od 1909 roku Jej tworzywem są obserwacje, fakty, i wydarzenia z życia chłopców na kolonii letniej w Wilhelmówce [1908].
1913
  • Sława. Opowieść (W-wa 1913, wyd. II W-wa 1925, wyd. III nowe W-wa 1935, wyd. IV nowe W-wa 1937),
    • Recenzja: Jan Lorentowicz. – To bardzo żywy, dosadny, tu i ówdzie podkreślony delikatną ironią obraz wewnętrznego życia dzieci w szkole powszechnej.
1914
  • Bobo (W-wa 1914). Książka zawiera trzy opowiadania: Studium powiastka, Feralny tydzień [z Życia szkolnego], Spowiedź motyla.
    • Recenzja: E. Rab. [15 lutego 1914 r.] Książka o dziecku i młodzieży – ale nie dla młodzieży.
    • Recenzja: Wincenty Rzymowski. Korczak rozbił legendę o beztroskiej szczęśliwości dziecka. Wydobył na jaw sprzeczność interesu między dziećmi a rodzicami, i słusznie! Ale dlaczego sprzeczność tę ubrał w postać antagonizmu między proletariatem, a burżuazją?.
1914-1918

Pracuje nad Jak kochać dziecko.

1919
  • W Bibliotece Zrzeszenia Nauczycielstwa Polskich Szkół Początkowych wychodzi książka Momenty wychowawcze (Warszawa 1919, wyd. II poszerzone 1924). Książka ukazuje warsztat pracy Korczaka: formy i sposoby obserwacji dziecka, oraz sposoby gromadzenia materiału empirycznego. Czytelników autor uprzedza, że książka nie jest wzorem, jak należy podobne studia prowadzić.
    • Recenzja: Zygmunt Nowicki [luty 1919 r.] Książka zawiera garść niezmiernie ciekawych notatek z obserwacji dzieci w wieku przedszkolnym. Autor zagląda w głąb stosunków, jakie zachodzą między dziećmi i dostrzega to, czego zwykle dorośli nie dostrzegają, mianowicie: psychiczne zawikłania, subtelne zatargi różnych charakterów, walki i rywalizację – słowem szereg dramatów życiowych. Odsłonił nam rzeczywiste życie dzieci, oraz cały szereg zagadnień życiowych i wychowawczych.

Korczak uprzedza swoich czytelników, że w książce nie znajdują, ani przepisów ani recept na nurtujące ich wątpliwości... chcę by zrozumiano, że żadna książka, żaden lekarz nie zastąpią własnej czujnej myśli, własnego uważnego spostrzegania.

    • Recenzja: A.K. [luty 1919 r.] Rozdziały poświęcone dziecku podyktowane są przez długą a umiejętną obserwację dziecka, przez odczucie i zrozumienie jego duszy. Przebija wszędzie jedna myśl: kochajmy dziecko, ale kochajmy rozumnie. A sposoby wychowania stosujmy nie do tego, kogo chcemy wychować, ale do tego, jakich sposobów dane dziecko potrzebuje.
1919 - 1926
  • W czasopiśmie dla dzieci i młodzieży W Słońcu ukazuje się cykl artykułów pod tytułem Co się dzieje w świecie?'
1920
  • Część II Jak kochać dzieci. Internat. Kolonie letnie i część III Jak kochać dzieci. Dom Sierot. Wznowienie w 1929 r. nosi tytuł: Jak kochać dziecko.
  • Przedmowa do rozprawy Jędrzeja Śniadeckiego O fizycznym wychowaniu dzieci.
1921
  • W Bibliotece Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych ukazuje się broszura O gazetce szkolnej.
1922
  • Szkice poetyckie Sam na sam z Bogiem. Modlitwy tych, którzy się nie modlą.
1923
  • Król Maciuś Pierwszy. Powieść (Warszawa 1923, wyd. II 1925, wyd. XI Poznań 1991), jedna z najbardziej znanych i popularnych książek Korczaka. Tłumaczenia: angielskie [4], esperanckie [5], hebrajskie, japońskie, litewskie, niemieckie, rosyjskie.
    • Recenzja: M.R. [Maria Rittinger] Książka pisana dla dzieci, dla chłopców o wyraźnych skłonnościach reformatorskich. Król Maciuś Korczaka postępuje tak, jak postępują inni królowie w literaturze, szczególnie ci z literatury angielskiej. – Jest prawym, szlachetnym, odważnym, lecz słabym i chwiejnym, bo – tylko człowiekiem.
  • Król Maciuś na wyspie bezludnej (1923)
1924
  • Powieść Bankructwo małego Dżeka (1924). Książka o podstawach funkcjonowania ekonomii i to w ujęciu kapitalistycznym, wplecionych w bardzo wzruszającą historię ucznia III klasy, który z dobrego serca zakłada szkolną kooperatywę.
1925
  • Kiedy znów będę mały (1925). Książkę Korczak adresuje do dorosłego i młodego czytelnika. Zwracając się do dorosłych czytelników, którzy twierdzą, że nuży ich obcowanie z dziećmi, gdyż muszą się, zniżać do ich pojęć, pochylać, naginać, kurczyć pisze: Mylicie się. Nie to nas męczy. Ale że musimy się wspinać do ich uczuć. Wspinać, wyciągać, na palcach stawać, sięgać, żeby nie urazić. Tłumaczenia [6]
    • Recenzja: J. Stycz. [Hermina Naglerowa] J. Korczak jest nie tylko przyjacielem dzieci, ale właśnie przyjacielem niedorosłych ludzi i dlatego nie traktuje ich z wysokości dorosłego człowieka, nie lekceważy sobie ich radości i smutków, a co najważniejsze, nie tworzy fantastycznego świata dzieci.
1926
  • Dialogi Bezwstydnie krótkie.
1927
  • Feralny tydzień (Warszawa, Kraków : J. Mortkowicz 1927). Książka zawiera trzy opowiadania: Feralny tydzień, Franek, Moja obrona.
1926 - 1930
1929
1930
  • Prawidła życia. Pedagogika dla młodzieży i dorosłych.
1931
1933 - 1939
  • W Biblioteczce Palestyńskiej dla Dzieci publikuje opowiadania Ludzie są dobrzy, Trzy wyprawy Herszka.
1935
  • Kajtuś Czarodziej. Powieść fantastyczna (Warszawa 1935, 1973, Kraków 2001), tę powieść dla dzieci i młodzieży Korczak dedykuje niespokojnym chłopcom.
    • Recenzja: Stefan Rumelt (26 lutego 1935): ... autor traktuje dzieci jak ludzi dorosłych, z pobłażliwością wtajemnicza w nieznane, poważne i nieważne sprawy dzieci.
    • Recenzja: Jan Kott (31 grudnia 1935): ... w książce jest świetnie podpatrzona psychologicznie prawda marzeń, przecież nie tylko dziecięcych...
1935 - 1936
  • Wygłasza pogadanki (gadaninki) Pedagogika żartobliwa w Polskim Radiu, skąd został usunięty w wyniku nagonki narodowców, którzy zarzucili mu zażydzanie radia i demoralizację; pretekstem było poruszenie tematu nocnego moczenia u dzieci. [potrzebne źródło]
1938
  • Opowiadanie Uparty chłopiec. Życie Ludwika Pasteura
  • Publikuje Refleksje.
1939
  • W Warszawie zostaje wydana Pedagogika żartobliwa: moje wakacje : gadaninki radiowe starego doktora .[8].
  • Był prelegentem w Polskim Radiu.
1939-1942
  • Pisze Pamiętnik opublikowany w tomie 4 Wyboru pism, 1958. Tłumaczenia: angielskie [9]
4 VIII 1942

ostatnie wpisy do Pamiętnika

Inne wydania[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Janusza Korczaka ukazały się między innymi:

  • Wybór pism pedagogicznych (tom 1-2, 1957-1958)
  • Wybór pism (tom 1-4, 1957-1958)
  • Pisma wybrane (tom 1-4, 1978)
  • Dzieła wszystkie (publikowane od 1992, z zaplanowanych 16 tomów ukazało się 12)

Przypisy

  1. Falkowska, Maria: Kalendarz życia, działalności i twórczości Janusza Korczaka. Warszawa: 1989, s. 416. ISBN 8310091427.
  2. Korczak, Janusz: Dziecko Salonu. Warszawa: Księgarnia Powszechna, 1906, s. 347.
  3. Korczak, J. (1967). How to love a child (J. Bachrach, Trans.). In M. Wolins (Ed.), Selected works of Janusz Korczak (pp. 81–462). Washington, DC: National Science Foundation.
  4. Korczak, J. (2004). King Matt the first (R. Lourie, Trans.). Chapel Hill, NC: Algonquin Books.
  5. Korczak, J. (2009). Reĝo Maĉjo la Unua. Tradukis el la pola Tomasz Chmielik. Świdnik, 2009 (2a eld). Eldoninto: T. Chmielik. Ilustris lernejaj infanoj. 9788392874003
  6. Korczak, J. (1992). When I am little again (E. P. Kulawiec, Trans.). In When I am little again and Child’s right to respect (pp. 3–158). Lanham, MD: University Press of America.
  7. Korczak, J. (1992b). Child’s right to respect (E. P. Kulawiec, Trans.). In When I am little again and Child’s right to respect (pp. 159–186). Lanham, MD: University Press of America.
  8. Korczak, J. (1977). Pedagogia mevadachat [Playful pedagogy]. In Childhood of respect (D. Sadan & S.Metzer, Trans.). Tel Aviv, Israel: Beit Lohamei Haghetaot and Hakibbutz Hameuchad
  9. Korczak, J. (2003). Ghetto diary (J. Bachrach & B. Krzywicka, Trans.). New York: Holocaust Library.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]