Dzień Edukacji Narodowej
| Dzień Edukacji Narodowej | |
| Dzień | 14 października |
| Kraje |  Polska |
| Upamiętnia | powstanie Komisji Edukacji Narodowej |
| Znaczenie | podkreślenie wiodącej roli nauczycieli w jakości edukacji |
| Inne nazwy | Dzień Nauczyciela (do 1982) |
Dzień Edukacji Narodowej – polskie święto oświaty i szkolnictwa wyższego ustanowione 27 kwietnia 1972 na mocy ustawy - Karta praw i obowiązków nauczyciela jako Dzień Nauczyciela[1]. Od 1982, na mocy ustawy - Karta Nauczyciela, obchodzone jako Dzień Edukacji Narodowej[2]. Upamiętnia rocznicę powstania Komisji Edukacji Narodowej (KEN), utworzonej z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, na mocy uchwały Sejmu Rozbiorowego z dnia 14 października 1773. Popularnie nadal zwane jest Dniem Nauczyciela.
Spis treści |
[edytuj] Rys historyczny
Historia Dnia Nauczyciela w Polsce ma swoje początki w 1957 r. Podczas Światowej Konferencji Nauczycielskiej w Warszawie ustalono, że 20 listopada będzie Międzynarodowym Dniem Karty Nauczyciela i świętem nauczycieli. Konferencja została zorganizowana przez Związek Nauczycielstwa Polskiego (ZNP)[uwaga 1][3]. Ustawa z dnia 27 kwietnia 1972 r. zwana Kartą praw i obowiązków nauczyciela, wprowadziła Dzień Nauczyciela[4], obchodzony w rocznicę powołania Komisji Edukacji Narodowej. W 1982 r. Kartę praw i obowiązków nauczyciela zastępuje Karta Nauczyciela zmieniając nazwę święta na Dzień Edukacji Narodowej oraz wprowadzając zapis Dzień ten uznaje się za święto wszystkich pracowników oświaty i jest wolny od zajęć lekcyjnych[5].
[edytuj] Obchody święta w Polsce
Dzień Edukacji Narodowej jest uroczyście obchodzony w instytucjach związanych z edukacją, jest okazją do nagradzania wyróżniających się dla edukacji osób. Minister Edukacji Narodowej wręcza nauczycielom złote, srebrne, brązowe Krzyże Zasługi, medale Komisji Edukacji Narodowej oraz nagrody Ministra Edukacji Narodowej za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze[6]. Także odznaczenia i wyróżnienia dla nauczycieli przez kuratorów oświaty władze samorządowe oraz dyrektorów szkół wręczane są na uroczystościach organizowanych z tej okazji.
[edytuj] Dzień Nauczyciela na świecie
Dzień Nauczyciela obchodzi większość państw na świecie m.in.:
- Albania - 7 marca[7] (upamiętniający powstanie 1. szkoły świeckiej 7 marca 1887r w Korczy)
- Argentyna – 11 września (związany ze śmiercią Domingo Faustino Sarmiento)
- Brazylia – 15 października
- Chiny – 10 września
- Czechy - 28 marca
- Hiszpania - 27 listopada
- Indie – 5 września (w dniu urodzin Sarvepalli Radhakrishnan)
- Malezja - 16 maja
- Meksyk - 15 maja
- Rosja – 5 października
- Tajwan – 28 września (w dniu urodzin Konfucjusza)[8]
- Turcja – 24 listopada
- Ukraina - pierwsza niedziela października
W jednych państwach ma on charakter oficjalny, w innych zwyczajowy. Dzień ten, podobnie jak w Polsce, związany jest z lokalnymi wydarzeniami[8].
[edytuj] Światowy Dzień Nauczyciela
Światowy Dzień Nauczyciela (ang. World Teacher's Day) pod patronatem UNESCO obchodzony jest w dniu 5 października. Dzień ten proklamowany został w 1994 roku, na pamiątkę podpisania w 1966 r. „Rekomendacji w sprawie statusu nauczyciela”, opracowanej przez UNESCO i Międzynarodową Organizację Pracy. Jest okazją do podkreślenia wiodącej roli nauczycieli w zapewnieniu najwyższej jakości edukacji na wszystkich poziomach nauczania[9].
W Polsce, od 1997 roku, 5 października również jest obchodzony Światowy Dzień Nauczyciela, przez nauczycieli reprezentujących sektor nauki i szkolnictwo wyższe.
Uwagi
- ↑ Związek od chwili powstania po dzień dzisiejszy bierze aktywny udział w nauczycielskim międzynarodowym ruchu związkowym. W 1952 r. przystąpił do Światowej Federacji Pracowników Nauki. Jako pierwszy sformułował na konferencji w Paryżu w 1946 r. ideę Karty Nauczyciela, przyczynił się do powołania Międzynarodowego Dnia Karty Nauczyciela w 1957 r. KKTiS w Toruniu: Projekt Komisji Kultury, Turystyki i Sportu, z dnia 3.11.2004 r., druk 811, w sprawie nadania nazwy: Plac Związku Nauczycielstwa Polskiego. Toruń: 2004, s. 3.
Przypisy
- ↑ Dz. U. z 1972 r. Nr 16, poz. 114
- ↑ Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 z poźn. zm.
- ↑ ZNP: Jubileusz 100-lecia Związku Nauczycielstwa Polskiego. [dostęp 2009-10-06].
- ↑ Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. z 1972 r. Nr 16, poz. 114)
- ↑ Art. 74 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19 z poźn. zm.)
- ↑ MEN świętuje Dzień Edukacji Narodowej. [dostęp 2009-10-12].
- ↑ Albański Dzień Nauczyciela. na gazeta.pl
- ↑ 8,0 8,1 (05. 10) Dziś obchodzimy Międzynarodowy Dzień Nauczyciela. - Głos Nauczycielski nr 41 [opublikowano: [2005-10-12]
- ↑ Polski Komitet ds UNESCO: Budujmy przyszłość inwestując w nauczycieli. [dostęp 2010-03-03]. (kopia informacji: 2010-06-25)
[edytuj] Bibliografia
- Dzień Nauczyciela, święto obchodzone 14 października. [dostęp 2009-10-06].
- Światowy Dzień Nauczyciela 5 października 2009 r.. [dostęp 2010-03-03]. - Związek Nauczycielstwa Polskiego
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Ustawa z dnia 27 kwietnia 1956 r. - o prawach i obowiązkach nauczycieli (Dz. U. z 1956 r. Nr 12, poz. 63)
- Ustawa z dnia 27 kwietnia 1972 r. - Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela (Dz. U. z 1972 r. Nr 16, poz. 114)
- Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19)
