Podział administracyjny Łodzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Dzielnice Łodzi)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podział na dzielnice oraz najwyższy i najniższy punkt Łodzi

Osiedla w Łodzi będące częścią podziału administracyjnego Łodzi mają trojakie znaczenie.

  • Osiedla w rozumieniu administracyjnym są jednostkami pomocniczymi gminy - czyli są najniższym i pomocniczym szczeblem miejskiego samorządu.
  • Drugie, potoczne znaczenie osiedli to części miasta odrębne od siebie pod względem geograficznym, architektonicznym czy historycznym.
  • Trzecie, wprowadzone niedawno znaczenie pojęcia osiedle związane jest z umieszczaniem nazwy osiedli na nowoinstalowanych tabliczkach z nazwami ulic. Według tego podziału miasto składa się z 56 osiedli (obszarów SIM); podział ten w dużej mierze uwzględnia historię, dominujący typ zabudowy oraz położenie geograficzne poszczególnych osiedli i jako taki zbliża się do podziału opisanego w punkcie drugim.

Osiedla administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Podział Łodzi na osiedla administracyjne

Obecnie w Łodzi jest 36 osiedli administracyjnych, będących najniższym, pomocniczym, szczeblem samorządu miejskiego. Organami osiedla są: rada osiedla i zarząd osiedla. Wybory do rad osiedli odbywają się co 4 lata. Osiedle tworzy jeden okręg wyborczy. Statutowa działalność osiedli finansowana jest przez Radę Miejską. W zakresie działania osiedli są publiczne sprawy o lokalnym zasięgu.

Lista Osiedli[edytuj | edytuj kod]

Bałuty[edytuj | edytuj kod]

Górna[edytuj | edytuj kod]

Polesie[edytuj | edytuj kod]

Śródmieście[edytuj | edytuj kod]

Widzew[edytuj | edytuj kod]

Osiedla nieurzędowe[edytuj | edytuj kod]

Popularnie mianem "osiedli" określa się niewyodrębnione formalnie części miasta. Podział taki nie jest w żaden sposób zatwierdzony przez władze, ma on jednak większe znaczenie praktyczne, funkcjonuje w świadomości społecznej.

Osiedla mogą być wyodrębnione ze względu na rodzaj zabudowy - zwykle są to blokowiska stanowiące wielkie zespoły mieszkaniowe (np. bloki na Radogoszczu), ale także osiedla domków jednorodzinnych (np. na Smulsku).
Nazwa osiedle ma niekiedy też zastosowanie do części osiedli, stanowiących wielkie zespoły mieszkaniowe, a to w sytuacjach, gdy blokowiska te są duże, a bloki wchodzące w ich skład należą do odrębnych spółdzielni mieszkaniowych (np. Zagrodniki na terenie osiedla Retkinia).
Nazwa "osiedle" ma też zastosowanie do części miasta administracyjnie zaliczanych w skład Łodzi, oddzielonych jednak od Łodzi obszarami niezabudowanymi. Osiedla takie to dawne wsie, włączone w skład miasta w okresie powojennym, które w dużej mierze do dnia dzisiejszego zachowały swój wiejski charakter (np. Chocianowice, Łaskowice). Niekiedy powodem wyodrębniania osiedla jest historyczna odrębność danego obszaru; osiedlem tego typu jest np. Ruda Pabianicka, stanowiąca dawniej odrębne miasto.

Osiedla w Łodzi niestanowiące jednostek administracyjnych[edytuj | edytuj kod]

Pofabryczna zabudowa osiedla Księży Młyn
blokowisko na osiedlu Retkinia
siedziba Radia Łódź, od którego pochodzi nazwa osiedla Radiostacja
wiejski krajobraz osiedla Sikawa
Kamienica na osiedlu Stoki

Osiedla wyodrębnione dla potrzeb oznaczenia ulic[edytuj | edytuj kod]

Nowa tabliczka z nazwą łódzkiej ulicy z umieszczoną nazwą osiedla - obszaru SIM
Podział miasta na obszary SIM

Wraz z wprowadzaniem do użytku nowych tabliczek z nazwami ulic (część Systemu Informacji Miejskiej w Łodzi), dokonano podziału miasta na 56 osiedli – obszarów SIM. Podział ten nie ma jednak charakteru urzędowego.

Wg tego podziału miasto dzieli się na następujące osiedla – obszary SIM[1]:

Śródmieście[edytuj | edytuj kod]

Widzew[edytuj | edytuj kod]

Górna[edytuj | edytuj kod]

Polesie[edytuj | edytuj kod]

Bałuty[edytuj | edytuj kod]

Dzielnice Łodzi (1946–1992)[edytuj | edytuj kod]

Dzielnice były jednostkami podziału administracyjnego, na jakie w latach 1946–1992 składała się Łódź. Do 2012 roku były to obszary miasta podległe odpowiednim delegaturom Urzędu Miasta Łodzi. Po reformie administracyjnej Urzędu podział ten oficjalnie nie istnieje, jest jednak silnie zakorzeniony w świadomości mieszkańców.

Pierwszy podział Łodzi[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy podział Łodzi na mniejsze jednostki nastąpił w okresie okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej, kiedy to Niemcy do wcielonej do Rzeszy jako Litzmannstadt Łodzi przyłączyli do miasta wiele podłódzkich dotąd wsi i w związku z tym powiększony obszar miasta podzielili na mniejsze jednostki administracyjne. Po wyzwoleniu przywrócono status sprzed wojny - zarówno w kwestii przyłączeń okolicznych osad, jak i podziału Łodzi.

Dzielnice 1946–1954[edytuj | edytuj kod]

Po wyzwoleniu ponownie przyłączono do Łodzi niektóre podłódzkie wsie i w związku z tym już 27 maja 1946 r. obszar Łodzi został powiększony przez władze polskie, a miasto podzielono na 3 dzielnice: Północ, Południe i Śródmieście.

Dzielnice 1953–1960[edytuj | edytuj kod]

W roku 1953 dokonano zmiany podziału administracyjnego, tworząc siedem dzielnic: Bałuty, Chojny, Polesie, Ruda, Staromiejska, Śródmieście i Widzew.

Dzielnice 1960–1992[edytuj | edytuj kod]

Dzielnice Łodzi 1960–1992:
1. Bałuty
2. Widzew
3. Śródmieście
4. Polesie
5. Górna

1 stycznia 1960 podział ten został skorygowany i wprowadzono podział administracyjny, który obowiązywał najdłużej i który jest nadal obecny w świadomości Łodzian. W ramach tej reformy do dzielnicy Bałuty włączono dzielnicę "Staromiejska", a dzielnice Chojny i Ruda połączono pod nazwą "Górna". Odtąd na Łódź składało się 5 dzielnic:

  • Bałuty - obejmująca północ miasta
  • Górna - obejmująca południe miasta
  • Polesie - obejmująca zachodnią część miasta
  • Śródmieście - obejmująca centrum miasta
  • Widzew - obejmująca wschodnią część miasta.

Wraz z wprowadzeniem tego podziału, w niektórych miejscach granice poszczególnych dzielnic uległy przesunięciom (niekiedy daleko idącym) w stosunku do stanu z 1954 roku. Dotyczyło to zwłaszcza dzielnic likwidowanych i stwierdzenie iż dana dzielnica została włączona w obręb innej dotyczy głównej części obszaru danej jednostki.

Od 1960 powierzchnia poszczególnych dzielnic wielokrotnie ulegała zmianie, odbywało się to jednak nie kosztem dzielnicy sąsiedniej, ale podłódzkich miejscowości, które sukcesywnie włączano w obręb miasta. Ostatnia duża zmiana miała miejsce 1 stycznia 1988 roku, kiedy to dość znacznie powiększono obszar dzielnicy Widzew i Górna.

Likwidacja dzielnic i pozostałości dawnego podziału[edytuj | edytuj kod]

1 stycznia 1993 roku zniesiono podział na dzielnice i Łódź stała się jednolitą gminą miejską, a od 1 stycznia 1999 miastem na prawach powiatu.

Dla celów administracyjnej obsługi ludności w miejsce podziału na dzielnice wprowadzono oparty na dawnym podziale podział miasta na 5 rejonów działania Delegatur Urzędu Miasta Łodzi. W 2012, w ramach reformy Urzędu Miasta, zlikwidowano delegatury, likwidując pozostałości dawnego podziału na dzielnice. Mimo tego jest on silnie zakorzeniony w świadomości mieszkańców i stosowany nadal przez niektóre instytucje, np. sądy rejonowe[2].

Częściowo zamiast dzielnic wprowadzony został podział miasta na osiedla administracyjne (obecnie 37, pierwotnie o kilka mniej), mające status jednostek pomocniczych gminy, które jednak w swym zakresie działania i kompetencjach nie są odpowiednikami dzielnic.

Pochodzenie nazw dzielnic[edytuj | edytuj kod]

Powołane w 1946 dzielnice otrzymały swe nazwy w związku ze swym geograficznym ulokowaniem na obszarze miasta.

Istniejące po roku 1954 dzielnice: Chojny, Bałuty i Widzew zostały nazwane od dawnych wsi znajdujących się mniej więcej w centrum tych dzielnic, które zostały włączone do miasta w trakcie I wojny światowej, zaś dzielnica Ruda otrzymała miano od istniejącego do 1946 odrębnego, podłódzkiego miasteczka – Rudy Pabianickiej.
Dzielnica Staromiejska nazwą nawiązywała do faktu, iż obejmowała najstarszą część miasta, zaś dzielnicę Śródmieście wyznaczono na obszarze centrum.
Tereny obecnego Polesia były do roku 1945 najmniej zurbanizowane; Karolew, Retkinia – obecnie duże osiedla mieszkaniowe, były bardzo długo wsiami otoczonymi lasami, stanowiącymi własność rządową. W okresie I wojny światowej w związku z niedostatecznymi dostawami węgla lasy te zostały w znacznym stopniu wycięte na opał, a pozostała w ich miejscu poręba została nazwana od pobliskiego Konstantynowa Polesiem Konstantynowskim (w odróżnieniu od innej powstałej w tym okresie poręby - Polesia Widzewskiego).

Utworzona w 1960 roku południowa dzielnica miasta - Górna (dotąd obszar Chojen i Rudy) została nazwana od głównego rynku dzielnicy zwanego niegdyś Rynkiem Górnym (obecnie Plac Reymonta).

Przypisy

  1. Uchwała Nr LVI/1069/05 Rady Miejskiej w Łodzi z dn. 26.10.2005 r.
  2. http://www.widzew.sr.gov.pl/index.php?id=504

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Jednostki pomocnicze - osiedla na stronie Urzędu Miasta Łodzi
  • Mapa Łodzi z dokładnie zaznaczonymi granicami osiedli administracyjnych - opracowana na podstawie statutów Rad Osiedli i Internetowej Mapy Łodzi Miejskiego Systemu Informacji o Terenie InterSIT (tworzonego przez Miejski Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Łodzi)
  • Podział Łodzi według obszarów Systemu Informacji Miejskiej - mapa opracowana na podstawie Internetowej Mapy Łodzi InterSIT