Dziewięćsił

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dziewięćsił
Carlina acaulis Sturm17.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Carduoideae
Nazwa systematyczna
Carlina L.
Sp. Pl. 828. 1 Mai 1753
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Dziewięćsił bezłodygowy

Dziewięćsił (Carlina L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Należą do niego około 34 gatunki[2] pochodzące z okolic Morza Śródziemnego, wysp Kanaryjskich i Azji Zachodniej[3]. Gatunkiem typowym jest Carlina vulgaris L.[4]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny jednoroczne i byliny o liściach wyposażonych w ostre kolce[3]. Kwiaty zebrane w jeden lub kilka dużych koszyczków wyrastających na pędach kwiatowych. Koszyczki te otoczone są jasnymi i dość błyszczącymi podsadkami.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[5], z późniejszymi uzupełnieniami[6]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj dziewięćsił (Carlina L.) należy do plemienia Cardueae, podrodziny Carduoideae (Sweet) Cass. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), podrodzina Carlinoideae (Cass.) Lindl. in Loud., plemię Carlineae Cass., podplemię Carlininae (Cass.) Dumort., rodzaj dziewięćsił (Carlina L.)[7].

Gatunki flory Polski[8]
Gatunek uprawiany[9]
Inne gatunki[2]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. 2,0 2,1 Carlina (ang.). W: The Plant List [on-line]. Kew Gardens. [dostęp 2011-09-06].
  3. 3,0 3,1 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  4. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-22].
  5. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  6. B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Carlina (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-22].
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  9. Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.