Dzwonek karkonoski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dzwonek karkonoski
Campanula bohemica1.JPG
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina dzwonkowate
Rodzaj dzwonek
Gatunek dzwonek karkonoski
Nazwa systematyczna
Campanula bohemica Becker
Fl. Frankfurt 264. 1827
Synonimy

Campanula baumgartenii Hruby in Polivka, Domin & Podp.[2]

Kategoria zagrożenia

Dzwonek karkonoski, dzwonek Baumgartena (Campanula bohemica)[2]gatunek rośliny z rodziny dzwonkowatych (Campanuaceae Juss.). Na świecie ma swoje stanowiska wyłącznie w Karkonoszach[4] oraz w Wysokim Jesioniku[5]. Są to odrębne podgatunki, oba nieliczne.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina tworząca przeważnie rozproszone kępy. W jednej kępie z kłącza wyrasta kilka kwitnących pędów.
Łodyga
Słabo kanciasta, w dolnej części owłosiona. Pod ziemią roślina posiada kłącze, z którego co roku wyrastają nowe pędy.
Liście
Dolne sercowato-okrągławe, na pędach kwiatostanowych podługowate, lancetowate. Są karbowano-piłkowane lub całobrzegie.
Kwiaty
W gronie po 2–5 kwiatów, ciemnofioletowe, o długości 15–25 mm. Działki kielicha równowąskolancetowate i dwukrotnie krótsze od korony.
Owoce
Wydłużona torebka otwierająca się u nasady. Nasiona elipsoidalne o długości 0,7–1 mm.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Prawdopodobnie jest to roślina wiatrosiewna, jednakże w naturze nie rozmnaża się przez nasiona, lecz wyłącznie wegetatywnie, z kłączy[6]. Występuje na glebach świeżych i wilgotnych, bogatych w związki humusowe, o odczynie słabo kwaśnym i obojętnym. Tworzy skupiska do parudziesięciu egzemplarzy, często zaś rośnie pojedynczo[4]. W Karkonoszach występuje na wysokości 1050-1430 m n.p.m., najczęściej w piętrze subalpejskim[7].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

  • Campanula bohemica subsp. corconticaendemit występujący jedynie w Karkonoszach na wysokości od 600 do 1500 m.
  • Campanula bohemica subsp. gelida (M.Kovanda Folia Geobot.Phytotax.,12(1):81 1977) – występuje w Wysokim Jesioniku.
  • Tworzy mieszańce z dzwonkiem okrągłolistnym (Campanula ×pilousii Sourek Preslia xxv.13 1953 sine descr.lat.)

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Roślina od 2004 objęta jest ścisłą ochroną gatunkową. Informacje o stopniu zagrożenia na podstawie:

W Polsce występuje łącznie kilkaset stanowisk: Hala Szrenicka, nad Szrenickim Potokiem, pod Łabskim Szczytem, Mały Śnieżny Kocioł, Wielki Śnieżny Kocioł, Czarny Kocioł, na potokiem Sopot, Karkonoska Przełęcz, Kocioł Wielkiego Stawu, Kocioł Małego Stawu, Hala Złotówka, Kocioł Łomniczki, Śnieżka, przełęcz Okraj. Na licznych stanowiskach spada liczebność jego populacji wskutek zmiany stosunków wodnych, zaprzestania wypasu, co skutkuje zalesianiem jego stanowisk, a także wskutek zwiększonego ruchu turystycznego i krzyżowania się z dzwonkiem okrągłolistnym[7].

Information icon.svg Zobacz też: Karkonoski Park Narodowy.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-14].
  2. 2,0 2,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  3. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (ang.). [dostęp 6 marca 2014].
  4. 4,0 4,1 Przewoźnik L., 2008: Rośliny Karkonoskiego Parku Narodowego. Wydawca Karkonoski Park Narodowy, Jelenia Góra, ISBN 978-83-926933-7-6.
  5. M.Kovanda Folia Geobot.Phytotax.,12(1):81. 1977.
  6. Dzwonek karkonoski. [dostęp 2013-04-06].
  7. 7,0 7,1 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  8. K. Zarzycki, R. Kaźmierczakowa: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: IB PAN, 2001. ISBN 83-89648-38-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]