E-papieros

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
E-papieros

E-papieros (papieros elektroniczny) – zasilane baterią urządzenie inhalacyjne dające użytkownikowi podobne wrażenia jak przy paleniu tradycyjnych papierosów. Urządzenie powoduje zamianę roztworu inhalacyjnego na wdychaną przez użytkownika lotną mgłę, (w przeciwieństwie do dymu wdychanego przy paleniu papierosów). Roztwór inhalacyjny (tzw. e-liquid) składa się zazwyczaj z glikolu propylenowego, gliceryny, aromatów oraz nikotyny w różnym stężeniu (od 0% do 3.6%).

Historia e-papierosa[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze pomysły na stworzenie „bezpiecznego” dla zdrowia palaczy papierosa sięgają połowy XX w. i były próbą odpowiedzi firm tytoniowych na nagonkę medialną o szkodliwości nikotyny i innych substancji wchodzących w skład papierosów. Jednak żadnej ze znanych nam marek nie udało się stworzyć produktu, który zostałby dobrze przyjęty przez konsumentów. Ciągłe problemy techniczne skutecznie uniemożliwiły wprowadzanie na rynek elektronicznych papierosów. Prace i kolejne pomysły poszczególnych producentów, ułożyć można w pewną chronologię porażek i sukcesów:

  • lata 60.: projekt „Premiere” firmy Philip Morris, okazał się zupełną klęską, nie przyjmując się wśród konsumentów
  • I połowa lat 90.: Philip Morris rozpoczął kolejne prace nad prototypem e-papierosa. Powstaje produkt o nazwie „Eclipse” – bezdymny papieros, który miał zmniejszać negatywny wpływ biernego palenia o około 85-90%. Papieros emitował smak tytoniu bez tworzenia popiołu i dymu, produkował mniej rakotwórczych związków niż zwykłe dostępne na rynku papierosy, nadal jednak wytwarzał tlenek węgla i zawierał nikotynę.
  • kolejną propozycja marki Philip Morris był „Acord”, emitujący o 83% mniej toksyn niż zwykłe papierosy (Philip Morris - Accord)
  • w 2004 na rynku pojawił się chiński produkt „Ruyan”, pierwsza e-fajka.
  • w 2006 powstał pierwszy e-papieros „Ruyan V8”. E-papierosy Ruyan pierwotnie wykorzystywały ultradźwięki, rozwój prac inżynierów pozwolił na wprowadzenie zastosowania elementu grzewczego. Polega on na tym, iż w trakcie „zaciągania się” zachodzi proces podgrzania płynu z nikotyną, przez co tworzy się następnie para wdychana przez palaczy. Metoda znacznie różni się od zwykłego palenia. Tradycyjne papierosy oprócz nikotyny, uwalniały jeszcze około 4000 substancji smolistych. Dzięki e-papierosom palacze nie narażają się na ich wdychanie[1].

W Polsce wzmianki o elektronicznym papierosie pojawiły się w 2006, ale prawdziwa popularyzacja nastąpiła w latach 2008 i 2009, kiedy powstało najwięcej firm sprowadzających i handlujących e-papierosami.

Budowa e-papierosa[edytuj | edytuj kod]

Rozłożony na części e-papieros (wersja imitująca zwykłego papierosa)
Bateria wielorazowa (akumulator) E-papierosa podłączona do ładowarki USB

Obecna generacja e-papierosów najczęściej przypomina z wyglądu długopis. Odchodzi się od wyglądu przypominającego zwykłego papierosa. Na rynku znaleźć można także modele imitujące fajkę, cygaro itp[2].

Klasyczny e-papieros składa się z dwóch lub trzech części:

I wariant
  • Kartridż (na zdjęciu oznaczony literą D) – wymienny pojemnik na płyn (tzw. liquid). Płyn w kartridżu można uzupełniać, dostępne są w wielu smakach i mocach (od beznikotynowych do bardzo mocnych).
  • Atomizer (na zdjęciu litera C) – "serce" e-papierosa – miejsce, gdzie płyn jest podgrzewany i zamienia się w „dym”, a faktycznie parę ze składnikami smakowymi, czasami również zapachowymi.
  • Źródło zasilania (na zdjęciu litera B) – zazwyczaj akumulator, niekiedy bezpośrednie podłączenie do kontaktu, USB bądź gniazdka samochodowego. Jako że e-papieros jest urządzeniem elektronicznym, nie działa bez zasilania[2].
II wariant
  • Kartomizer - połączenie kartridża i atomizera w nierozłączny element
  • Źródło zasilania (na zdjęciu litera B) – (szczegóły źródła zasilania patrz→ wariant I)[2].
III wariant
  • Clearomizer (tank) - rodzaj kartomizera, najczęściej z przeźroczystymi ściankami (umożliwiającymi sprawdzenie pozostałej ilości liquidu) z wymienialną grzałką w celu zmniejszenia kosztów wymiany w przypadku jej awarii
  • Źródło zasilania (na zdjęciu litera B) – (szczegóły źródła zasilania patrz→ wariant I)[2].

W niektórych modelach e-papierosów mikroprocesor aktywuje również znajdującą się na końcu urządzenia diodę LED, która symuluje żarzenie się papierosa[3].

Działanie e-papierosa[edytuj | edytuj kod]

Podstawowa zasada działania e-papierosa to podgrzanie e-liquidu (zazwyczaj zawierającego nikotynę) do temperatury w której przechodzi on w stan lotny i może być wdychany. W e-papierosie nie zachodzi spalanie dzięki czemu nie wydziela się silny zapach i powstaje bardzo niewiele substancji ubocznych.

Ustnik posiada wymienny wkład wypełniony specjalnym płynem (e-liquid), zawierającym glikol propylenowy[4] (50% do 99,6%), glicerynę i opcjonalnie nikotynę (0% do 3,6%)[5] oraz dodatki smakowe lub aromatyczne. Podczas "zaciągania się" przez użytkownika, mikroprocesor przez przełącznik (zależnie od modelu jest to czujnik podciśnieniowy wykrywający przepływ powietrza, akustyczny lub manualny w formie przycisku) aktywuje zasilanie tzw. atomizera. Atomizer wprowadza mikroskopijne kropelki płynu do przepływającego powietrza przez podgrzanie płynu do temperatury 150-180 °C. Wytwarzany jest aerozol, który jest inhalowany przez użytkownika. Glikol propylenowy powoduje, że płyn tworzy mgiełkę przypominającą wyglądem dym tytoniowy, dodatek gliceryny zwiększa ten efekt. W niektórych modelach e-papierosów mikroprocesor aktywuje również znajdującą się na końcu urządzenia diodę LED, która symuluje żarzenie się papierosa.

Zalety[edytuj | edytuj kod]

Kobieta paląca e-papierosa
  • bardzo prosty w obsłudze - wymaga jedynie cyklicznego napełniania płynem (liquidem) oraz doładowywania akumulatora zapewniającego prawidłowe działanie grzałki atomizera/kartomizera,
  • nie zawiera tlenku węgla, ponieważ proces "e-palenia" faktycznie polega na inhalacji parą, nie zaś spalaniu tytoniu,
  • koszt e-palenia (poza samym zakupem urządzenia) jest nieporównywalnie niższy niż przy zakupie zwykłych papierosów, ponieważ jedynym cyklicznie wyczerpującym się składnikiem jest płyn (liquid), a jego cena waha się (w zależności od producenta) od 7 do 28 PLN za 10 ml, co jest odpowiednikiem 100-200 papierosów (w zależności od intensywności użytkowania e-papierosa).
  • W Polsce nie ma zakazu korzystania z e-papierosów w większości miejsc publicznych (w przeciwieństwie do zakazów w stosunku do papierosów standardowych). Wyjątkiem, gdzie taki zakaz obowiązuje jest np. warszawski transport publiczny[6], poznański transport publiczny[7], wrocławski transport publiczny, ZTM Kielce, a także wiele centrów handlowych.

E-papierosy w badaniach i artykułach[edytuj | edytuj kod]

Prof. Polosa (epidemiolog, specjalista m.in. leczenia astmy) w komentarzu dla LIAF stwierdził, że jest szansa, aby dowieść iż e-papierosy są bezpieczną alternatywą dla tradycyjnego palenia tytoniu.

Status prawny e-papierosów na świecie[edytuj | edytuj kod]

  • Australia – sprzedaż e-papierosów zawierających nikotynę jest nielegalna[8][9]
  • Austria – e-papierosy są uważane za urządzenia medyczne, a wkłady nikotynowe za produkty medyczne. W związku z tym e-papierosy muszą posiadać Oznaczenie CE, a wkłady nikotynowe muszą być uprzednio zarejestrowane, by e-papieros mógł zostać dopuszczony do legalnej sprzedaży.
  • Belgia – e-papieros nie podlega żadnym obostrzeniom prawnym.
  • Brazylia – sprzedaż, import oraz reklama e-papierosów w jakiejkolwiek postaci jest zabroniona[10]
  • Dania – e-papierosy są legalne, jednak w związku z przeprowadzanymi badaniami same wkłady nikotynowe są czasowo zakazane.
  • Finlandia – sprzedaż, a także kupno z zamiarem sprzedaży wkładów zawierających nikotynę jest zabronione. Ich zakup zagraniczny i jedynie dla użytku własnego pozostaje legalny.
  • Holandia – używanie e-papierosa jest legalne, jednak jego reklama jest zakazana[11]
  • Hongkong – posiadanie i sprzedaż e-papierosa jest nielegalna.
  • Kanada – w marcu 2009 tamtejsze Ministerstwo Zdrowia zażądało natychmiastowego zaprzestania importu, sprzedaży oraz reklamy produktów związanych z e-papierosami, zalecając jednocześnie Kanadyjczykom nie kupować i nie używać e-papierosów. Oficjalnie każdy produkt związany z e-papierosami i zawierający nikotynę wymaga pozwolenia na import, sprzedaż i reklamę. W praktyce ani jedno takie pozwolenie nie zostało wydane[12]
  • Malezja – e-papierosy są uważane za urządzenia medyczne, a wkłady nikotynowe za produkty medyczne. Mogą zostać legalnie nabyte na podstawie odpowiedniej recepty.
  • Niemcy – e-papieros nie podlega żadnym obostrzeniom prawnym.
  • Nowa Zelandia – Ministerstwo Zdrowia ustaliło, że wkłady zawierające nikotynę, zanim zostaną dopuszczone do sprzedaży, muszą uprzednio zostać zarejestrowane jako lek.
  • Polska – e-papieros nie podlega wielu obostrzeniom prawnym, jakkolwiek w niektórych miejscach publicznych (np. warszawskim transporcie publicznym[6]) jego używanie jest zabronione.
  • Stany Zjednoczone – według Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA) e-papieros stanowi system dostarczania nikotyny i jako taki podlega uprzedniej akceptacji przez Agencję. FDA prowadzi badania nad e-papierosem, istnieją także przypadki wstrzymywania przez nią transportu produktów związanych z e-papierosem na teren USA[13][14]
  • Wielka Brytania – e-papieros nie podlega żadnym obostrzeniom prawnym[15]

Przypisy

  1. Historia e-papierosów (pol.). e-papieros.edu.pl. [dostęp 2014-05-19].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Budowa e-papierosa (pol.). e-papieros.edu.pl/. [dostęp 2014-05-19].
  3. E-papieros leksykon pojęć (pol.). e-papieros.edu.pl. [dostęp 2014-05-19].
  4. Jarosław Babraj: Elektroniczne papierosy - jak to działa i czy to działa? Test (pol.). wp.pl tech. [dostęp 2014-05-19]. s. 2.
  5. E-liquid - co to jest, jak działa? (pol.). e-papieros.edu.pl. [dostęp 2014-05-19].
  6. 6,0 6,1 Regulamin przewozu środkami lokalnego transportu zbiorowego w m.st. Warszawie Rozdział III § 15 pkt. 6. [dostęp 2013-02-28].
  7. Regulamin przewozów w lokalnym transporcie zbiorowym. Rozdział 2.2 §17.1. (pol.). Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu. [dostęp 2014-03-01].
  8. E-cigarettes being sold online. W: news.com.au [on-line]. News Digital Media, 2009-01-19. [dostęp 2009-01-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-03)].
  9. National Drugs And Poisons Schedule Committee Record Of Reasons. Therapeutic Goods Administration, 2008-10-15. [dostęp 2009-05-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-15)].
  10. Anvisa proíbe comercialização do cigarro eletrônico – Vida & – Estadao.com.br
  11. Electronic cigarette investigation called for. W: DutchNews.nl [on-line]. 2008-03-17. [dostęp 2008-03-20].
  12. Health Canada Advises Canadians Not to Use Electronic Cigarettes. Health Canada, 2009-03-27.
  13. Officials Probe E-Cigarettes' Health Claims. National Public Radio, 2009-04-13. [dostęp 2009-04-14].
  14. New Questions About Safety of E-Cigarettes. WJLA-TV, 2009-03-31. [dostęp 2009-04-17].
  15. Smoke without the fire — the cigarette that's legal indoors. W: Daily Mail [on-line]. Associated Newspapers Ltd, 2007-10-23. [dostęp 2008-03-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]