E-papieros

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
E-papieros

E-papieros (papieros elektroniczny) – elektroniczne urządzenie służące do podawania niewielkich ilości nikotyny metodą inhalacji.

Historia e-papierosa[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze pomysły na stworzenie „bezpiecznego” dla zdrowia palaczy papierosa sięgają połowy XX w. i były próbą odpowiedzi firm tytoniowych na nagonkę medialną o szkodliwości nikotyny i innych substancji wchodzących w skład papierosów. Jednak żadnej ze znanych nam marek nie udało się stworzyć produktu, który zostałby dobrze przyjęty przez konsumentów. Ciągłe problemy techniczne skutecznie uniemożliwiły wprowadzanie na rynek elektronicznych papierosów. Prace i kolejne pomysły poszczególnych producentów, ułożyć można w pewną chronologię porażek i sukcesów:

  • lata 60.: projekt „Premiere” firmy Philip Morris, okazał się zupełną klęską, nie przyjmując się wśród konsumentów
  • I połowa lat 90.: Philip Morris rozpoczął kolejne prace nad prototypem e-papierosa. Powstaje produkt o nazwie „Eclipse” – bezdymny papieros, który miał zmniejszać negatywny wpływ biernego palenia o około 85-90%. Papieros emitował smak tytoniu bez tworzenia popiołu i dymu, produkował mniej rakotwórczych związków niż zwykłe dostępne na rynku papierosy, nadal jednak wytwarzał tlenek węgla i zawierał nikotynę.
  • kolejną propozycja marki Philip Morris był „Acord”, emitujący o 83% mniej toksyn niż zwykłe papierosy (Philip Morris - Accord)
  • w 2004 na rynku pojawił się chiński produkt „Ruyan”, pierwsza e-fajka.
  • w 2006 powstał pierwszy e-papieros „Ruyan V8”. E-papierosy Ruyan pierwotnie wykorzystywały ultradźwięki, rozwój prac inżynierów pozwolił na wprowadzenie zastosowania elementu grzewczego. Polega on na tym, iż w trakcie „zaciągania się” zachodzi proces podgrzania płynu z nikotyną, przez co tworzy się następnie para wdychana przez palaczy. Metoda znacznie różni się od zwykłego palenia. Tradycyjne papierosy oprócz nikotyny, uwalniały jeszcze około 4000 substancji smolistych. Dzięki e-papierosom palacze nie narażają się na ich wdychanie[1].

W Polsce wzmianki o elektronicznym papierosie pojawiły się w 2006, ale prawdziwa popularyzacja nastąpiła w latach 2008 i 2009, kiedy powstało najwięcej firm sprowadzających i handlujących e-papierosami.

Budowa e-papierosa[edytuj | edytuj kod]

Rozłożony na części e-papieros (wersja imitująca zwykłego papierosa)
Bateria wielorazowa (akumulator) E-papierosa podłączona do ładowarki USB

Obecna generacja e-papierosów najczęściej przypomina z wyglądu długopis. Odchodzi się od wyglądu przypominającego zwykłego papierosa. Na rynku znaleźć można także modele imitujące fajkę, cygaro itp[2].

Klasyczny e-papieros składa się z dwóch lub trzech części:

I wariant
  • Kartridż (na zdjęciu oznaczony literą D) – wymienny pojemnik na płyn (tzw. liquid). Płyn w kartridżu można uzupełniać, dostępne są w wielu smakach i mocach (od beznikotynowych do bardzo mocnych).
  • Atomizer (na zdjęciu litera C) – "serce" e-papierosa – miejsce, gdzie płyn jest podgrzewany i zamienia się w „dym”, a faktycznie parę ze składnikami smakowymi, czasami również zapachowymi.
  • Źródło zasilania (na zdjęciu litera B) – zazwyczaj akumulator, niekiedy bezpośrednie podłączenie do kontaktu, USB bądź gniazdka samochodowego. Jako że e-papieros jest urządzeniem elektronicznym, nie działa bez zasilania[2].
II wariant
  • Kartomizer - połączenie kartridża i atomizera w nierozłączny element
  • Źródło zasilania (na zdjęciu litera B) – (szczegóły źródła zasilania patrz→ wariant I)[2].
III wariant
  • Clearomizer (tank) - rodzaj kartomizera, najczęściej z przeźroczystymi ściankami (umożliwiającymi sprawdzenie pozostałej ilości liquidu) z wymienialną grzałką w celu zmniejszenia kosztów wymiany w przypadku jej awarii
  • Źródło zasilania (na zdjęciu litera B) – (szczegóły źródła zasilania patrz→ wariant I)[2].

W niektórych modelach e-papierosów mikroprocesor aktywuje również znajdującą się na końcu urządzenia diodę LED, która symuluje żarzenie się papierosa[3].

Działanie e-papierosa[edytuj | edytuj kod]

Podstawowa zasada działania e-papierosa to podgrzanie e-liquidu (zazwyczaj zawierającego nikotynę) do temperatury w której przechodzi on w stan lotny i może być wdychany. W e-papierosie nie zachodzi spalanie dzięki czemu nie wydziela się silny zapach i powstaje bardzo niewiele substancji ubocznych.

Ustnik posiada wymienny wkład wypełniony specjalnym płynem (e-liquid), zawierającym glikol propylenowy[4] (50% do 99,6%), glicerynę i opcjonalnie nikotynę (0% do 3,6%)[5] oraz dodatki smakowe lub aromatyczne. Podczas "zaciągania się" przez użytkownika, mikroprocesor przez przełącznik (zależnie od modelu jest to czujnik podciśnieniowy wykrywający przepływ powietrza, akustyczny lub manualny w formie przycisku) aktywuje zasilanie tzw. atomizera. Atomizer wprowadza mikroskopijne kropelki płynu do przepływającego powietrza przez podgrzanie płynu do temperatury 150-180 °C. Wytwarzany jest aerozol, który jest inhalowany przez użytkownika. Glikol propylenowy powoduje, że płyn tworzy mgiełkę przypominającą wyglądem dym tytoniowy, dodatek gliceryny zwiększa ten efekt. W niektórych modelach e-papierosów mikroprocesor aktywuje również znajdującą się na końcu urządzenia diodę LED, która symuluje żarzenie się papierosa.

Zalety[edytuj | edytuj kod]

Kobieta paląca e-papierosa
  • bardzo prosty w obsłudze - wymaga jedynie cyklicznego napełniania płynem (liquidem) oraz doładowywania akumulatora zapewniającego prawidłowe działanie grzałki atomizera/kartomizera,
  • nie zawiera tlenku węgla, ponieważ proces "e-palenia" faktycznie polega na inhalacji parą, nie zaś spalaniu tytoniu,
  • koszt e-palenia (poza samym zakupem urządzenia) jest nieporównywalnie niższy niż przy zakupie zwykłych papierosów, ponieważ jedynym cyklicznie wyczerpującym się składnikiem jest płyn (liquid), a jego cena waha się (w zależności od producenta) od 7 do 28 PLN za 10 ml, co jest odpowiednikiem 100-200 papierosów (w zależności od intensywności użytkowania e-papierosa).
  • W Polsce nie ma zakazu korzystania z e-papierosów w większości miejsc publicznych (w przeciwieństwie do zakazów w stosunku do papierosów standardowych). Wyjątkiem, gdzie taki zakaz obowiązuje jest np. warszawski transport publiczny[6], poznański transport publiczny[7], wrocławski transport publiczny, ZTM Kielce, a także wiele centrów handlowych.

E-papierosy w badaniach i artykułach[edytuj | edytuj kod]

Prof. Polosa (epidemiolog, specjalista m.in. leczenia astmy) w komentarzu dla LIAF stwierdził, że jest szansa, aby dowieść iż e-papierosy są bezpieczną alternatywą dla tradycyjnego palenia tytoniu.

Status prawny e-papierosów na świecie[edytuj | edytuj kod]

  • Australia – sprzedaż e-papierosów zawierających nikotynę jest nielegalna[8][9]
  • Austria – e-papierosy są uważane za urządzenia medyczne, a wkłady nikotynowe za produkty medyczne. W związku z tym e-papierosy muszą posiadać Oznaczenie CE, a wkłady nikotynowe muszą być uprzednio zarejestrowane, by e-papieros mógł zostać dopuszczony do legalnej sprzedaży.
  • Belgia – e-papieros nie podlega żadnym obostrzeniom prawnym.
  • Brazylia – sprzedaż, import oraz reklama e-papierosów w jakiejkolwiek postaci jest zabroniona[10]
  • Dania – e-papierosy są legalne, jednak w związku z przeprowadzanymi badaniami same wkłady nikotynowe są czasowo zakazane.
  • Finlandia – sprzedaż, a także kupno z zamiarem sprzedaży wkładów zawierających nikotynę jest zabronione. Ich zakup zagraniczny i jedynie dla użytku własnego pozostaje legalny.
  • Holandia – używanie e-papierosa jest legalne, jednak jego reklama jest zakazana[11]
  • Hongkong – posiadanie i sprzedaż e-papierosa jest nielegalna.
  • Kanada – w marcu 2009 tamtejsze Ministerstwo Zdrowia zażądało natychmiastowego zaprzestania importu, sprzedaży oraz reklamy produktów związanych z e-papierosami, zalecając jednocześnie Kanadyjczykom nie kupować i nie używać e-papierosów. Oficjalnie każdy produkt związany z e-papierosami i zawierający nikotynę wymaga pozwolenia na import, sprzedaż i reklamę. W praktyce ani jedno takie pozwolenie nie zostało wydane[12]
  • Malezja – e-papierosy są uważane za urządzenia medyczne, a wkłady nikotynowe za produkty medyczne. Mogą zostać legalnie nabyte na podstawie odpowiedniej recepty.
  • Niemcy – e-papieros nie podlega żadnym obostrzeniom prawnym.
  • Nowa Zelandia – Ministerstwo Zdrowia ustaliło, że wkłady zawierające nikotynę, zanim zostaną dopuszczone do sprzedaży, muszą uprzednio zostać zarejestrowane jako lek.
  • Polska – e-papieros nie podlega wielu obostrzeniom prawnym, jakkolwiek w niektórych miejscach publicznych (np. warszawskim transporcie publicznym[6]) jego używanie jest zabronione.
  • Stany Zjednoczone – według Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA) e-papieros stanowi system dostarczania nikotyny i jako taki podlega uprzedniej akceptacji przez Agencję. FDA prowadzi badania nad e-papierosem, istnieją także przypadki wstrzymywania przez nią transportu produktów związanych z e-papierosem na teren USA[13][14]
  • Wielka Brytania – e-papieros nie podlega żadnym obostrzeniom prawnym[15]
Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Historia e-papierosów (pol.). e-papieros.edu.pl. [dostęp 2014-05-19].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Budowa e-papierosa (pol.). e-papieros.edu.pl/. [dostęp 2014-05-19].
  3. E-papieros leksykon pojęć (pol.). e-papieros.edu.pl. [dostęp 2014-05-19].
  4. Jarosław Babraj: Elektroniczne papierosy - jak to działa i czy to działa? Test (pol.). wp.pl tech. [dostęp 2014-05-19]. s. 2.
  5. E-liquid - co to jest, jak działa? (pol.). e-papieros.edu.pl. [dostęp 2014-05-19].
  6. 6,0 6,1 Regulamin przewozu środkami lokalnego transportu zbiorowego w m.st. Warszawie Rozdział III § 15 pkt. 6. [dostęp 2013-02-28].
  7. Regulamin przewozów w lokalnym transporcie zbiorowym. Rozdział 2.2 §17.1. (pol.). Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu. [dostęp 2014-03-01].
  8. E-cigarettes being sold online. W: news.com.au [on-line]. News Digital Media, 2009-01-19. [dostęp 2009-01-19].
  9. National Drugs And Poisons Schedule Committee Record Of Reasons. Therapeutic Goods Administration, 2008-10-15. [dostęp 2009-05-13].
  10. Anvisa proíbe comercialização do cigarro eletrônico – Vida & – Estadao.com.br
  11. Electronic cigarette investigation called for. W: DutchNews.nl [on-line]. 2008-03-17. [dostęp 2008-03-20].
  12. Health Canada Advises Canadians Not to Use Electronic Cigarettes. Health Canada, 2009-03-27.
  13. Officials Probe E-Cigarettes' Health Claims. National Public Radio, 2009-04-13. [dostęp 2009-04-14].
  14. New Questions About Safety of E-Cigarettes. WJLA-TV, 2009-03-31. [dostęp 2009-04-17].
  15. Smoke without the fire — the cigarette that's legal indoors. W: Daily Mail [on-line]. Associated Newspapers Ltd, 2007-10-23. [dostęp 2008-03-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]