Eadbert z Nortumbrii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Eadbert z Nortumbrii
król Nortumbrii
król Nortumbrii
Okres panowania od 737
do 758
Poprzednik Ceolwulf
Następca Oswulf
Dane biograficzne
Urodziny data nieznana
Śmierć 20 sierpnia 758
Miejsce pochówku katedra w Yorku
Ojciec Eata
Rodzeństwo Egbert
Dzieci Oswulf
Oswine

Eadbert z Nortumbrii, Eadberht, Eadbyrht (data urodzenia nieznana; zm. 20 sierpnia 768) – władca anglosaskiego królestwa Nortumbrii w latach 737–758. Jego panowanie to okres ekspansji Nortumbrii, rozwoju gospodarczego, a zarazem sporów dynastycznych między dwoma rywalizującymi rodami. W 758 roku abdykował i został mnichem w klasztorze w Yorku.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Nenniusz w swojej Historii Brittonum podaje genealogię Eadberta. Wywodził się z linii potomków Idy, wywodzącej się od jego syna Ocga, będącego w drugim w kolejności do objęcia władzy. Linia ta nazywana jest Leodwaldingami od imienia Leodwalda, dziadka Eadberta, ojca Cenreda i Ceolwulfa. Ojcem Eadberta był Eata[1]. Jego brat, Egbert, został arcybiskupem Yorku. Pośrednio stało się to za sprawą Ceolwulfa, który usunął poprzedniego biskupa Yorku, Wilfryda II, w ramach reperkusji za jego zaangażowanie w spisek, którego celem było usunięcie króla z tronu i uwięzienie go w Lindisfarne. Prestiżową diecezję York Ceolwulf wolał przekazać w pewne ręce swego kuzyna.

Panowanie[edytuj | edytuj kod]

Eadbert został wyznaczony na władcę Nortumbrii przez swego kuzyna, Ceolwulfa[2][3], który w 737 roku abdykował i wstąpił do klasztoru na wyspie Lindisfarne.

Konflikty dynastyczne[edytuj | edytuj kod]

Mimo, iż prawdopodobnie abdykacja Ceolwulfa była dobrowolna, niemal przez cały okres swego panowania Eadbert musiał udowadniać swoje prawa do tronu i rozprawiać się z innymi pretendentami. Jako pierwszy upomniał się o swoje prawa Eanwine, syn króla Edwulfa. Eadbert rozprawił się z nim krwawo – na jego rozkaz Ernwin został zabity w 740 roku, co rozsierdziło popierających go Piktów. Najsilniejszą opozycję stanowili jednak stronnicy ostatniego z rodu potomków wielkiego EtelfrydaOffy, syna króla Aldfritha. Eadbert zdecydował się w 750 roku na długie oblężenie Lindisfarne , gdzie w klasztorze przebywał Offa[4]. Mimo zaciętego oporu wydobył z klasztoru athelinga, skazał go na śmierć, a ówczesnego opata Lindisfarne, Cynewulfa, uwięził w twierdzy Bamburgh[5], a następnie w Yorku.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Sceat z imieniem Eadberta na awersie i wizerunkiem bestii na rewersie

Okres panowania Eadberta to w Nortumbrii okres rozkwitu gospodarczego. Przeprowadził również reformę monetarną, przywracając monetom wysoką zawartość srebra[6] – do dziś zachowały się sceaty z jego imieniem i imieniem arcybiskupa Egberta. Były to monety zawierające od 50 do 75% srebra, podczas gdy monety innych władców z tego okresu zawierały zaledwie ok. 20%. Świadczy to o doskonałej kondycji królewskich finansów.

Stosunki z Kościołem[edytuj | edytuj kod]

Eadbert mógł sobie pozwolić na wiele kontrowersyjnych decyzji bez utraty poparcia ze strony duchowieństwa, gdyż jego brat był arcybiskupem Yorku. W ogóle współpraca między braćmi była tak dobra, że udało się im rozwiązać niektóre problemy na linii Kościół – król.

W 757 roku podjął próbę odzyskania części dóbr królewskich podarowanych Kościołowi przez swoich poprzedników: odebrał trzy dobra klasztorne (Stonegrave, Coxwold oraz Donæmuthe) opatowi Forthredowi i podarował je jego bratu Mollowi (prawdopodobnie rządził on później Nortumbrią jako Etelwald Moll). Forthred interweniował u papieża Pawła I, który nakazał Eadbertowi zwrot zawłaszczonego majątku i zabronił przekazywania dóbr kościelnych w świeckie ręce[7].

Konflikty zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

W 740 doszło do konfliktu z sąsiadami z północy – Piktami[3]. Przyczyn tego konfliktu należy szukać zarówno w imperialnych zakusach Eadberta jak i w eskalacji niezadowolenia piktyjskiego władcy Angusa I, który popierał Ernwina w jego pretensjach do tronu Nortumbrii. Nieobecność w kraju Eadberta wykorzystał król Aethelbald i złupił przygraniczne ziemie, paląc również York[3][8].

W 750 roku Eadbert zdecydował się uderzyć na królestwo Strathclyde, zagarniając równinę Kyle[3][9].

Kolejną kampanię przeciw Strathclyde poprowadził w 756 roku, sprzymierzając się z niedawnym wrogiem, Angusem, królem Piktów. 1 sierpnia osaczyli króla Dumnaguala III w jego stolicy i zmusili go do kapitulacji[9]. Jednak już 10 dni później, podczas marszu powrotnego, wojska Eadberta poniosły sromotną klęskę w okolicach dzisiejszego Govan[9].

Za czasów Eadberta udokumentowane są również kontakty Nortumbrii z krajem Franków. Zachowały się dokumenty potwierdzające wymianę darów między Eadbertem oraz królem frankijskim Pepinem Krótkim[8].

Abdykacja, sukcesja i śmierć[edytuj | edytuj kod]

W 758 roku Eadbert zdecydował się abdykować na rzecz swego syna Oswulfa. Wstąpił do klasztoru benedyktynów przy katedrze w Yorku[3], gdzie przebywał aż do śmierci. Zmarł 20 sierpnia 768 roku[10]. Został pochowany w kruchcie katedry, obok grobu biskupa Egberta[11], który zmarł w 766 roku.

Przypisy

  1. Wg anonimowej listy Genealogies of Deiran, Bernician, Mercian, Lindsey, Kentish, and East Anglian kings
  2. Kronika anglosaska, A.D. 738
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Anonimowa kontynuacja kroniki Bedy, powstała po 766 roku (patrz Prosophography...)
  4. Yorke, s.127
  5. Yorke, s.133
  6. Yorke, s.96
  7. Yorke, s.130
  8. 8,0 8,1 Yorke, s.135
  9. 9,0 9,1 9,2 Yorke, s.134
  10. Kronika anglosaska, A.D. 768
  11. Kronika anglosaska, A.D. 738

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Ceolwulf z Nortumbrii
Flag of Northumbria.svg król Nortumbrii
737758
Flag of Northumbria.svg Następca
Oswulf z Nortumbrii