Edita Gruberová

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Edita Gruberová
Gruberova 2008 - web.jpg
Data i miejsce urodzenia 23 grudnia 1946
 Czechosłowacja Bratysława
Pochodzenie  Słowacja
Typ głosu sopran
Gatunek opera
Zawód śpiewaczka operowa

Edita Gruberová (ur. 23 grudnia 1946 w Bratysławie[1]) – słowacka śpiewaczka operowa, jeden z najsłynniejszych na świecie sopranów koloraturowych, mistrzyni belcanta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Gruberowa urodziła się na Słowacji i uważa się za Słowaczkę, chociaż jej matka jest Węgierką, a rodzina ojca przybyła z Niemiec. Uczyła się w Akademii Teatralnej w Bratysławie pod kierunkiem Márii Medveckiej. W czasie studiów śpiewała także w popularnych zespołach wykonujących muzykę ludową.

W 1968 r. zadebiutowała w operze bratysławskiej jako Rozyna w Cyruliku sewilskim. W tym samym roku wygrała prestiżowy konkurs w Tuluzie, jednak ze względu na warunki polityczne panujące w ówczesnej Czechosłowacji nie mogła rozwijać swojego talentu w znanych operach, lecz została zaangażowana do opery w Bańskiej Bystrzycy. Tylko dzięki zabiegom Medveckiej Gruberowa mogła ubiegać się o przyjęcie do zespołu opery wiedeńskiej, gdzie w 1970 r. zagrała Królową Nocy w Czarodziejskim flecie i zwróciła na siebie uwagę krytyków muzycznych z całej Europy. Rola ta stała się jej wizytówką, zagrała ją także w swoim debiucie w Metropolitan Opera. Na dobre opuściła Czechosłowację.

W 1981 r. zagrała Gildę w filmowej wersji Rigoletta z Luciano Pavarottim, a w 1984 zachwyciła publiczność Covent Garden jako Julia w Capuletich i Montekich Vincenzo Belliniego. Wykreowała następujące role:

  • 1970 - Don Carlo (Verdi) - Horst Stein: Edita Gruberova (Thibault)
  • 1970 - Die ägyptische Helena (R. Strauss) - Josef Krips: Edita Gruberova (Hermione)
  • 1970 - Arabella (R. Strauss) - Georg Solti: Edita Gruberova (Die Fiakermilli)
  • 1971 - La traviata (Verdi) - Josef Krips: Edita Gruberova (Flora Bervoix)
  • 1974 - Die Zauberflöte (Mozart) - Herbert von Karajan: Edita Gruberova (Konigin der Nacht)
  • 1976 - Ariadne auf Naxos (R. Strauss) - Georg Solti: Edita Gruberova (Zerbinetta)
  • 1976 - Mitridate, rč di Ponto (Mozart) - Leopold Hager: Edita Gruberova (Sifare)
  • 1977 - Ariadne auf Naxos (R. Strauss) - Karl Böhm: Edita Gruberova (Zerbinetta)
  • 1978 - Hänsel und Gretel (Humperdinck) - Georg Solti: Edita Gruberova (Taumännchen)
  • 1978 - Don Carlo (Verdi) - Herbert von Karajan: Edita Gruberova (Thibault)
  • 1978 - Die Entführung aus dem Serail (Mozart) - Heinz Wallberg: Edita Gruberova (Constanze)
  • 1978 - Lucia di Lammermoor (Donizetti) - Giuseppe Patané: Edita Gruberova (Miss Lucia)
  • 1979 - Il sogno di Scipione (Mozart) - Leopold Hager: Edita Gruberova (La Fortuna)
  • 1979 - Un ballo in maschera (Verdi) - Claudio Abbado: Edita Gruberova (Oscar)
  • 1980 - Der Schauspieldirektor (Mozart) - John Pritchard: Edita Gruberova (Madame Herz)
  • 1980 - Die Fledermaus (J. Strauss) - Theodor Guschlbauer: Edita Gruberova (Adele)
  • 1980 - Die Entführung aus dem Serail (Mozart) - Karl Böhm: Edita Gruberova (Constanze)
  • 1980 - Hänsel und Gretel (Humperdinck) - Georg Solti: Edita Gruberova (Gretel)
  • 1981 - Die Zauberflöte (Mozart) - Bernard Haitink: Edita Gruberova (Konigin der Nacht)
  • 1981 - Orfeo ed Euridice (Gluck) - Riccardo Muti: Edita Gruberova (Amore)
  • 1982 - Die Zauberflöte (Mozart) - James Levine: Edita Gruberova (Konigin der Nacht)
  • 1982 - La traviata (Verdi) - Nello Santi: Edita Gruberova (Violetta Valery)
  • 1982 - Rigoletto (Verdi) - Riccardo Chailly: Edita Gruberova (Gilda)
  • 1982 - Ariadne auf Naxos (R. Strauss) - Wolfgang Sawallisch: Edita Gruberova (Zerbinetta)
  • 1983 - Lucia di Lammermoor (Donizetti) - Nicola Rescigno: Edita Gruberova (Miss Lucia)
  • 1983 - Manon (Massenet) - Adam Fischer: Edita Gruberova (Manón)
  • 1983 - Die Zauberflöte (Mozart) - Wolfgang Sawallisch: Edita Gruberova (Konigin der Nacht)
  • 1983 - Idomeneo, re di Creta (Mozart) - John Pritchard: Edita Gruberova (Elektra)
  • 1984 - Rigoletto (Verdi) - Giuseppe Sinopoli: Edita Gruberova (Gilda)
  • 1984 - I Capuleti e I Montecchi (Bellini) - Riccardo Muti: Edita Gruberova (Giulietta)
  • 1985 - Die Entführung aus dem Serail (Mozart) - Georg Solti: Edita Gruberova (Constanze)
  • 1987 - Die Fledermaus (J. Strauss) - Nikolaus Harnoncourt: Edita Gruberova (Rosalinda)
  • 1987 - Don Giovanni (Mozart) - Riccardo Muti: Edita Gruberova (Donna Anna)
  • 1988 - Don Giovanni (Mozart) - Nikolaus Harnoncourt: Edita Gruberova (Donna Anna)
  • 1988 - Ariadne auf Naxos (R. Strauss) - Kurt Masur: Edita Gruberova (Zerbinetta)
  • 1988 - Cosě fan tutte (Mozart) - Nikolaus Harnoncourt: Edita Gruberova (Fiordiligi)
  • 1988 - Die Zauberflöte (Mozart) - Nikolaus Harnoncourt: Edita Gruberova (Konigin der Nacht)
  • 1989 - Carmina Burana (Orff) - Seiji Ozawa: Edita Gruberova (Soprano)
  • 1989 - Les Contes d'Hoffmann (Offenbach) - Seiji Ozawa: Edita Gruberova (Olympia)
  • 1989 - Maria Stuarda (Donizetti) - Giuseppe Patané: Edita Gruberova (Maria Stuarda)
  • 1989 - Les Contes d'Hoffmann (Offenbach) - Seiji Ozawa: Edita Gruberova (Giulietta)
  • 1989 - Les Contes d'Hoffmann (Offenbach) - Seiji Ozawa: Edita Gruberova (Antonia)
  • 1989 - Lucio Silla (Mozart) - Nikolaus Harnoncourt: Edita Gruberova (Giunia)
  • 1989 - Bastien und Bastienne (Mozart) - Raymond Leppard: Edita Gruberova (Bastienne)
  • 1990 - Die Fledermaus (J. Strauss) - André Previn: Edita Gruberova (Adele)
  • 1991 - Lucia di Lammermoor (Donizetti) - Richard Bonynge: Edita Gruberova (Miss Lucia)
  • 1991 - La finta giardiniera (Mozart) - Nikolaus Harnoncourt: Edita Gruberova (Marchioness Violante Onesti)
  • 1992 - La traviata (Verdi) - Carlo Rizzi: Edita Gruberova (Violetta Valery)
  • 1992 - La traviata (Verdi) - Carlo Rizzi: Edita Gruberova (Violetta Valery)
  • 1992 - Beatrice di Tenda (Bellini) - Pinchas Steinberg: Edita Gruberova (Beatrice di Tenda)
  • 1992 - Hänsel und Gretel (Humperdinck) - Colin Davis: Edita Gruberova (Gretel)
  • 1993 - Linda di Chamounix (Donizetti) - Friedrich Haider: Edita Gruberova (Linda)
  • 1993 - I Puritani (Bellini) - Fabio Luisi: Edita Gruberova (Elvira)
  • 1994 - Roberto Devereux (Donizetti) - Friedrich Haider: Edita Gruberova (Elisabetta)
  • 1994 - I Puritani (Bellini) - Gianfranco Masini: Edita Gruberova (Elvira)
  • 1995 - La fille du régiment (Donizetti) - Marcello Panni: Edita Gruberova (Marie)
  • 1995 - Anna Bolena (Donizetti) - Elio Boncompagni: Edita Gruberova (Anna Bolena)
  • 1996 - Linda di Chamounix (Donizetti) - Adam Fischer: Edita Gruberova (Linda)
  • 1996 - Maria di Rohan (Donizetti) - Elio Boncompagni: Edita Gruberova (Maria)
  • 1997 - Il barbiere di Siviglia (Rossini) - Ralph Weikert: Edita Gruberova (Rosina)
  • 1998 - Semiramide (Rossini) - Marcello Panni: Edita Gruberova (Semiramide)
  • 1998 - Die Fledermaus (J. Strauss) - Friedrich Haider: Edita Gruberova (Adele)
  • 1999 - Maria Stuarda (Donizetti) - Marcello Viotti: Edita Gruberova (Maria Stuarda)
  • 2001 - I Puritani (Bellini) - Friedrich Haider: Edita Gruberova (Elvira)
  • 2002 - Beatrice di Tenda (Bellini) - Marcello Viotti: Edita Gruberova (Beatrice di Tenda)
  • 2003 - Lucia di Lammermoor (Donizetti) - Friedrich Haider: Edita Gruberova (Miss Lucia)
  • 2004 - Roberto Devereux (Donizetti) - Friedrich Haider: Edita Gruberova (Elisabetta)
  • 2004 - Norma (Bellini) - Friedrich Haider: Edita Gruberova (Norma)
  • 2005 - Norma (Bellini) - Marcello Viotti: Edita Gruberova (Norma)
  • 2006 - Norma (Bellini) - Friedrich Haider: Edita Gruberova (Norma)
  • 2009 - Lucrezia Borgia (Donizetti) - Bertrand de Billy: Edita Gruberova (Donna Lucrezia Borgia)
  • 2012 - La Straniera (Bellini) -Edita Gruberova(Adelaide) - premiera 05.07.2012

Jej występy w wielu rolach zostały utrwalone na DVD, nagrała też wiele płyt.

Została odznaczona m.in. słowackim Orderem Podwójnego Białego Krzyża II klasy (1997).

14 maja 2010 roku Edita Gruberová wystąpiła w recitalu wokalnym w Operze Narodowej w Warszawie. W tym samym miejscu jako Elisabetta w wykonaniu koncertowym opery Roberto Devereux (Donizettiego) - 26 czerwca 2011[2].

Przypisy

  1. Josef Tomeš, Alena Léblová, Hana Aulická: Československý biografický slovník. Encyklopedický institut ČSAV, 1992, s. 175. ISBN 80-200-0443-2.
  2. Opera Narodowa: Edita Gruberova zachwyciła w roli Elżbiety I | rp.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]