Edward Prus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Edward Prus
Data i miejsce urodzenia 1931
Załoźce
Data śmierci 31 grudnia 2007
Zawód nauczyciel akademicki, historyk, publicysta
Wikicytaty Edward Prus w Wikicytatach

Edward Prus (ur. 1931 w Załoźcach, zm. 31 grudnia 2007) – polski historyk, politolog, działacz i aktywista narodowy, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor Wyższej Szkoły Planowania Strategicznego w Dąbrowie Górniczej oraz Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP w Warszawie, wykładowca w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W latach 1944-1946 był harcerzem Szarych Szeregów[1] i żołnierzem polskich oddziałów samoobrony chroniących polską ludność przed mordami dokonywanymi przez oddziały UPA i ukraińską ludność cywilną. Był również żołnierzem Istrebitielnego Batalionu - formacji pomocniczej przy NKWD[2], działalność której była skierowana głównie przeciwko UPA.

W 1946 przesiedlony w nowe granice Polski. Ukończył Uniwersytet Warszawski. Autor publikacji oraz szkiców historycznych poświęconych zbrodniom dokonanym na kresowej ludności polskiej przez Ukraińców z OUN i UPA, oraz prac na temat martyrologii Żydów i Polaków w czasie II wojny światowej na Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej. Jego publikacje są przedmiotem krytyki naukowej[3][4][5], choć Karol Grünberg i Bolesław Sprengel w pracy Trudne sąsiedztwo, wymieniają go wśród "autorów wartościowych prac"[6]. Według Andrzeja Zięby Prus był związany z najbardziej lojalnym wobec ZSRR stronnictwem PZPR[7].

Działacz Zjednoczenia Patriotycznego "Grunwald". W stanie wojennym należał do grupy narzuconej Stowarzyszeniu PAX po odwołaniu przewodniczącego Ryszarda Reiffa[8]. Stopień doktora habilitowanego uzyskał na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w 1986 na podstawie pracy Z dziejów współpracy nacjonalistów ukraińskich z Niemcami w okresie II wojny światowej i okupacji.[9]. W 2001 został odznaczony Medalem Polonia Mater Nostra Est.

Bliski współpracownik Radia Maryja. Znany z antyunijnych poglądów, doradca Stowarzyszenia Nie dla Unii Europejskiej w Krakowie. Był również przeciwny wstąpieniu Polski do NATO.

Publicysta pism: "Nasz Dziennik", "Myśl Polska", "Tygodnik Ojczyzna", "Weteran", "Wspólnota" (miesięcznika wydawanego przez Polską Wspólnotę Narodową). Był także wiceprezesem Stowarzyszenia Ofiar Wojny w Bielsku Białej[10], oraz członkiem Stronnictwa Narodowego Ojczyzna. Blisko współpracował z wydawnictwami Nortom i Ojczyzna. Był członkiem rzeczywistym Światowego Forum Intelektualistów Słowiańskich z siedzibą w Smoleńsku.

Członek stowarzyszenia Nasza Przyszłość – Polska. Mieszkał i pracował w Gliwicach. Popierał Jana Kobylańskiego[11]. Krytycznie oceniał działalność ukraińskiej publicystyki historycznej w Polsce[12].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Pannacjonalizm. Polityczna działalność emigracyjna byłych kolaboracjonistów z Europy wschodniej i południowo-wschodniej, Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1976.
  • Z dziejów współpracy nacjonalistów ukraińskich z Niemcami w okresie II wojny światowej i okupacji, Katowice 1985, Wyd. Akademia Ekonomiczna;
  • Herosi spod znaku tryzuba: Konowalec - Bandera - Szuchewycz,Warszawa 1985, wyd. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, ISBN 83-202-0369-4
  • Władyka świetojurski , Warszawa 1985, Wyd. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, ISBN 83-202-0302-3
  • Atamania UPA: tragedia kresów, Warszawa 1988 Wyd. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, ISBN 83-202-0631-6
  • UPA - armia powstańcza czy kurenie rizunów ? Wrocław 1994, wyd.: "Nortom", ISBN 83-85829-31-8
  • Holocaust po banderowsku. Czy Żydzi byli w UPA,wyd. I Wrocław 1995 ISBN 83-85829-45-8, Wyd. II rozszerzone: Nortom, Wrocław 2001, ISBN 83-85829-18-0
  • Taras Czuprynka. Hetman UPA i wielki inkwizytor OUN, Nortom, Wrocław 1998, ISBN 83-85829-02-4
  • Patriarcha galicyjski. Rzecz o arcybiskupie Andrzeju Szeptyckim metropolicie greckokatolickim, Nortom, Wrocław 1999
  • Rycerze żelaznej ostrogi: oddziały wojskowe ukraińskich nacjonalistów w okresie II wojny światowej Wrocław 2000 ISBN 83-86882-98-0 , wyd. Atla2
  • SS-Galizien. Patrioci czy zbrodniarze?, Nortom, Wrocław 2001, ISBN 83-85829-68-7
  • Legenda Kresów .Szare Szeregi w walce z UPA, Nortom, Wrocław 2003, ISBN 83-85829-44-X
  • Stepan Bandera 1900-1959. Symbol zbrodni i okrucieństwa, Nortom, Wrocław 2004, ISBN 83-85829-89-X
  • Operacja "Wisła", Nortom, Wrocław 2006, ISBN 978-83-89684-41-7
  • Banderomachia - łże-rząd Stećki na tle rzeczywistości, Nortom, Wrocław 2007, ISBN 978-83-89684-09-7
  • Szatańskie igrzysko: historia Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Nortom, Wrocław 2009 ISBN 978-83-89684-29-5
  • Zapomniany ataman: Taras Bulba-Boroweć (1908-1981), Nortom, Wrocław 2005 ISBN 83-89684-65-9

Przypisy

  1. "[...] harcerze szczepu w Załoźcach, wraz z przybyłymi już wówczas do tego miasta harcerzami mileńskimi, utworzyli - według wersji prof. dr. hab. Edwarda Prusa - tzw. Batalion Szturmowy (zwany Istriebitielnym), w celach samoobrony ludności polskiej przed Ukraińcami." [w:] Jerzy Jabrzemski. Harcerze z Szarych Szeregów . PEWN. 1997. ISBN 83-01-12191-2. str. 195.
  2. Piotr Kosiewski, Grzegorz Motyka. Forum Europy Środkowo-Wschodniej. Historycy polscy i ukraińscy wobec problemów XX wieku. 2000. ISBN 83-7052-758-2, str. 173
  3. Timothy Snyder w To Resolve the Ukrainian Problem Once and for All: The Ethnic Cleansing of Ukrainians in Poland, 1943–1947, Journal of Cold War Studies, Spring 1999, Vol. 1, No. 2, Pages 86-120 ;Rafał Wnuk z IPN w Recent Polish Historiography on Polish-Ukrainian Relations during World War II and its Aftermath, InterMarium Volume 7 (2004);Joanna Kluzik-Rostkowska "Herosi spod znaku Wilczura"
  4. "Według historyka Andrzeja Leona Sowy z prac E. Prusa utrzymanych w konwencji naukowej, a więc posiadających przypisy czy odwołujących się do źródeł archiwalnych, wymienić należy: Władykę świętojurskiego. Rzecz o arcybiskupie Andrzeju Szeptyckim (1865-1944) Warszawa 1985), Z dziejów współpracy nacjonalistów ukraińskich z Niemcami w okresie II wojny światowej (Katowice 1985), Herosów spod znaku tryzuba (Warszawa 1985)." Andrzej Zięba w swojej recenzji opublikowanej w Dziejach Najnowszych wypunktował warsztatowe uchybienia autora Władyki świętojurskiego (A. Zięba, 1985, s. 885-900). Według dalej Andrzeja Leona Sowy pozostałe prace autora, takie jak m.in: Banderowcy - defekt historii (Wrocław 1993/1994), Melnykowcy - kolaboracja czy opór (Wrocław 1994), Atamania UPA. Tragedia Kresów (Wrocław 1996), UPA - armia powstańcza czy kurenie rezunów ? (Wrocław 1997); pisane są w konwencji paszkwilów, skierowanych przeciwko ukraińskim nacjonalistom". Autor ten podkreśla fakt, iż Edward Prus stosuje w swoich pracach, w charakterze bibliografii, jedynie wykaz użytych prac, co utrudnia weryfikowanie podawanych przez niego faktów. Andrzej Leon Sowa - "Stosunki polsko-ukraińskie 1939-1947", Kraków 1998, s. 24-25
  5. Pisząc o publikacjach Prusa nt. metropolity Andrzeja Szeptyckiego Andrzej Zięba stwierdził, iż "stały [one] na niskim poziomie literackim, nie grzeszyły logiką wywodu, a nawet w warstwie faktograficznej i interpretacyjnej przekręcały i zniekształcały treści zapożyczone od autorów radzieckich", A. Zięba, Dzieje legendy pośmiertnej metropolity Andrzeja Szeptyckiego wśród Polaków [w:] Polska - Ukraina. 1000 lat sąsiedztwa, t. IV, Przemyśl 1998, ISSN 0867-1060, s.301
  6. K. Grunberg, B. Sprengel, Trudne sąsiedztwo, Warszawa 2005, s. 704-705
  7. A. Zięba, Dzieje legendy pośmiertnej metropolity Andrzeja Szeptyckiego wśród Polaków [w:] Polska - Ukraina. 1000 lat sąsiedztwa, t. IV, Przemyśl 1998, ISSN 0867-1060, s.300
  8. Ryszard Reiff jako jedyny z 14 członków obecnych na posiedzeniu Rady Państwa w 1981 sprzeciwił się zatwierdzeniu uchwały o wprowadzeniu stanu wojennego i dekretu o stanie wojennym
  9. Edward Prus w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). Recenzentami pracy byli: prof. Jerzy Ochmański, prof. Zygmunt Łukawski i gen. MO, prof. Tadeusz Walichnowski (rektor Akademii Spraw Wewnętrznych).
  10. prezesem Stowarzyszenia był i pozostaje nadal [1]Mieczysław Janosz (związany w latach 70. z Aferą „Żelazo”[2]). Stowarzyszenie uzyskało rozgłos w związku ze sprawą stawiania przez Kazimierza Świtonia krzyży na żwirowisku, tuż przy murach byłego niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau, pod koniec lat 90. XX wieku, na terenie dzierżawionym przez Stowarzyszenie [3].
  11. List E. Prusa do Jana Kobylańskiego, usopal.com
  12. "Nasze władze nie rozumieją, że w Polsce tworzy się rzeczywistość nazistowska - wyrasta nowe pokolenie ukraińskie w duchu OUN - UPA, którego marzeniem jest walka z Polską o "odebranie" jej rzekomo okupowanej "Zakerzonii". Młodych Ukraińców zachęcają do tego Sekretariat Prezydium Światowego Kongresu Ukraińców, lwowscy pseudo - politolodzy Witalij Prociuk i Bohdan Zubenko, w Polsce autentyczni analfabeci historyczni: Mykoła Siwyćkyj, Jewhen Misyło, Bohdan Huk, Mykoła Zymomria i Roman Drozd, a wspiera Hryćko Motyka". Edward Prus: "60. Rocznica apogeum banderowskiego ludobójstwa."

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]