Edwin Rozłubirski

Edwin Rozłubirski Gustaw
generał dywizji
Data i miejsce urodzenia	4 maja 1926 Białystok lub Warszawa, Polska
Data i miejsce śmierci	12 maja 1999 Warszawa, Polska
Przebieg służby
Lata służby	1942–1991
Stanowiska	d-ca 6 Pomorskiej Dywizji Powietrznodesantowej, z-ca szefa Inspektoratu Szkolenia MON
Główne wojny i bitwy	II wojna światowa, powstanie warszawskie, walki z UPA w Bieszczadach
Późniejsza praca	prezes Polskiego Związku Spadochroniarzy,
Odznaczenia

Grób Edwina Rozłubirskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie,
23 lipca 2008

Edwin Rozłubirski ps. "Gustaw" (ur. 4 maja 1926 w Białymstoku lub w Warszawie , zm. 12 maja 1999 w Warszawie) – polski dowódca wojskowy, generał dywizji Wojska Polskiego, pisarz, działacz społeczny.

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Urodził się w Białymstoku (według innych źródeł w Warszawie) jako syn Józefa i Marii z domu Szmidt. Wkrótce po urodzeniu wraz z rodzicami przeniósł się do Warszawy, gdzie w latach 1934–1941 ukończył szkołę podstawową i średnią szkołę zawodową. W czerwcu 1939 wstąpił do Korpusu Kadetów Nr 1 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego we Lwowie.

II wojna światowa

We wrześniu 1939 wraz z kadetami wziął udział w obronie Lwowa. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną ukrywał się przed wywózką, a później pracował w stajni. W 1941 po wkroczeniu Niemców przymusowo wcielony do Baudienstu (służby budowlanej), skąd zbiegł i powrócił do stolicy.

Podczas II wojny światowej od 1942 był członkiem Gwardii Ludowej i walczył w oddziale partyzanckim na Kielecczyźnie początkowo jako szeregowiec, a potem jako podoficer i dowódca drużyny zwiadu. Pod koniec 1943 wrócił do Warszawy, gdzie został mianowany zastępcą dowódcy nowo utworzonego oddziału szturmowego GL (później Batalionu AL im. "Czwartaków"), z którym wziął udział w licznych akcjach bojowych w Warszawie. Jako zastępca dowódcy batalionu do spraw liniowych walczył w powstaniu warszawskim – po upadku Starego Miasta przedarł się z oddziałem kanałami do Śródmieścia, gdzie walczył do upadku powstania. We wrześniu 1944 już jako porucznik odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari przez generała Bora-Komorowskiego. Po klęsce powstania opuścił miasto z ludnością cywilną i dowodził grupą dywersyjną AL złożoną głównie z byłych "czwartaków".

W 1945 wstąpił do regularnych jednostek Wojska Polskiego, brał udział w walkach na froncie jako dowódca batalionu. Wojnę zakończył jako kapitan.

Okres powojenny

Po wojnie brał udział w walkach z UPA w Bieszczadach. W 1951 zwolniony z wojska z przyczyn politycznych. Przeniesiony do rezerwy w stopniu majora – z bardzo niekorzystną opinią – podjął pracę jako kierowca ciężarówki. Powrócił do zawodowej służby wojskowej po przemianach politycznych w październiku 1956. Powierzono mu dowództwo 1 Praskiego Pułku Zmechanizowanego, a następnie nowy minister obrony narodowej gen. dyw. Marian Spychalski mianował go szefem swojego gabinetu.

W latach 1961–1963 był słuchaczem Akademii Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR w Moskwie. Był jednym z organizatorów polskich wojsk powietrznodesantowych, a następnie w latach 1963–1968 dowódcą 6 Pomorskiej Dywizji Powietrznodesantowej. W 1965 awansowany na stopień generała brygady. Nominację wręczył w Belwederze przewodniczący Rady Państwa PRL Edward Ochab. Odwołany z zajmowanego stanowiska w wyniku zatargu z I sekretarzem KW PZPR w Krakowie oraz za odmowę użycia wojska przeciwko demonstrującym studentom.

W latach 1968–1971 był zastępcą szefa Inspektoratu Szkolenia MON ds. Wojsk Desantowych. Po zmianie ekipy rządzącej PRL w 1971, zwolniony do rezerwy w stopniu generała brygady.

Ponownie – po raz trzeci – powołany do zawodowej służby wojskowej w grudniu 1981. W stanie wojennym (1981–1983) pełnił obowiązki pełnomocnika Komitetu Obrony Kraju w Głównym Komitecie Sportu i Turystyki. Następnie skierowany do dyspozycji ministra spraw wewnętrznych, gdzie prowadził prace nad powołaniem polskich jednostek antyterrorystycznych. Awansowany do stopnia generała dywizji w 1988. Nominację wręczył w Belwederze przewodniczący Rady Państwa PRL gen. armii Wojciech Jaruzelski. Był instruktorem spadochronowym wojsk powietrznodesantowych klasy mistrzowskiej; wykonał 738 skoków spadochronowych. Od 1991 w stanie spoczynku.

Działalność społeczna

W latach 1964–1974 oraz 1985–1990 był członkiem Rady Naczelnej ZBoWiD, w latach 1988–1990 zasiadał w Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Był również wiceprzewodniczącym Komitetu Budowy Pomnika Bohaterów Powstania Warszawskiego, odsłoniętego w Warszawie 1 sierpnia 1989 roku. W 1971 roku został wybrany Prezesem Zarządu Głównego Związku Kynologicznego w Polsce – funkcję tę pełnił do 1990. W sierpniu 1984 wszedł w skład Obywatelskiego Komitetu Obchodów 40 Rocznicy Powstania Warszawskiego. 11 listopada 1988 r. wszedł w skład Honorowego Komitetu Obchodów 70 rocznicy Odzyskania Niepodległości przez Polskę, którego przewodnictwo objął I sekretarz KC PZPR gen. armii Wojciech Jaruzelski. Od 1989 był prezesem Polskiego Związku Spadochroniarzy.

W 1993 ubiegał się bezskutecznie o mandat senatora z ramienia SLD w Warszawie.

Wybrane utwory

Opublikował wiele książek, m.in.:

• Bez pardonu (przedm. opatrzył Zygmunt Broniarek), Wyd. "Projekt", Warszawa 1997
• Cień spadochronu, Wyd. MON, Łódź 1986 ISBN 9788311072688
• Kto, kiedy, dlaczego w spadochroniarstwie, Wyd "Iskry", Warszawa 1972
• Prawdą po oczach, Wyd. "Projekt", Warszawa 1995 ISBN 83-9022-60-4-9
• ... wstydu... oszczędź ! ..., Wyd. "Projekt", Warszawa 1995 ISBN 83-902260-7-3

Biblioteka Żółtego Tygrysa

• Ludzie z innego świata, Wyd. MON, Warszawa 1957
• Goście o zmroku, Wyd. MON, Warszawa 1962
• Veledog nr 5621, Wyd. MON, Warszawa 1962

Upamiętnienie

Pochowany w kwaterze generalskiej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Jest patronem 6 Batalionu Desantowo-Szturmowego w Gliwicach. W 2001 roku Mennica Polska wybiła medal z jego wizerunkiem. Pistolet maszynowy MP-40, którego w czasie okupacji używał Edwin Rozłubirski, stanowi eksponat Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Awanse

• podporucznik – styczeń 1944
• porucznik – 1944
• kapitan – 1 maja 1945
• major
• podpułkownik – październik 1956
• pułkownik – 1958
• generał brygady – 1965
• generał dywizji – 1989

Odznaczenia

• Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – 25 września 1944 (odznaczony osobiście przez dowódcę AK gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego)
• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – 12 maja 1999 (pośmiertnie)
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• Order Sztandaru Pracy II klasy
• Order Krzyża Grunwaldu III klasy
• Krzyż Walecznych (dwukrotnie)
• Krzyż Partyzancki
• Srebrny Krzyż Zasługi
• Srebrny Medal "Zasłużonym na Polu Chwały"
• Warszawski Krzyż Powstańczy
• Medal "Za udział w walkach w obronie władzy ludowej"
• Medal 10-lecia Polski Ludowej
• Medal 40-lecia Polski Ludowej
• Medal za Warszawę 1939-1945
• Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
• Złoty Medal Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny
• Srebrny Medal Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny
• Brązowy Medal Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny
• Złoty Medal Za Zasługi dla Obronności Kraju
• Srebrny Medal "Za zasługi dla obronności kraju"
• Brązowy Medal "Za zasługi dla obronności kraju"
• Złota Odznaka "Za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego"
• Srebrna Odznaka "Za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego"
• Brązowa Odznaka "Za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego"
• Odznaka Tysiąclecia Państwa Polskiego
• Odznaka za Rany i Kontuzje (trzykrotnie)
• Złota Odznaka "Za Zasługi dla Warszawy"
• Komandor Orderu Korony (Belgia)
• Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (ZSRR)
• Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 (ZSRR)
• i wiele innych

Bibliografia

• A. Albert, Najnowsza historia Polski, 1914–1993, tom II, Wydawnictwo Puls 1994
• L. Bartelski, Wszystko o Powstaniu Warszawskim: leksykon, First Business College, 1994
• Leksykon Historii Polski, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1995
• W. Jaruzelski, Stan wojenny dlaczego, Polska Oficyna Wydawnicza "BGW", Warszawa 1992
• M. Jędrzejko, M.L. Krogulski, M. Paszkowski, Generałowie i admirałowie III Rzeczypospolitej, Wyd. von Boroviecky, Warszawa 2002
• H.P. Kosk, Generalicja polska, t. 2, Wyd. Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 2001, ISBN 83-87103-81-0
• J. Kuropieska, Od października do marca, tom I, Polska Oficyna Wydawnicza "BGW", Warszawa 1992
• P. Martell, G. P. Hayes, World military leaders, Bowker, New York 1974
• A. Mazur, "Order Krzyża Grunwaldu", Wydawnictwo MON, Warszawa 1988
• J. Stepień, Listy do pierwszych sekretarzy KC PZPR, 1944–1970, Wydawnictwo Fakt, 1994
• J. Stroynowski, "Who's who in the socialist countries of Europe: a biographical encyclopedia of more than 12,600 leading personalities in Albania, Bulgaria, Czechoslovakia, German Democratic Republic, Hungary, Poland, Romania, Yugoslavia, Tom 1, K.G. Saur Pub., 1989
• B. Syzdek, Władysław Gomułka we wspomnieniach, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1989
• Pozostać sobą. Rozmowa z gen. Edwinem Rozłubirskim w: Lech Kowalski, Generałowie, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1992, ISBN 83-211-1486-5
• VII Kongres ZBoWiD, Wydawnictwo ZG ZBoWiD, Warszawa 1985