Edykt pretorski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Edykt pretorski – zbiór zasad, jakimi zamierzał się kierować pretor w czasie swojego urzędowania, które trwało jeden rok. Edykt będąc aktem prawnym i źródłem prawa łączył prawo rzymskie z prawami ludów podbitych.

Elementy edyktu[edytuj | edytuj kod]

Edykt pretorski składał się z pięciu części. Pierwsza część zawiarała zasady dotyczące zakresu działalności pretora oraz postępowania przed jego urzędem. Część druga i trzecia przedstawiały poszczególne przypadki udzielenia przez pretora ochrony prawnej przez udzielenie skargi-powództwa. Część czwarta przedstawiała sposoby egzekwowania orzeczeń sądowych. Część piąta zajmowała się udzielaniem ochrony prawnej przez pretora w postępowaniu pozaprocesowym

Edykty wydawali[edytuj | edytuj kod]

  • pretor od 367 r. p.n.e.; od 242 r. p.n.e. pretor miejski (praetor urbanus)
  • pretor dla peregrynów od 242 r. p.n.e.( praetor peregrinus)
  • edyl kurulny (jurysdykcja karna na targowiskach)
  • namiestnik prowincjonalny
  • kwestor (odpowiednik edyla kurulnego w prowincji)

Edictum tralaticium[edytuj | edytuj kod]

Główny trzon edyktu poprzednika, który nie jest zmieniany.

Lex Cornelia 67 r. p.n.e.[edytuj | edytuj kod]

Ustawa ta stanowiła, iż pretor jest związany tym co zawarł w swoim edykcie,

Edictum perpetuum (edykt wieczysty) 125-138 r.[edytuj | edytuj kod]

Na polecenie cesarza Hadriana, Salvius Iulianus zredagował jednolity tekst edyktu pretora miejskiego, edyla kurulnego oraz prawdopodobnie edykt namiestnika prowincji i pretora peregrynów. Tym samym kończy się prawotwórcza działalność pretora.

Ius honorarium[edytuj | edytuj kod]

Nazwa prawa edyktowego, które miało na celu wspomaganie, uzupełnianie i poprawianie ius civile.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rozwadowski W., "Prawo rzymskie".
  • Bojarski W., "Prawo rzymskie".
  • Kolańczyk K., "Prawo rzymskie".