Efekt Lombarda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Z powodu efektu Lombarda, sikora bogatka wydaje dźwięki o wyższej częstotliwości niż normalna w terenach miejskich o podwyższonym poziomie hałasu w porównaniu z osobnikami z cichszych okolic. Ma to na celu przezwyciężenie efektu maskowania, który w przeciwnym wypadku uniemożliwiłby innym ptakom usłyszenie jej śpiewu. U ludzi efekt Lombarda powoduje nie tylko zmiany częstotliwości, lecz również natężenia i tempa wymowy sylab[1].

Efekt Lombarda lub refleks Lombarda jest niezamierzoną tendencją mówiącego do zwiększenia natężenia głosu w celu poprawienia słyszalności przy mówieniu w głośnym otoczeniu[2]. Zmiana ta obejmuje nie tylko głośność, ale także inne cechy akustyczne takie jak tonacja oraz tempo i czas trwania sylab[3][4]. Jest to efekt kompensujący, który podwyższa stosunek sygnału do szumu (SNR, ang. signal-to-noise ratio) wymawianych słów.


Efekt ten został odkryty w 1909 przez Étienne Lombarda, francuskiego otolaryngologa[5][2].

Mowa lombardzka[edytuj | edytuj kod]

Przy porównaniu mowy nagranej w towarzystwie hałasu oraz mowy nagranej w ciszy i odsłuchanej przy hałasach maskujących, ta pierwsza jest rozumiana z reguły lepiej. Różnice pomiędzy mową normalną a lombardzką zawierają[3][4]:

  • wzrost fonetycznej częstotliwości podstawowej,
  • przesunięcie energii z pasma niskich częstotliwości w kierunku pasm częstotliwości średnich i wysokich,
  • wzrost natężenia dźwięku,
  • wzrost czasu trwania samogłosek,
  • nachylenie spektrum (ang. spectral tilting),
  • przesunięcie centralnych częstotliwości formantów F1 (przede wszystim) i F2,
  • czas trwania słów przenoszących treść w porównaniu ze słowami funkcyjnymi jest przedłużony w większym stopniu[6],
  • wydatniejsze ruchy mięśni twarzy, lecz nie pomagają one w takim stopniu jak ww. zmiany[7].

Powyższe zmiany nie mogą być kontrolowane przez nakazanie osobie mówiącej mówić tak jak w cichym otoczeniu, jednak może zostać to wyuczone[8].

Przypisy

  1. Slabbekoorn H, Peet M. (2003). Birds sing at a higher pitch in urban noise. Nature. 424(6946):267.
  2. 2,0 2,1 Lane H, Tranel B. (1971). The Lombard sign and the role of hearing in speech. J Speech Hear Res 14:677-709. abstract
  3. 3,0 3,1 Junqua JC. (1993). The Lombard reflex and its role on human listeners and automatic speech recognizers. J Acoust Soc Am. Jan;93(1):510-24.
  4. 4,0 4,1 Summers WV, Pisoni DB, Bernacki RH, Pedlow RI, Stokes MA. (1988). Effects of noise on speech production: acoustic and perceptual analyses. J Acoust Soc Am. 84(3):917-28.
  5. É. Lombard (1911), "Le signe de l'élévation de la voix", Annales des Maladies de L’Oreille et du Larynx, Vol. XXXVII, No. 2, pp. 101-119.
  6. Patel R, Schell KW. (2008). The influence of linguistic content on the Lombard effect. J Speech Lang Hear Res. 51(1):209-20.
  7. Vatikiotis-Bateson E, Chung V, Lutz K, Mirante N, Otten J, Tan J. (2006) Auditory, but perhaps not visual, processing of Lombard speech. J. Acoust. Soc. Am. 119: 3444. abstract
  8. Pick HL Jr, Siegel GM, Fox PW, Garber SR, Kearney JK. (1989). Inhibiting the Lombard effect. J Acoust Soc Am. 85(2):894-900.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]