Efekt pamięci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Efekt pamięci ogniw - zjawisko - a właściwie kilka różnych zjawisk - obserwowanych w niektórych typach akumulatorów i powodujące utratę rzeczywistej, bądź tylko pozornej pojemności akumulatora.

Niepełne rozładowanie[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy zwrócono na to zjawisko uwagę, gdy akumulator Ni-Cd (niklowo-kadmowy) satelity był wielokrotnie częściowo rozładowywany, a następnie ładowany, dokładnie do takiego samego stanu. Akumulatory pracujące w takich warunkach po kilkudziesięciu cyklach ładowania i rozładowania zachowywały się tak jakby miały pojemność równą ładunkowi cyklu, pomimo znacznie większej pojemności określonej w laboratorium i pomimo znacznie dłuższej ich żywotności wyznaczonej w laboratorium. To zmniejszenie pojemności było pozorne - w rzeczywistości w trakcie rozładowania występował szybki spadek napięcia (charakterystyka miała "schodek"), po którym można było rozładowywać akumulator dalej - ale elektronika monitorująca rozładowanie traktowała to jako sygnał całkowitego rozładowania.

Podobne zjawisko występuje w akumulatorze, który został naładowany, a następnie pozostawiony na długi czas - ma zwiększoną oporność wewnętrzną, jednak bez wyodrębnionego "schodka" charakterystyki. Na ogół występuje również w nowych akumulatorach, które jeszcze nie były używane (a od ich wyprodukowania minęło trochę czasu). Skutecznie usuwa je formowanie - kilkakrotne naładowanie i rozładowanie - bądź normalne używanie akumulatora (formowanie akumulatora jest potrzebne, jeśli nie chcemy mieć znacznie pogorszonych parametrów przy pierwszym jego użyciu).

Nadmierne ładowanie[edytuj | edytuj kod]

Tą samą nazwą określono zaobserwowane obniżenie napięcia spowodowane wielokrotnym nadmiernym ładowaniem akumulatorów (a nie niepełnym rozładowaniem - w praktyce trudno odróżnić, zwłaszcza przy ładowaniu "na czas", bez monitorowania stanu akumulatora - niepełne rozładowanie skutkowało nadmiernym ładowaniem) - polega na tym, że napięcie przy rozładowaniu spada znacznie szybciej, niż początkowo, zwłaszcza przy dużym poborze prądu. Składają się na to co najmniej: utrata wody z elektrolitu (rozkład na wodór i tlen i ich ucieczka z akumulatora - zjawisko nieodwracalne), co zwiększało objętość przestrzeni bez elektrolitu, a w końcu doprowadzało do jego krystalizacji; zmiana struktury krystalicznej elektrody niklowej zmniejszająca jej aktywność (zjawisko odwracalne, po pełnym rozładowaniu).

W jakich typach akumulatorów występuje[edytuj | edytuj kod]

Powszechnie uważa się, że zjawisko dotyczy głównie akumulatorów Ni-Cd - w rzeczywistości wszystkie opisane zmiany występują również w akumulatorach Ni-MH w niewiele mniejszym stopniu; w akumulatorach RAM, które mają zupełnie inne reakcje, mogłoby występować tylko pierwsze zjawisko, ale trudno byłoby je zaobserwować, bo za szybko się zużywają.

Mity[edytuj | edytuj kod]

Funkcjonuje pogląd, że uszkodzenie ogniwa jest nieodwracalne a nawet, że czasem występuje po jednym niepełnym rozładowaniu ("rozładowane do połowy i naładowane ponownie nie da się w przyszłości ponownie rozładować do końca") - w rzeczywistości uzyskanie pierwszej z wymienionych zmian w wyraźnie widocznym stopniu wymaga dziesiątek cykli, rozładowania do tego samego poziomu (i wymaga to dużej precyzji - wystąpienie tego efektu bez elektroniki nadzorującej rozładowanie byłoby możliwe na satelicie, ale w zwykłych warunkach nie), a rozładowanie akumulatora poniżej tego poziomu w znacznym stopniu usuwa dwie z opisanych zmian (te odwracalne), powtórzone kilkukrotnie usuwa je niemal całkowicie.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]