Egzamin maturalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Egzamin maturalny z języka polskiego

Egzamin maturalny – egzamin państwowy przeprowadzany w Polsce od 2005 roku wśród absolwentów szkół średnich, wprowadzony w ramach reformy edukacji zapoczątkowanej w 1999 roku. Egzamin ten zastąpił egzamin dojrzałości (tzw. "starą maturę").

Pierwotnie wprowadzenie egzaminu maturalnego planowane było na rok 2002, jednakże ówczesna minister edukacji narodowej i sportu, Krystyna Łybacka, zdecydowała o przesunięciu go na rok 2005. Ostatecznie, w drodze wyjątku, w roku 2002 uczniowie mogli wybierać pomiędzy "starą" a "nową" maturą.

Założeniem "nowej matury" jest zastąpienie egzaminów wstępnych na uczelnie wyższe. Egzamin zdaje się z przedmiotów obowiązkowych: języka polskiego, matematyki (od 2010 roku) i wybranego języka obcego nowożytnego, a także dodatkowych przedmiotów (maksymalnie sześć). Wszystkie egzaminy przeprowadzane są w formie pisemnej, a język polski, języki mniejszości narodowych oraz języki obce nowożytne dodatkowo ustnie.

Informacje o maturze[edytuj | edytuj kod]

Procedury[edytuj | edytuj kod]

Egzamin maturalny przeprowadzany jest przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne w jednej sesji, trwającej od maja do września (od roku szkolnego 2006/2007 zrezygnowano z drugiej sesji – zimowej). Harmonogram przeprowadzania egzaminu maturalnego ustala dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i ogłasza go na stronie internetowej CKE, nie później niż 4 miesiące przed terminem egzaminu.

Zdający przystępują do egzaminu maturalnego w szkole, którą ukończyli. W sytuacjach szczególnych, na przykład w sytuacji braku w wyposażeniu pracowni informatycznych lub też braku wykwalifikowanych egzaminatorów, egzamin maturalny może być przeprowadzony w innej placówce, wskazanej przez właściwą Okręgową Komisję Egzaminacyjną. Za zorganizowanie i przebieg egzaminu maturalnego w danej szkole odpowiada przewodniczący szkolnego zespołu egzaminacyjnego, którym jest dyrektor szkoły.

Część ustną egzaminu maturalnego z poszczególnych przedmiotów przeprowadzają przedmiotowe zespoły egzaminacyjne. W skład przedmiotowego zespołu egzaminacyjnego wchodzą dwie (do sesji 2006 trzy) osoby:

Żaden z egzaminatorów w przeciągu ostatniego roku szkolnego nie mógł być nauczycielem zdającego.

Do przeprowadzenia części pisemnej egzaminu maturalnego przewodniczący szkolnego zespołu egzaminacyjnego powołuje zespoły nadzorujące przebieg egzaminu maturalnego w poszczególnych salach oraz przewodniczących tych zespołów. Co najmniej jeden nauczyciel w tym zespole powinien być zatrudniony w innej szkole lub w placówce, wskazanej przez dyrektora komisji okręgowej. W skład zespołu nadzorującego nie mogą wchodzić nauczyciele danego przedmiotu oraz wychowawcy zdających.

Podstawy prawne matury[edytuj | edytuj kod]

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 83, poz. 562, z późniejszymi zmianami).
  • Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 8 kwietnia 2008 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w publicznych szkołach i placówkach artystycznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 65, poz. 400, z późniejszymi zmianami).
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 19, poz. 167).
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. z 2010 r. Nr 228, poz. 1489).
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 97, poz. 624).
  • Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późniejszymi zmianami).
  • Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 182, poz. 1228).
  • Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 673, z późniejszymi zmianami).
  • Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926, z późniejszymi zmianami).

Przedmioty maturalne[edytuj | edytuj kod]

Egzaminy pisemne z każdego przedmiotu dzielą się na część podstawową oraz rozszerzoną. Aby egzamin maturalny był zaliczony, zdający musi uzyskać co najmniej 30% punktów z części podstawowych wszystkich przedmiotów obowiązkowych; część rozszerzona nie jest wymagana do zaliczenia egzaminu. Ponadto zdający musi uzyskać co najmniej 30% możliwej liczby punktów z dwóch obowiązkowych egzaminów ustnych – z języka polskiego oraz języka obcego nowożytnego. Egzamin maturalny z języka obcego nowożytnego, języka mniejszości etnicznej i języka regionalnego (tylko te, wybrane jako przedmiot dodatkowy) mogą być zdawane w części ustnej albo w części pisemnej, albo w obu tych częściach. Zdający maturę dobiera zestaw zdawanych przedmiotów według poniższego schematu:

CZĘŚĆ USTNA

przedmioty obowiązkowe

przedmioty dodatkowe

  • język polski – zdawany na jednym poziomie określonym w standardach (prezentacja maturalna)
  • język obcy nowożytny – zdawany na jednym poziomie określonym w standardach, wybrany spośród następujących[1]:
  • język mniejszości narodowej (dla absolwentów szkół lub oddziałów z nauczaniem języka danej mniejszości narodowej) – zdawany na jednym poziomie określonym w standardach (prezentacja maturalna):
  • język obcy nowożytny – ten sam, który został wybrany w części obowiązkowej – zdawany na poziomie dwujęzycznym (tylko absolwenci szkół lub oddziałów dwujęzycznych)
  • język obcy nowożytny – inny niż wybrany jako obowiązkowy – zdawany na jednym poziomie określonym w standardach lub na poziomie dwujęzycznym (tylko absolwenci szkół lub oddziałów dwujęzycznych)
  • język grupy etnicznej – zdawany na jednym poziomie określonym w standardach (prezentacja maturalna)
  • język regionalny – zdawany na jednym poziomie określonym w standardach (prezentacja maturalna):
CZĘŚĆ PISEMNA

przedmioty obowiązkowe

przedmioty dodatkowe

zdawane na poziomie podstawowym

zdawane na poziomie podstawowym lub rozszerzonym

  • język polski
  • matematyka
  • język obcy nowożytny (ten sam, który został wybrany jako obowiązkowy w części ustnej)
  • maksymalnie sześć przedmiotów dodatkowych (nie są obowiązkowe) zdawane na wybranym poziomie; spośród następujących:

Charakterystyka egzaminów ustnych[edytuj | edytuj kod]

Język polski[edytuj | edytuj kod]

W roku 2015 uczniowie po raz pierwszy zdają ustną część matury w nowej formule. Egzamin trwa około 30 min. i składa się z trzech części. Najpierw uczeń wylosuje zagadnienie (opracowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną), które dotyczy tekstu kultury. Kolejne 15 minut przeznaczone jest na przygotowanie wypowiedzi, która trwa około 10 min., a następnie przez ok. 5 min. komisja egzaminacyjna przeprowadza rozmowę dotyczącą wygłoszonego tekstu.

Niewątpliwie największą zmianą są nowe zestawy maturalne, które będą dotyczyć tekstów kultury. Oznacza to, że w każdym zestawie pojawi się pytanie/problem, który zostanie zilustrowany tekstem literackim, obrazem, plakatem, rzeźbą lub tekstem popularnonaukowym. Omawiając wskazane zagadnienie maturzysta będzie musiał odwołać się do innych tekstów kultury (w tym momencie uczniowie będą mogli przywołać np. oglądane przez siebie filmy lub książki spoza kanonu szkolnego). Przygotowywana przez zdającego wypowiedź powinna zawierać wstęp, tezę lub hipotezę, argumenty i wnioski. Dyskusja członków komisji egzaminacyjnej z maturzystą ma dotyczyć wyłącznie jego wypowiedzi, toteż egzaminatorzy nie powinni zadawać pytań nie związanych w ogóle z tematem. Pytania powinny być konsekwencją i rozszerzeniem tego o czym mówił uczeń.

Matura ustna będzie oceniana według kryteriów holistycznych. Brane będą pod uwagę przede wszystkim warstwa merytoryczna, organizacja tekstu oraz poziom sprawności komunikacyjnych zdającego i poprawności językowej jego wypowiedzi. Meritum wypowiedzi monologowej stanowi 40 proc. (16 pkt) całej oceny, organizacja tej wypowiedzi - 20 proc. (8 pkt), język i styl - 20 proc. (8 pkt), meritum wypowiedzi podczas rozmowy - 20 proc. (8 pkt). Maksymalnie do zdobycia jest 40 pkt., aby zdać należy otrzymać minimum 12 pkt.

Do 2014 roku ugzamin ustny odbywał sie w formie prezentacji zagadnienia literacko-naukowego, będącego wynikiem pracy i badań przez poprzedzający okres ponad 6 miesięcy. We wrześniu, uczniowie szkoły, którzy zadeklarowali chęć zdawania matury, otrzymują listę tematów obowiązujących na matury ustne. Tematów jest zazwyczaj więcej, aniżeli uczniów w szkole. Do końca września przyszły maturzysta deklarował zagadnienie, którym się zajmie. Jeden temat mógł zostać wybrany przez kilku uczniów, ale zaleca się, by tego nie robić. W terminie około miesiąca przed egzaminem (a zatem mniej więcej w połowie kwietnia) uczeń musiał dostarczyć nauczycielowi języka polskiego kompletną bibliografię, na której posiłkował się pisząc pracę. Bibliografia powinna była być podzielona na cztery sekcje: literaturę przedmiotu, podmiotu, ramowy plan prezentacji, oraz niekiedy – wykaz niezbędnych środków audiowizualnych i pomocy naukowych. Kopie oddanego przez ucznia dokumentu trafią do każdego członka komisji, który w czasie miesiąca powinien zapoznać się z bibliografią uczniowską, a także tematyką jego zagadnienia. Nie oddawało się pełnej treści pracy.

Po trwającej około 15 minut prezentacji, zdający musiał obronić swoją pracę w trwającej do 10 minut rozmowie z komisją. Pytania zespołu egzaminującego dotyczyły zazwyczaj bibliografii (uczeń powinien być przygotowany na pytanie dotyczące każdej pozycji którą w niej zawarł, dlatego najczęściej uczniowie ograniczają listę do 3-4 lektur z literatury przedmiotu i 2-3 z literatury podmiotu). Komisja mogła również odwołać się do zagadnień poruszanych w prezentacji, lub ściśle z nią związanych. Czasem członek zespołu mógł również zapytać ucznia o powód wybrania pracy, o jego opinię na pewien powiązany temat, co sprawdzało jego umiejętności językowe w spontanicznej wypowiedzi.

W czasie 15-minutowej prezentacji, zdający był oceniany za treść merytoryczną, język i styl którym się posługuje, a także subiektywne wrażenie umiejętności przekazu i zainteresowania słuchającego. Za prezentację można było uzyskać do 5 punktów (3 za zawartość merytoryczną i 2 za kompozycję), do tego maksymalnie 7 za pełne i poprawne odpowiedzi na pytania komisji, oraz do 8 za język i styl – zarówno w czasie prezentacji jak i rozmowy z komisją. Łącznie do zdobycia w części ustnej jest więc 20 punktów. Aby egzamin był zdany, należało uzyskać co najmniej 6 punktów. Niepodjęcie rozmowy z członkami komisji po przedstawieniu prezentacji równoznaczne było z niezdaniem egzaminu.

Język obcy[edytuj | edytuj kod]

Język obcy nowożytny zdawany jest bez określania poziomu – nie ma podziału na poziom podstawowy i rozszerzony.

Celem części ustnej egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego jest ocena sprawności mówienia, rozumianej jako kompetencja komunikacyjna zdającego.

Egzamin na poziomie podstawowym trwa około 15 minut. Egzamin ma formę rozmowy zdającego z osobą egzaminującą, obserwowanej przez drugiego nauczyciela, który nie bierze aktywnego udziału w rozmowie. W sali przebywa jedna osoba zdająca – losuje ona na początku zestaw pytań i przekazuje go egzaminującemu. Egzamin rozpoczyna się od rozmowy wstępnej, podczas której egzaminujący zadaje zdającemu kilka pytań związanych z jego życiem i zainteresowaniami (celem rozmowy jest umożliwienie zdającemu oswojenia się z sytuacją egzaminacyjną, czas trwania ok. 2 minut); po rozmowie wstępnej egzaminujący przekazuje wylosowany wcześniej zestaw zdającemu. Po otrzymaniu zestawu zdający przystępuje do wykonania zadań od 1. do 3.: zadanie pierwsze polega na przeprowadzeniu rozmowy, w której zdający i egzaminujący odgrywają wskazane w poleceniu role (maks. 3 minuty); w zadaniu drugim zdający opisuje ilustrację zamieszczoną w wylosowanym zestawie oraz odpowiada na trzy pytania postawione przez egzaminującego (maks. 4 minuty); w zadaniu trzecim zdający wypowiada się na podstawie materiału stymulującego i odpowiada na dwa pytania postawione przez egzaminującego (maks. 5 minut). Zdający wykonuje zadania w takiej kolejności, w jakiej są one zamieszczone w zestawie egzaminacyjnym; nie ma możliwości powrotu do zadania, które zostało zakończone lub opuszczone. Każda wypowiedź jest oceniana w następujących kryteriach: sprawność komunikatywna (18 pkt.), zakres struktur leksykalno-gramatycznych (4 pkt.), poprawność struktur leksykalno-gramatycznych (4 pkt.), wymowa (2 pkt.), płynność wypowiedzi (2 pkt.). Łącznie zdobyć można 30 punktów. Aby zdać egzamin należy uzyskać min. 9 punktów.

Charakterystyka egzaminów pisemnych[edytuj | edytuj kod]

Język polski[edytuj | edytuj kod]
Przykładowa pierwsza strona arkusza maturalnego z języka polskiego w 2005 roku

Maturę z języka polskiego można zdawać na poziomie podstawowym (170 min.) lub rozszerzonym (180 min.). Wybór poziomu uczeń musi zadeklarować do 3 miesięcy przed rozpoczęciem egzaminów. Arkusz podstawowy składa się z dwóch części – testu z czytania ze zrozumieniem i wypracowania. Długość tekstu, w oparciu o który uczeń musi odpowiedzieć na ok. 15 pytań wynosi zwykle koło 1200 słów. Za tę część można zdobyć maksymalnie 20 punktów. 50 punktów można zdobyć za napisanie wypracowania. Do wyboru są dwa tematy, dotyczą one literatury i polegają najczęściej na interpretacji i analizie lub porównaniu dwóch utworów. Temat wypracowania może się odnosić do wiedzy ucznia na temat innego utworu (jego fabuły, kontekstów, wiedzy o bohaterach, ich charakterystyki, filozofii itp.). W zależności od pisma, wypracowanie powinno zawierać 250 słów lub być dłuższe niż dwie strony – w przeciwnym wypadku egzaminator nie sprawdzi poprawności językowej, nie przyznając za nią punktów. Wypracowania nie na temat nie są oceniane.

Z części rozszerzonej zdający może zdobyć 40 punktów. Poziom ten polega wyłącznie na wyborze jednego z dwóch tematów i napisaniu spójnego wypracowania na więcej niż 2 strony arkusza. Wypowiedzi nie na temat nie są sprawdzane. Tematy z części rozszerzonej są budowane na podobnej zasadzie jak te w podstawowej, wyższy jest jednak ich stopień trudności, a model punktowania jest bardziej szczegółowy.

Tak jak z każdego przedmiotu, aby zdać maturę z języka polskiego, zdający musi uzyskać ponad 30% możliwej do zdobycia liczby punktów z części podstawowej (30% z 70 pkt. to 21 pkt.). Jeśli uczeń nie pobrał arkuszy rozszerzonych, na świadectwie maturalnym wpisywany jest jedynie wynik uzyskany z poziomu podstawowego. Jeśli je pobrał, to wpisywana jest liczba zdobytych punktów także z poziomu rozszerzonego (nawet gdy zdobędzie 0 punktów). Wyniki z obu części podaje się osobno.

Na egzaminie z języka polskiego można korzystać ze słowników poprawnej polszczyzny i ortograficznych, które szkoła musi zapewnić w liczbie co najmniej po jednym z każdego typu na 25 osób zdających.

Język obcy[edytuj | edytuj kod]

Pisemną maturę z języka obcego nowożytnego jako przedmiotu obowiązkowego można zdawać na poziomie podstawowym lub rozszerzonym.

Matura z języka obcego na poziomie podstawowym to jeden arkusz zadań, składający się z trzech części: rozumienie ze słuchu, czytanie ze zrozumieniem i wypowiedź pisemna. Pierwsza część to trwające mniej więcej 20 minut nagranie odtwarzane przez komisję z płyty CD (w skład tego czasu wchodzą dwa lub trzy odtwarzane dwukrotnie teksty oraz przerwy na zapoznanie się z poleceniami i zapisanie odpowiedzi). Do każdego tekstu odnosi się zadanie, polegające na wyborze odpowiedzi A, B, C (lub D), zaznaczeniu, czy zdanie jest w stosunku do tekstu prawdziwe czy fałszywe, dopasowaniu mówiących do podsumowań ich wypowiedzi itp. Za tę część arkusza można otrzymać do 15 punktów. Część dotycząca czytania ze zrozumieniem zawiera trzy teksty z zadaniami polegającymi na wyborze odpowiedzi A, B, C (lub D), określeniu, czy dane zdania są prawdziwe czy fałszywe w stosunku do tekstu, dopasowaniu nagłówków do akapitów, porządkowaniu kolejności akapitów itp. W tej części zdający otrzymać może do 20 punktów. Ostatnią częścią arkusza jest stworzenie dwóch własnych tekstów w oparciu o podane polecenia. Pierwszy to tzw. "krótki tekst użytkowy" (np. pocztówka, ogłoszenie, zaproszenie, ankieta, e-mail, notatka) – istotny jest tu przekaz czterech informacji oraz język poprawny na tyle, aby komunikat był czytelny. Za ten tekst można otrzymać do 5 punktów. Drugi, "dłuższy tekst użytkowy", to list prywatny lub formalny, w którym zdający musi przekazać cztery dwuczłonowe informacje, lecz już z zachowaniem odpowiedniej formy, z większym naciskiem na poprawność językową oraz bogactwo językowe. Za list można otrzymać do 10 punktów. Za cały arkusz podstawowy można zdobyć 50 punktów. Czas na pracę z nim wynosi 120 minut.

Część rozszerzona składa się z arkuszy I i II, pomiędzy którymi jest półgodzinna przerwa.

Arkusz I zawiera zadania otwarte – część gramatyczno-leksykalną, za którą zdający może otrzymać do 5 punktów (po 0,5 punktu za każdy element) oraz wypowiedź pisemną na jeden z trzech wybranych tematów, maksymalnie za 18 punktów. Zadania gramatyczno-leksykalne to np. parafrazy, wstawianie odpowiedniej formy podanego czasownika, uzupełnianie luk odpowiednim słowem, słowotwórstwo, częściowe tłumaczenie zdań. Tematy wypowiedzi pisemnej mają zawsze przypisaną do siebie formę – może to być rozprawka, opis, opowiadanie lub recenzja na 200 do 250 słów. Czas przeznaczony na rozwiązanie arkusza I to 120 minut.

Arkusz II zawiera zadania zamknięte i sprawdza umiejętność rozumienia ze słuchu, tekstu czytanego oraz rozpoznawania struktur leksykalno-gramatycznych. W części pierwszej odtworzone zostaje ok. 20-minutowe nagranie, zawierające dwa dwukrotnie odtworzone teksty oraz przerwy na zapoznanie się z poleceniami i czas na zapisanie odpowiedzi. Za tę część można otrzymać do 15 punktów. Następna część to praca z tekstami – rozwiązywanie zadań typu "prawda/fałsz", test wielokrotnego wyboru, dopasowywanie nagłówków do akapitów, wstawianie wyrwanych fragmentów tekstu w odpowiednie miejsca itp. Ostatnim zadaniem jest zawsze tekst z lukami, w które należy wstawić jedną z czterech podanych opcji (za każdą cząstkę tego zadania otrzymać można 0,5 punktu). Za arkusz II można otrzymać maksymalnie 27 punktów. Czas na jego rozwiązanie to 70 minut.

Na egzaminie z języka obcego na żadnym poziomie nie wolno korzystać ze słowników.

Inne przedmioty[edytuj | edytuj kod]

przedmiot

limit czasu na arkusz, maksymalna liczba punktów do zdobycia

dozwolone pomoce naukowe [2]

arkusz I (poziom podstawowy)

arkusz II (poziom rozszerzony)

arkusz w języku obcym 1

biologia

120 minut
50 pkt

150 minut
60 pkt

80 minut

  • linijka

chemia

120 minut
50 pkt

150 minut
60 pkt

80 minut

  • karta wybranych tablic chemicznych (zapewniona przez szkołę)
  • linijka
  • kalkulator prosty

filozofia

120 minut
50 pkt

180 minut
50 pkt

fizyka i astronomia

120 minut
50 pkt

150 minut
60 pkt

80 minut

  • karta wybranych wzorów i stałych fizycznych (zapewniona przez szkołę)
  • linijka
  • kalkulator prosty

geografia

120 minut
50 pkt

150 minut
60 pkt

80 minut

  • linijka
  • kalkulator prosty
  • lupa

historia

120 minut
100 pkt

180 minut
50 pkt

80 minut

  • lupa

historia muzyki

120 minut
100 pkt

180 minut
50 pkt

  • odtwarzacz płyt CD z kompletem zapasowych baterii i słuchawkami

historia sztuki

120 minut
100 pkt

180 minut
50 pkt

informatyka

Część I 75 minut
20 pkt
Część II 120 minut
30 pkt

Część I 90 minut
20 pkt
Część II 150 minut
30 pkt

  • kalkulator prosty

język kaszubski

120 minut
40 pkt

180 minut
60 pkt

  • słownik ortograficzny
  • słownik poprawnej polszczyzny
  • słownik języka kaszubskiego – nie mniej niż 1 na 25 osób

język łaciński i kultura antyczna

120 minut
50 pkt

180 minut
50 pkt

  • słownik łacińsko-polski – dla każdego zdającego
  • mały atlas historyczny – nie mniej niż 1 na 25 osób

języki mniejszości narodowych

170 minut
70 pkt

180 minut
45 pkt

  • słownik językowy (jedno- lub dwujęzyczny) – nie mniej niż 1 na 25 osób

języki obce dla klas dwujęzycznych

Część I 90 minut
40 pkt
Część II 150 minut
60 pkt

matematyka

170 minut
50 pkt

180 minut
50 pkt

80 minut

  • linijka
  • cyrkiel
  • wybrane wzory matematyczne (zapewnione przez szkołę)
  • kalkulator prosty

wiedza o społeczeństwie

120 minut
100 pkt

180 minut
50 pkt

wiedza o tańcu

120 minut
100 pkt

180 minut
50 pkt

Przeliczanie punktów[edytuj | edytuj kod]

Od matury 2007 przedmioty są zdawane tylko na jednym poziomie – podstawowym albo rozszerzonym. Aby zapewnić kompatybilność z poprzednimi maturami, wprowadzono specjalny przelicznik, dzięki któremu oblicza się liczbę punktów z egzaminu podstawowego dla maturzystów, którzy zdawali tylko poziom rozszerzony (tzw. "ministerialna tabelka"):

Pp=\begin{cases}
Pr & \text{ dla: } Pr<30
\\
\frac{6Pr+100}{7} &
\text{ dla: } Pr \ge 30
\end{cases}

gdzie:

Pp – liczba punktów procentowych z poziomu podstawowego

Pr – liczba punktów procentowych z poziomu rozszerzonego

Świadectwo maturalne[edytuj | edytuj kod]

Świadectwa maturalne są wypełniane i drukowane poza szkołą (przez właściwą okręgową komisję egzaminacyjną), co stanowi istotną różnicę w stosunku do tych z egzaminu dojrzałości przed rokiem 2005. Na świadectwie maturalnym zawarta jest informacja o procentowym wyniku z każdego zdawanego przez ucznia przedmiotu, w tym z egzaminów ustnych z języka polskiego i języka obcego, obowiązkowego przedmiotu oraz ewentualnie przedmiotów dodatkowych. Przy liczbie punktów zaznaczony jest zdawany poziom, procentowe wyniki z arkuszów podstawowych i rozszerzonych są wyszczególnione osobno.

Przykładowe wzory świadectw maturalnych:

Wzór świadectwa maturalnego w 2005 roku
Przykład świadectwa maturalnego w 2005 roku
Przykład świadectwa maturalnego w 2008 roku
Przykład świadectwa maturalnego w 2009 roku oraz zabezpieczeń widocznych w świetle UV

Przebieg egzaminu pisemnego[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie matury zaczynają się o godzinie 9.00 lub 14.00 (harmonogram ustala dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej). Zdający, który się spóźni nie jest dopuszczany do egzaminu. W obecności uczniów zostają zaprezentowane zapakowane i zapieczętowane arkusze, które komisyjnie się otwiera. Następnie po rozdaniu, a przed rozpoczęciem pracy odbywa się etap kodowania. Wcześniej zostają zerwane plomby, które uniemożliwiają podejrzenie treści bez zerwania którejś z nalepek plombujących. Jeśli okaże się, że plomby zostały naruszone wcześniej, lub też koperta z arkuszami jest naruszona przewodniczący unieważnia cały egzamin.

Egzamin rozpoczyna się w momencie, gdy wszyscy zakodują swoje arkusze. Członek zespołu egzaminacyjnego powinien w widocznym miejscu (np. dużymi znakami na tablicy) zapisać godzinę rozpoczęcia i godzinę zakończenia egzaminu. Szkoła jest również zobowiązana do umieszczenia na sali zegara. Od momentu zakodowania arkuszy zabronione są wszelkie kontakty werbalne. Uzasadnione podejrzenie o próbie ściągania kończy się zakończeniem egzaminu dla ściągającego (równoznacznym z jego niezdaniem), a stosowny fakt odnotowuje się w dokumentacji.

W czasie egzaminu na ławce zdającego mogą znajdować się jedynie przybory, dopuszczone przez komisję (czarny długopis, oraz te z listy dopuszczonych pomocy), dowód osobisty oraz materiały służące do kodowania (rozdane naklejki, paski z kodami itp.). Zabronione jest posiadanie na ławce maskotek, pożywienia i napojów. Dozwolone są specyficzne leki, zalecone przez lekarza, bez których zdający nie może obyć się na czas trwania egzaminu. Zdający zasadniczo nie może w czasie egzaminu korzystać z toalety, w nagłych przypadkach komisja pozwala jednak na wyjście z sali pod eskortą jednego z członków zespołu egzaminacyjnego.

Jeśli zdający ukończy pisanie i wyrazi chęć opuszczenia sali, zgłasza ten fakt komisji, której jeden z członków sprawdza poprawność kodowania i zabierze arkusz. Uczeń który ukończył pisanie egzaminu i oddał swoją pracę może opuścić salę. Inaczej ma się sprawa, gdy minie czas przeznaczony na dany arkusz – uczniowie zamykają go i odkładają na bok, odkładają również przybory do pisania. Komisja zbiera arkusz, i kiedy już wszystkie zostały oddane uczniowie mogą opuścić salę.

Uczeń zdaje przedmioty na takim poziomie, jaki zadeklarował pod koniec września. Nie ma możliwości zmiany pisanego poziomu w trakcie trwania egzaminu maturalnego (zezwalały na to przepisy przejściowe w 2005 roku).

Po zakończonym egzaminie, arkusze są zbierane i zabezpieczane w obecności przedstawiciela egzaminowanych. Pod koniec dnia odbiera je kurier. Nie są jawne ani dane egzaminatora, ani miejscowość, w której sprawdzane będą arkusze danej szkoły. Wyniki są wysyłane do szkół dopiero pod koniec czerwca (w roku 2013 jest to 28 czerwca).

Kodowanie arkuszy[edytuj | edytuj kod]

Prace uczniów z każdego przedmiotu części pisemnej są kodowane. Zwieksza to obiektywność sprawdzania pracy, gdyż egzaminator nie może zasugerować się ani nazwiskiem, ani miejscowością, z której arkusz pochodzi. Zdający mają zakaz podpisywania się w wypracowaniach (szczególnie z języków obcych, gdzie zamiast swojego imienia i nazwiska w tekstach użytkowych należy wstawić XYZ). Dane ucznia zakodowane są na trzy sposoby:

  • zamiast imienia i nazwiska, zdający musi podać swój numer PESEL w dwóch miejscach – na początku arkusza oraz przy karcie oceny. Jest ona sprawdzana komputerowo, więc zapis numeru identyfikacyjnego polega na zaczernieniu pól przy odpowiednich cyfrach.
  • uczeń otrzymuje komplet dwóch naklejek z kodem paskowym danej placówki, które nakleja w odpowiednich miejscach – na pierwszej i ostatniej stronie arkusza. Zabronione jest podawanie danych szkoły.
  • w niektórych komisjach egzaminacyjnych obowiązuje również numer zdającego, ułatwiający wewnętrzną identyfikację w szkole.

Dostosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Absolwenci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, chorzy lub niesprawni czasowo oraz niepełnosprawni lub niedostosowani społecznie mają prawo przystąpić do egzaminu maturalnego w warunkach i formie dostosowanych do indywidualnych potrzeb psychofizycznych, odpowiednio na podstawie opinii lub zaświadczenia lekarskiego wydanego przez lekarza specjalistę lub orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
  • Za dostosowanie warunków i formy przeprowadzania egzaminu maturalnego odpowiada przewodniczący szkolnego zespołu egzaminacyjnego.
  • Wniosek o dostosowanie egzaminu należy złożyć do 15 października roku szkolnego, w którym odbywa się egzamin (nie dotyczy wypadków losowych). Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające dysfunkcję zdającego.

Osoby niesłyszące mają prawo do:

  • arkuszy egzaminacyjnych dla poziomu podstawowego z: języka polskiego, języka obcego nowożytnego, historii i wiedzy o społeczeństwie, dostosowanych dla osób niesłyszących.
  • zwolnienia z części ustnej oraz w części pisemnej ze sprawdzania umiejętności rozumienia ze słuchu egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego.
  • wydłużenia czasu trwania części pisemnej egzaminu w przypadku arkuszy standardowych do 30 minut, z wyjątkiem arkusza egzaminacyjnego II z języka obcego nowożytnego.
  • obecności w zespole egzaminacyjnym surdopedagoga lub tłumacza języka migowego.
  • zdawania części ustnej egzaminu z języka polskiego w języku migowym lub przygotowania prezentacji na piśmie.

Osoby słabo słyszące mają prawo do:

  • korzystania z urządzeń technicznych odpowiednich do wady słuchu.

Osoby z niepełnosprawnością ruchową (z powodu urazu kręgosłupa, porażenia mózgowego, postępującego zaniku mięśni, wrodzonej łamliwości kości, amputacji kończyn lub niewykształconych kończyn i in.) mają prawo do:

  • zdawania egzaminu maturalnego w domu lub szpitalu, jeśli wymaga tego stan zdrowia zdającego.

Niepełnosprawni ruchowo w zakresie kończyn górnych mają prawo do:

  • wydłużenia czasu trwania części pisemnej egzaminu w przypadku każdego arkusza o 30 minut.
  • pisania pracy na komputerze lub maszynie do pisania, w zależności od opanowanej techniki, zgodnie ze szczegółową instrukcją dyrektora komisji okręgowej.
  • dyktowania pracy członkowi zespołu egzaminacyjnego, który zapisuje treść pracy odręcznie lub za pomocą komputera przy jednoczesnym zapisie wypowiedzi zdającego na kasecie audio, w przypadku gdy zdający nie potrafi, bądź też nie może pisać na komputerze lub maszynie do pisania. Kaseta audio stanowi integralną część arkusza egzaminacyjnego i podlega ocenianiu przez egzaminatora.

Niepełnosprawni ruchowo w zakresie kończyn dolnych mają prawo do:

  • organizacji transportu, jeśli istnieje taka konieczność.
  • miejsca pracy dostosowanego do jego potrzeb, w przypadku kiedy porusza się na wózku inwalidzkim.
  • dostępu do przystosowanych urządzeń sanitarnych.

Osoby z chorobami przewlekłymi mają prawo do:

  • wydłużenia czasu egzaminu o dodatkowe przerwy, o łącznym czasie do 30 minut, w przypadku zdawania egzaminu w szkole.
  • dostosowania warunków zdawania egzaminu odpowiednio do specyfiki jego choroby w przypadku zdawania egzaminu w domu lub placówce, w której jest leczony.

Osoby z zaburzeniami psychicznymi i nerwicowymi (schizofrenia, psychozy afektywne, ciężkie postacie nerwic, ciężkie zaburzenia psychosomatyczne płynące ze strony układu pokarmowego, krążenia i oddechowego) mają prawo do:

  • dostosowania warunków zdawania egzaminu odpowiednio do specyfiki jego choroby.

Osoby z zaburzeniami w komunikacji językowej (jąkanie się) mają prawo do:

  • wydłużenia czasu trwania części ustnej egzaminu o 15 minut.
  • uzupełnienia wypowiedzi, w części ustnej egzaminu, zapisem sporządzonym przez zdającego, w przypadku niemożności udzielenia płynnej odpowiedzi, ze względów emocjonalnych lub logopedycznych.

Osoby ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (dysleksja rozwojowa) mają prawo do:

  • pisania pracy na komputerze lub maszynie do pisania, w zależności od opanowanej techniki, zgodnie ze szczegółową instrukcją dyrektora komisji okręgowej, gdy głębokość zaburzenia grafii uniemożliwia odczytanie i prawidłowe ocenienie pracy.
  • odpowiednio dostosowanych kryteriów oceniania pracy.

Kontrowersje i krytyka[edytuj | edytuj kod]

Nowa formuła egzaminu maturalnego wzbudza wiele kontrowersji. Głosy sprzeciwu i wątpliwości pojawiają się zarówno wśród uczniów, jak i nauczycieli i dyrektorów szkół.

Krytyka ze strony uczniów[edytuj | edytuj kod]

Uczniowie są najliczniejszą grupą, którą dotykają wątpliwości odnośnie nowej formuły przeprowadzania egzaminu maturalnego. Najczęściej krytykowane są bardzo szczegółowe i jednostronne modele punktowania – według uczniów zabijają one indywidualne interpretacje utworu. Co prawda, w pulę punktów wliczona jest ich pewna liczba za walory specjalne pracy. Jest ona jednak relatywnie niska (4 punkty), nie pozwalając tym samym oryginalnej, poprawnej merytorycznie pracy ucznia na uzyskanie dużej liczby punktów.

Często poddawana krytyce jest ustna prezentacja z języka polskiego. Według uczniów nie jest ona obiektywna – formuła nowej matury nie zapobiega oszustwom i naciągnięciom (zamawianie prac na zlecenie), jest za to bardziej stresująca i promuje uczniów o lepszym statusie materialnym (dostęp do większej liczby publikacji, rekwizytów czy środków wizualnych). Zwraca się również uwagę na to, że osobom, mającym odpowiednie koneksje rodzinne (nauczyciel języka polskiego w rodzinie, rodzeństwo studiujące humanistykę itp.) łatwiej napisać lepszą prezentację i dostać wyższą notę punktową. Część uczniów jest sfrustrowana nie do końca jawnym systemem punktowania treści i języka prezentacji ustnej, jak również brakiem informacji o przyczynie ewentualnego odjęcia punktów.

Bardzo często zwraca się również uwagę na niedopatrzenia i uchybienia twórców pytań – na przykład poprawne rozwiązanie zadania maturalnego z informatyki w roku 2005 nie mieściło się na wynikowej dyskietce, a zdarzające się pomniejsze błędy w poleceniach były czasem dezinformujące. Uczniowie oceniają poziom matury generalnie za średnio trudny, lecz żalą się przeważnie na brak odpowiedniej ilości czasu na analizę i rozwiązanie zadania (dotyczy do zwłaszcza dziedzin ścisłych, takich jak matematyka czy informatyka). Znaczna część osób, zdających maturę w 2005 roku, zarzuca Ministerstwu Edukacji Narodowej złe stopniowanie poziomów trudności matury próbnej i tej prawdziwej. Matura próbna była – według ich oceny – względnie prosta i mało wymagająca, podczas gdy prawdziwa okazała się wielokrotnie trudniejsza. Zdarzają się również nierzadko głosy, że arkusz podstawowy z niektórych przedmiotów zawiera trudniejsze zadania, aniżeli rozszerzony (najczęściej wymienia się jako przykłady arkusze z języka polskiego, historii i matematyki).

Spotyka się również głosy, że szansa na zdanie matury w dużej mierze zależała od wybranego przedmiotu obowiązkowego – znaczna część uczniów dostrzega dysproporcje pomiędzy stopniem złożoności zadań. Inna rzecz, na którą narzekają uczniowie to brak jakiegokolwiek wyboru – na przykład na starej maturze z matematyki wybierało się 3 z 5 zadań, podczas gdy na nowej takiego wyboru nie ma. Podobnie ma się sprawa odnośnie historii – stara matura umożliwiała wybór zdawanej epoki – nowa takiej możliwości nie daje.

Krytyka ze strony nauczycieli[edytuj | edytuj kod]

Bulwersującym stanem rzeczy dla środowiska nauczycieli jest sztywne stanowisko władz oświatowych odnośnie wynagradzania za pracę przy sprawdzaniu matur. Ich zdaniem wynagrodzenie rzędu 8-10 zł za arkusz nie jest wystarczającym ekwiwalentem pracy, polegającej na ciągłym sprawdzaniu prac w izolowanych warunkach przez wiele godzin dziennie. Nauczyciele mają również wiele zastrzeżeń co do kluczy i schematów punktowania – zdarzają się określenia i sytuacje niejednoznaczne, a sztywny model prawidłowych odpowiedzi nie pozwala na jakąkolwiek elastyczność w sprawdzaniu. Naukowcy i nauczyciele krytykują sposób oceny pisemnego egzaminu z języka polskiego na poziomie podstawowym. Dokonuje się go mechanicznie, a to dyskryminuje oryginalne odpowiedzi i interpretacje.

Ze szkół napływają sygnały, że specyfika nowej matury ustnej z języka polskiego sprzyja nadużyciom. Okazuje się, że pracę, którą uczeń powinien opracować samodzielnie można bez trudu kupić. Niektórzy nauczyciele domagają się zrezygnowania z ustnej prezentacji samodzielnie wybranych przez abiturienta zagadnień. 22 stycznia 2005 w Krakowie naukowcy z Polskiej Akademii Umiejętności i Inicjatywy Małopolskiej im. Władysława Łokietka dyskutowali o błędach nowej matury. Na specjalnie zorganizowanej konferencji prasowej udowadniali, że próbna matura jest słabo przygotowana. Arkusze z wielu przedmiotów zawierały błędy i nieścisłości, sporządzono je niedbale i bez wcześniejszego sprawdzenia.

Krytyka ze strony dyrektorów szkół[edytuj | edytuj kod]

Dyrektorzy szkół wskazują jako wady głównie absurdalne niekiedy wymogi techniczne i nadmierną biurokrację. Przykładem jest konieczność wyposażenia pracowni informatycznych w odpowiednie, wybrane przez zdających licencjonowane oprogramowanie, zapewnienie bezpiecznego przechowania arkuszy, protokołowanie większości czynności, szczegółowe przepisy odnośnie zachowania się członków komisji podczas egzaminu itp. Większość też narzeka na specyficzny sposób odbioru czystych i przekazu napisanych arkuszy maturalnych – wymogiem jest osobisty odbiór paczki kurierskiej między godziną 4:00 a 7:00, oraz przekazanie kurierowi wypełnionych arkuszy między godziną 20:00 a 23:00. Wydłuża to znacznie dzień pracy dyrektora danej placówki.

Osobną kwestią pozostaje długotrwałość egzaminów, co powoduje, że zakłócony zostaje szkolny porządek, pojawiają się problemy z koniecznymi zastępstwami nauczycieli, będących członkami komisji itp. Tym faktem zaniepokojeni są również rodzice uczniów klas I-II, w których przez ponad miesięczny okres matur nie odbywa się część lekcji[potrzebne źródło].

Krytyka ze strony rodziców[edytuj | edytuj kod]

Pomijając subiektywne odczucia i ambicje rodziców wobec swoich córek i synów, coraz częściej na plan pierwszy wychodzi inna niedogodność nowej matury – rodzice uczniów z klas niematuralnych są zniesmaczeni faktem, że poprzez długotrwały okres matur uczniom młodszych klas przepada wiele lekcji, szczególnie języka polskiego. Jest to wynik tego, iż na czas matur ustnych w szkole musi działać jednocześnie kilka komisji, które na czas zdołałyby przeprowadzić egzaminy dla wszystkich uczniów. Na maturze 2006 przerwa taka występowała dwa razy przez dodatkową styczniową sesję dla maturzystów. Od matury 2007 powrócono do jednego terminu zdawania matur.

Zalety nowej matury[edytuj | edytuj kod]

Dzięki nowemu modelowi matury wyeliminowano egzaminy wstępne z procesu rekrutacji na większość uczelni. Wyniki matury są akceptowane przez większość uczelni wyższych w Polsce. Jasno jest też sprecyzowane, co maturzysta powinien umieć, aby dostać się na studia.

Wady nowej matury[edytuj | edytuj kod]

Wielu nauczycieli, jak i uczniów uważa, że w liceum jest za mało czasu, aby w pełni zrealizować cały program szkolny. Dostępne godziny lekcyjne pozwalają wyłożyć niezbędną wiedzę, nie starcza jednak czasu na ćwiczenie umiejętności maturalnych, na których bazuje matura. W takiej sytuacji trudno jest mówić o skuteczności szkolnych przygotowań do matury. Stąd też nadal utrzymuje się duża liczba uczniów pobierających prywatne lekcje i uczęszczających na kursy przedmaturalne, których (szczególnie tych drugich) skuteczność jest łatwo mierzalna. Obiektywną jej miarą jest wskaźnik przyrostu procentowego liczby punktów na kolejnych egzaminach próbnych przeprowadzanych na takim kursie maturalnym. Przyrost procentowy liczby punktów na ostatniej maturze w stosunku do pierwszej jest miarą poczynionych postępów przez danego kursanta.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. jeśli absolwent nie zdał egzaminu z tego języka w latach poprzednich także portugalski, słowacki, szwedzki
  2. Każdy zdający powinien mieć na egzaminie długopis (lub pióro) z czarnym tuszem (atramentem), przeznaczony do zapisywania rozwiązań (odpowiedzi).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]