Eisleben
Na mapach:
| Lutherstadt Eisleben | |||
|
|||
| Państwo |  Niemcy |
||
| Kraj związkowy | Saksonia-Anhalt | ||
| Powiat | Mansfeld-Südharz | ||
| Powierzchnia | 143,81 km² | ||
| Położenie | 51°31′N 11°33′E |
||
| Wysokość | 114 m n.p.m. | ||
| Ludność (31 grudnia 2009) • liczba ludności • gęstość |
25 703 179 os./km² |
||
| Nr kierunkowy | 03475, 034773, 034776 | ||
| Kod pocztowy | 06295 | ||
| Tablice rejestracyjne | MSH | ||
|
Położenie na mapie Saksonii-Anhalt
  Lutherstadt Eisleben
|
|||
 |
|||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Eisleben, Lutherstadt Eisleben (pol. Miasto Lutra Eisleben) – miasto w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, w powiecie Mansfeld-Südharz. Znane jako rodzinne miasto Marcina Lutra, stąd oficjalna nazwa miasta. Drugie co do wielkości miasto powiatu. Była stolica dawnego powiatu Mansfelder Land.
Historia miasta jest ściśle związana z wydobyciem i obróbką rud miedzi, które przyczyniły się do rozkwitu gospodarczego i kulturalnego miasta w XV-XVI wieku. Górnictwo było główną gałęzią przemysłu w Eisleben aż do połowy XX wieku. Obecnie gospodarka miasta opiera się na turystyce.
Domy Marcina Lutra w Eisleben – narodzin przy Lutherstraße i śmierci przy Andreaskirchplatz oraz zabytki związane z pobytem Lutra w Wittenbergii zostały wpisane w 1996 na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Spis treści |
[edytuj] Geografia fizyczna
-Deutschland.png&filetimestamp=20070412210833)
[edytuj] Położenie
Eisleben położone jest w pagórkowatej kotlinie mansfeldzkiej u wschodnich podnóży gór Harzu, na peryferiach aglomeracji Lipsk-Halle.
[edytuj] Klimat
Średnia roczna temperatura powietrza w Eisleben wynosi 8.5˚C. Całkowita roczna suma opadów to ok. 509 mm. Najcieplejszymi miesiącami są czerwiec, lipiec i sierpień (średnia temp. 16.1˚C-17.6˚C), a najchłodniejszymi grudzień, styczeń i luty (średnia temp. -0.5˚C-0.7˚C). Najobfitsze opady występują pomiędzy majem a lipcem (51-61 mm) a najmniejsze w lutym (32 mm).
[edytuj] Geografia społeczno-ekonomiczna
[edytuj] Podział administracyjny i zagospodarowanie przestrzenne
W obrębie Eisleben wyróżnia się następujące dzielnice: Neckendorf, Oberhütte oraz dawne gminy samodzielne: Helfta[1], Volkstedt[2], Rothenschirmbach[3], Wolferode[3], Unterrißdorf[3], Polleben[3], Bischofrode[4], Osterhausen[4], Schmalzerode[4].
Eisleben tworzyło do 31 grudnia 2009 wspólnotę administracyjną Lutherstadt Eisleben, została ona rozwiązana gdy do miasta przyłączono gminy Burgsdorf i Hedersleben a rok wcześniej Bischofrode, Osterhausen i Schmalzerode.
[edytuj] Historia
[edytuj] Pochodzenie nazwy miasta
W okresie wielkiej wędrówki ludów w III-V wieku plemiona Swebów: Anglowie oraz Warnowie ruszyły z terenów Holsztynu, Szlezwika i Meklembrugii na południe. Ślady tej wędrówki są widoczne w nazewnictwie miast i miejscowości na zachód od rzek Łaby i Soławy (niem. Saale), które często mają końcówkę “leben”. Pomiędzy Haldensleben a Erfurtem znajduje się ok. 100 miast i wsi posiadających taką końcówkę, która miała oznaczać dziedzictwo (niem. Erbe) lub spadek (niem. Erbgut). Przedni człon nazwy zaś miał być związany z pochodzeniem właściciela.
[edytuj] Średniowiecze
Pierwsza wzmianka o Eisleben pochodzi z 23 listopada 994, kiedy to późniejszy cesarz Otton III wymienia Eisleben w dokumencie jako jedną z sześciu miejscowości, która wcześniej otrzymała przywileje targowe, włącznie z prawem celnym i prawem do własnej monety[5]. Eisleben otrzymało prawa miejskie w XII w.
[edytuj] Rozkwit miasta
Gospodarczy i kulturowy rozkwit miasta przypada na XV-XVI w., kiedy to wydobycie i obróbka rud miedzi i srebra uczyniła miasto najprężniejszym ośrodkiem przemysłowym i handlowym w regionie Mansfeldu.
W 1483 do Eisleben przybyli rodzice Marcina Lutra, Hans Luter i Małgorzata. Wkrótce (10 listopada 1483) urodził się ich syn, Marcin, późniejszy teoretyk i inicjator reformacji. Lutrowie wyprowadzili się do Mansfeld. Marcin kształcił się w Erfurcie, a później działał w Wittenbergii. Przez cały okres swojego życia był blisko związany z hrabstwem Mansfeld (niem. Grafschaft Mansfeld), odwiedzał często klasztor św. Anny, założył szkołę i przyjeżdżał na rozmowy z powstańcami chłopskimi. Tuż przed śmiercią przyjechał do Eisleben, by uczestniczyć w arbitrażu. Zmarł w 1546 w domu swojego przyjaciela, Dr. Drachstettena, przy Andreaskirchplatz.
[edytuj] Czasy współczesne
Przez wieki miasto opiekowało się zabytkami związanymi z pobytem Lutra w Eisleben. W 1946 Eisleben otrzymało człon w nazwie Lutherstadt. Domy Marcina Lutra – dom narodzin przy Lutherstraße i dom śmierci przy Andreaskirchplatz oraz zabytki związane z pobytem Lutra w Wittenbergii zostały wpisane w 1996 na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
[edytuj] Zabytki
- dom narodzin Martina Lutra przy Lutherstraße (dawniej Lange Gasse)
- dom śmierci Martina Lutra przy Andreaskirchplatz
- kościół św. Andrzeja (St. Andreas)
- Klasztor Helfta
[edytuj] Współpraca
- Herne, Nadrenia Północna-Westfalia (od 1990)
- Memmingen, Bawaria (od 1990)
- Raismes, Francja (od 1962)
- Weinheim, Badenia-Wirtembergia(od 1990)
Przypisy
- ↑ Należy do Lutherstadt Eisleben od 1 stycznia 1960.
- ↑ Należy do Lutherstadt Eisleben od 1 stycznia 2004.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 należy do Lutherstadt Eisleben od 1 stycznia 2006
- ↑ 4,0 4,1 4,2 należy do Lutherstadt Eisleben od 1 stycznia 2009
- ↑ Gerlinde Schlenker (Wyd.): Protokollband zum Kolloquium anlässlich der ersten urkundlichen Erwähnung Eislebens am 23. November 994. Halle: Verlag Janos Stekovics, 1995. ISBN 3-929330-52-0.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- miasto Lutra Eisleben: oficjalna strona miasta (niem.). [dostęp 24 lutego 2009].
- lista światowego dziedzictwa UNESCO: Dziedzictwo Lutra w Eisleben i Wittenbergii (ang.). [dostęp 24 lutego 2009].
|
|||||||||||||||||
