Ejército de Liberación Nacional

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Unión Camilista - Ejército de Liberación Nacional
ELN
UE-ELN
Unión Camilista - Ejército de Liberación Nacional
Bandera Armii Wyzwolenia Narodowego
Państwo  Kolumbia
Historia
Sformowanie 1964
Rozformowanie -
Pierwszy dowódca Fabio Vásquez Castaño
Dane podstawowe
Obecny dowódca Nicolás Rodríguez Bautista, alias Gabino
Liczebność 2900-5000
Wojskowy budżet

Armia Wyzwolenia Narodowego (hiszp. Unión Camilista - Ejército de Liberación Nacional, ELN lub UC-ELN) - organizacja partyzancka działająca w Kolumbii. Politycznie związana z marksizmem, fidelizmem i teologią wyzwolenia. Jest uczestnikiem kolumbijskiej wojny domowej od czasu jej powstania w 1964 roku. Na jej czele stoi Dowództwo Główne, składające się z pięciu członków, w tym z szefa organizacji, Nicolasa Rodrigueza Bautisty alias "Gabino".

ELN uważana jest za grupę terrorystyczną przez Kolumbię, Peru, Stany Zjednoczone, Kanadę, Unię Europejską[1] i niektóre kraje Ameryki Łacińskiej, takie jak Nikaragua, Ekwador[2], Brazylia[3], Chile i Argentyna[4]. Obecnie ta ocena nie ma zastosowania; rząd byłego prezydenta Wenezueli Hugo Chaveza starał się o to o aby ELN przestała być uważana za terrorystów[5].

ELN jest obecna m.in. w regionie Catatumbo, Norte de Santander, południowym Bolivarze, departamentach Aruca César, Antioquia, Cauca, Nariño i Valle del Cauca.

Ideologia[edytuj | edytuj kod]

Ideologia ELN zawiera elementy, takie jak stosowanie walki zbrojnej w celu ochrony społeczności przed operacjami krajowymi i międzynarodowymi. W latach 70. i 80., wśród partyzantów spopularyzowana została teologia wyzwolenia, popierał ją ksiądz Camilo Torres Restrepo, uczestnik ruchu, jego interpretacja teologii nazywana jest jako "marksistowsko-chrześcijańska". Istotną bazę dla ruchu stanowili księża katoliccy o socjalistycznych poglądach, jednym z nich był Manuel Perez Martinez zwany w szeregach partyzantki po prostu jako "ksiądz", był on od lat 70. dowódcą grupy powstańczej, aż do śmierci na zapalenie wątroby w 1998 roku.

ELN jest członkiem Forum São Paulo, skupiającego partie i organizacje lewicy oraz skrajnej lewicy.

Dużą rolę w ideologii ELN miał wątki i inspiracje czerpane z Kuby. Sam twórca grupy, Fabio Vasquez odbył na Kubie szkolenie. Głównymi ideologami i członkami grupy byli duchowni zespalający w całość doktrynę chrześcijańską i marksistowską. Głównym ideologiem ELN był ksiądz Manuel Perez Martinez z Hiszpanii[6]. Głównym postulatem ELN od początku lat 80. jest nacjonalizacja zasobów mineralnych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lata 60. i 70.[edytuj | edytuj kod]

Ksiądz Camillo Torres Restrepo i kolumbijscy chłopi

W 1962 roku na Kubie powstała organizacja pod nazwą "Brigada Pro Liberación José Antonio Galán". Należało do niej sześciu kolumbijskich studentów którzy do porewolucyjnej Kuby przybyli na stypendium, liderem grupy był Fabio Vásquez Castaño[7]. Brygada José Antonio Galána przekształciła się po czasie w Armię Wyzwolenia Narodowego. Do pierwszej akcji partyzanckiej ELN doszło 7 stycznia 1965 roku, żołnierze grupy zajęli miejscowość Simacota gdzie ogłosili swój manifest znany jako "Manifest Simacota"[8]. 17 marca, ELN opublikował "Platformę na Rzecz Ludowego Ruchu Jedności". 22 maja do grupy dołączyli członkowie "Zjednoczonego Frontu Narodowego" Camilo Torresa Restrepo.

3 lipca 1965 roku, partyzanci wkraczają do kliniki w Bucaramanga gdzie zabijają dezertera Florentino Amaya. 17 sierpnia ELN zaatakowało należącą do amerykańskiego koncernu Texaco, infrastrukturę naftową w okolicach Barrancabermeji. 15 lutego 1966 roku w bitwie z silami rządowymi ginie ksiądz Camilo Torres. Bitwa rozgrywa się w okolicach, przeciwko partyzantom stają żołnierze z Piątej Brygady Bucaramanga, pod dowództwem pułkownika Álvaro Valencia Tovara[9].

Pod koniec lat 60. doszło do tarć między byłym przywódcą studenckim i organizatorem marszu studentów w 1964 roku w którym udział wzięło ponad 500 000 mieszkańców Bogoty; Arenasem Jaime Reyes a Vasquezem. Arenas wszedł w konflikt z liderami ELN, Vasquez oskarżał go bycie informatorem kolumbijskiego rządu. 17 lutego 1969, Arenas opuścił partyzantkę[10]. W 1971 roku napisał książkę "Partyzanci wewnątrz", a wkrótce potem został zabity przez żołnierzy ELN na jednej z ulic w centrum Bogoty. W 1969 roku rząd szacował liczbę żołnierzy ELN na 215 osób.

W czerwcu 1971 roku ELN podjął się nieudanej próby zamachu na generała Alvaro Valencia Tovar, ówczesnego dyrektora Szkoły Kadetów odpowiedzialnego za śmierć Camilo Torresa. Generał został ranny w ataku który miał miejsce przed Ministerstwem Obrony w Bogocie. W 1972 roku, armia odnalazła dokumenty należące do Fabio Vasqueza i zatrzymała około 200 osób związanych z ELN. Armia pod dowództwem pułkownika Rincón Quiñonesa rozpoczęła w departamencie Antioquia operację Anori. W wyniku rządowej ofensywy 5 lub 6 z 11 grup ELN, wycofało się do północno-wschodniego regionu departamentu. W kwietniu rząd zajął El Banco, Tenche, Santiago i Santa Inés. Wywiad wojskowy zdobył także informację o zaplanowanym przez ELN ataku na Anori[11].

W rezultacie operacji wojskowych, na początku lat 70., grupa została niemal w całości rozbita przez sił rządowe. Lider ELN, Fabio Vasquez stracił pozycję lidera i zbiegł na Kubę[12]. W 1973 roku, ELN nie liczyła więcej niż 200 żołnierzy, organizacja utraciła 135 partyzantów i dwóch najlepszych liderów; Manuela i Antoniego Vasquezów[13]. 20 lutego 1974 roku w miejscowości Antioquia, zginął kolejny lider ELN, hiszpański ksiądz Domingo Lain[14].

Lata 80. i 90.[edytuj | edytuj kod]

W 1983 roku, na czele ruchu stanął ksiądz Manuel Perez Martinez pochodzący z Hiszpanii. Postulował on bardziej humanistyczne i mniej militarne cele ELN, którego jego zdaniem pomogłyby wyprowadzić organizację z kryzysu[15]. Po odzyskaniu zdolności wojskowej i podjęciu nowej strategii walki organizacja podjęła się rozmów pokojowych z rządem. W okresie od sierpnia 1982 roku do sierpnia 1986 roku, toczyły się rozmowy pokojowe między ELN a rządem prezydenta Belisario Beancura. Rząd ogłosił program amnestii. Komisja Pokoju w 1984 roku podpisała rozejm z FARC, M-19, EPL i ADO. Pokój z niektórymi z frakcji ELN podpisany został w 1985 roku[16].

W 1987 roku Armia Wyzwolenia Narodowego wraz z EPL i FARC, utworzyła Coordinadora Nacional Guerrillera (CNG), pozostałymi organizacjami partyzanckimi które weszły w skład CNG była M-19, Comando Ricardo Franco Frente-Sur i Movimiento Armado Quintín Lamé. CNG zostało przebudowane i przemianowane na CGSB. Zadaniem grupy było reprezentowanie skupionych w niej organizacji w negocjacjach pokojowym z rządem i koordynacja działań wojskowych. Po śmierci księdza Pereza, aktywność wojskowa ELN czasowo spadła.

W 1997 roku partyzanci ELN przeprowadzili 65 ataków. Od 1986 roku zaatakowali ponad 600 razy zaatakowali rurociągi, z których większość jest własnością międzynarodowych firm, takich jak British Petroleum[17].

6 kwietnia 1998 roku, rzecznik ELN Francisco Galán spotkał się z Perezem w więzienia Itagüi, Perez w przeddzień śmierci oddał funkcję dowódcy Nicolasowi Rodriguezowi. Treść postanowienia Pereza wyciekła do prasy[18]. Zgodnie z wolą Pereza nowym liderem ELN został Nicolas Rodriguez który już w wieku 13 lat wstąpił do grupy - założyciela ELN[19].

Nowy dowódca ELN, rozpoczął spotkania z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i rządu prezydenta Ernesto Sampera. Rozmowy między ELN a rządem odbyły się w Moguncji w Niemczech. Rozmowy odbywały się pod auspicjami rządu niemieckiego i episkopatu Kolumbii. ELN zgodziła się na humanizacje działań wojennych zgodnie z zaleceniami Amnesty International. ELN domagała się od rządu utworzenia obszarów specjalnych wzorowanych na strefach FARC. Obszar ten miał być zdemilitaryzowany a na jego terenie miały nie przebywać ani siły militarne rządu ani partyzantów. ELN zaproponowało teren południowego Bolívaru. Postulat został przez rząd odrzucony[20][21].

XXI wiek[edytuj | edytuj kod]

Bandera ELN na Narodowym Uniwersytecie Kolumbii

W 2001 roku Armia Wyzwolenia Narodowego szczególnie aktywna była w Antioquii. Obszar ten jest także terem działań prawicowych oddziałów paramilitarnych. Na terenie departamentu doszło do starć między ELN a paramilitarnymi. W lipcu rzecznik policji Antiquia, Catheryn Ernot poinformowała o uprowadzeniu przez żołnierzy ELN, 11 pracowników kopalni złota Frontino w Segovii[22].

Pod rządami prezydenta Alvaro Uribe, ELN powróciło do konfrontacji militarnej, w wyniku działań zbrojnych siły ELN zostały w dużym stopniu pokonane pod względem politycznym i militarnym, w 2008 roku ELN liczył 2500 partyzantów z bronią. Według kolumbijskiego wywiadu, ELN w departamentach Cauca i Nariño nawiązał kontakt z gangami związanymi z prawicowymi grupami paramilitarnymi[23]. 17 grudnia 2008 roku, dyrektor Policji Narodowej, Óscar Naranjo przewidział na 2009 roku zły rok dla partyzantów ELN, jak zapowiedział przeprowadzona została ofensywa skierowana przeciwko grupom partyzanckim[24]. Wojsku i policji udało się zmniejszyć liczbę ataków ELN. W 2003 roku spadła liczba ataków ELN na rurociągi i infrastrukturę elektryczną. Ataki na rurociągi spadły z 176 w 2003 do 83 w 2004 roku[25].

Departament Stanu USA wymienia ELN jako zagraniczną organizację terrorystyczną, argumentując to porwaniami i atakami zbrojnymi na infrastrukturę dokonanymi przez partyzantów. W kwietniu 2004 roku, Unia Europejska dodała ELN na listę organizacji terrorystycznych[26].

Do ponownych rozmów pokojowych doszło w połowie 2004 roku. Mediacji podjął się rząd Meksyku Vicente Foxa. Po pewnym czasie ELN zakwestionował neutralność Meksyku. W grudniu 2005 roku, ELN i kolumbijski rozpoczął kolejną rundę rozmów tym razem w Hawanie na Kubie. W rozmowach uczestniczyli dowódcy militarni ELN; Antonio García, jak również Francisco Galán i Ramiro Vargas. Rozmowy były efektem trzech miesięcy wcześniejszych konsultacji z różnymi sektorami społeczeństwa kolumbijskiego poprzez "Dom Pokoju" (Casa de Paz). W charakterze obserwatorów do rozmów dołączyli reprezentanci Norwegii, Hiszpanii i Szwajcarii. Rozmowy zakończyły się 22 grudnia i obie strony zgodziły się na ponownie spotkanie w styczniu 2006 roku[27]. Po serii spotkań wstępnych, następna runda rozmów została przesunięta na luty.

Podczas rozmów w lutym rząd zdecydował zawiesić nakazy aresztowania Antonio Garcii i Ramiro Vargasa, uznając ich za negocjatorów. Formalny proces negocjacji ma się dopiero rozpocząć. 23 marca ELN uwolnił porwanego w lutym żołnierza, dostarczając go w ręce Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża, deklarując że był to jednostronny znak dobrej woli[28].

Antonio García od 17 kwietnia do 28 kwietnia brał udział w spotkaniach z przedstawicielami różnych sektorów politycznych, gospodarczych i społecznych w Kolumbii. Trzecia tura rozmów miała pierwotnie miejsce w Hawanie, na Kubie, od 2 maja do 12 maja[29]. Tura została jednak przyśpieszona i odbyła się od 25 do 27 kwietnia. Obie strony podtrzymały swoje poparcie dla treści wcześniejszych umów i zapowiedziały kontynuowanie pracy nad projektem przyszłego procesu pokojowego. Kolumbijski rząd i ELN zapowiedziały dalsze dyskusje nad projektami wypracowanymi w "Domu Pokoju" oraz projektami innych uczestników i obserwatorów. Negocjacje w Hawanie zakończyły się bez porozumienia w 30 sierpnia 2007 roku, w ich czasie przedstawione zostały dwie przeciwstawne koncepcje pokoju i metod ich uzyskania.

Na początku 2008 roku kolumbijski rząd ogłosił pojmanie dowódcy ELN, Gustavo Adolfo Quinchía Giraldo, alias "Pablito". Minister obrony Juan Manuel Santos uważa, że aresztowanie Pablito jest "najważniejszym aresztowaniem", lidera ELN do tej pory. Pablito zbiegł z niewoli w październiku 2009 roku w czasie transferu dwóch więźniów[30].

Prezydent Kolumbii Álvaro Urib ponownie zaprosił do rozmów rzecznika ELN Francisco Galana w dniu 3 kwietnia 2008 roku[31]. Rozmowy odbył się w pałacu prezydenckim, po spotkaniu Galan ogłosił że ELN powróci do stołu negocjacyjnego. ELN opublikował notatkę prasową w której ogłosił że "nie podziela poglądów" Galana a organizacja odwołuje go ze stanowiska rzecznika, rebelianci zapowiedzieli jednak że nadal poprzez Galana kontynuować będą negocjacje z rządem[32]. 7 grudnia 2008 roku, przed wojskiem poddało się 18 żołnierzy ELN[33].

W 2012 roku ELN ogłosiła chęć podjęcia rozmów pokojowych z rządem[34]. W marcu 2012 roku partyzanci porwali 11 osób pracujących przy budowie rurociągu naftowego na północno-wschodniej Kolumbii. Uprowadzeni zostali uwolnieni po tygodniu[35]. Generał Alejandro Navas poinformował o tym że 19 stycznia 2013 roku, Armia Wyzwolenia Narodowego wkroczyła do kopalni złota na północy Kolumbii i uprowadziła pięć osób. Wśród porwanych osób znalazło się dwóch obywateli Peru i jeden Kanady. Atak na kopalnię postrzegany był jako próba wywarcia presji na kolumbijskim rządzie w celu podjęcia rokowań pokojowych z ELN, tak jak ma to aktualnie miejsce w przypadku drugiej największej partyzantki, FARC[36].

W lutym 2013 roku, ELN porwał dwóch obywateli Niemiec. ELN oskarżył ich o bycie agentami, sami turyści nie potrafili wyjaśnić powodu ich pobytu w regionie. Władze niemieckie i kolumbijskie zaangażowały się w uwolnienie obywateli Niemiec. Niemieckie ministerstwo spraw zagranicznych powołało gabinet kryzysowy który miał zająć się negocjacjami z partyzantami. Prezydent Juan Manuel Santos wystąpił do partyzantów o wypuszczenie Niemców. 8 marca 2013 roku, ELN oddał Niemców w ręce Czerwonego Krzyża[37][38][39]. Uwolnieni zostali również trzej Kolumbijczycy i Peruwiańczyk. W rękach ELN dalej znajduje się obywatel Kanady[40].

W maju 2013 roku w ataku partyzantów przy granicy z Wenezuelą zginęło dziesięciu żołnierzy armii Kolumbii. Według źródeł wojskowych za atak odpowiedzialni są partyzanci z Armii Wyzwolenia Narodowego. Atak był najbardziej dotkliwą stratą dla armii od lutego gdy w walkach z FARC zginęło siedmiu wojskowych[41].

Relacje ELN-FARC[edytuj | edytuj kod]

ELN od czasu czasu współpracuje z FARC, według sprawozdania Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka z lutego 2005 roku, w 2004 roku ELN i FARC przeprowadziły wspólne akcje bojowe[42]. W połowie 2006 roku rywalizacja pomiędzy lokalnymi strukturami FARC i ELN w Arauca, wzdłuż granicy z Wenezuelą, przerodziła się w otwarte starcia zbrojne. Według BBC, FARC dąży do przejęcia terytoriów ELN i mniejszych armii rebeliantów stacjonujących w pobliżu granicy z Wenezuelą, w odpowiedzi na to partyzanci zabili kilku żołnierzy FARC. Na stronie FARC zamieszczono oświadczenie w którym oskarżono ELN o ataki na żołnierzy FARC[43].

W grudniu 2006 roku, ELN ogłosiło że nie prowadzi wojny z FARC. W grudniu 2009 ELN poinformowało o tym że nie zgodziło się z propozycją FARC, która chciała podjąć kroki do zjednoczenia dwóch organizacji.

26 maja 2008 roku ELN napisał list do sekretariatu FARC, w którym wezwał największą grupę rebeliantów do przezwyciężenia "trudności doświadczanych w dzisiejszym kolumbijskim ruchu powstańczym". Treść listu opublikowana została na stronie internetowej Armii Wyzwolenia Narodowego.

19 stycznia 2009 roku, magazyn Tydzień Kolumbii, opublikował nagrania telefoniczne z 2006 roku, nagrane przez Biuro Prokuratora Generalnego między dowódcą wojska w departamencie Arauca a głównym dowódcą ELN. W czasie rozmowy oficer wojska zaproponował partyzantom ELN wspólny atak na partyzantów z FARC. Taktyka ta prowadzona była przez innych dowódców wojska którzy działali w imię zasady "wróg mojego wroga jest moim przyjacielem", wykorzystując fakt że FARC i ELN, wzajemnie walczą ze sobą o terytoria i wpływy[44].

Struktury[edytuj | edytuj kod]

Polityczne i wojskowe struktury Armii Wyzwolenia Narodowego dowodzone są przez Dyrekcję Krajową złożoną z 23 dowódców guerilli. Centralne Dowództwo składa się z pięciu dowódców: jeden z nich odpowiedzialny jest za działalność na arenie politycznej i jest szefem ELN. Drugi dowódca odpowiedzialny jest za dowodzenie oddziałami zbrojnymi ELN. Trzeci odpowiedzialny jest za sprawy międzynarodowy, czwarty działa jako doradca finansowy a piąty działa jako łącznik Centralnego Dowództwa i wszystkich "frontów" zwanych jako "obszary strategiczne".

W latach od 1973 do 1998 organizacja dowodzona była przez hiszpańskiego księdza Manuela Péreza Martíneza. Wraz ze śmierdzą księdza Pereza, 14 lutego 1998, dowództwo objął Nicolas Rodriguez Bautista. Obecnie do Centralnego Dowództwa wchodzi dwadzieścia pięć osób w tym m.in.[45]:

  • Nicolas Rodriguez Bautista (alias "Gabino", wojskowy i polityczny przywódca ELN)
  • Israel Ramirez Pineda (aka "Pablo Beltran")
  • Cañas Pedro Serrano (aka "Oscar Santos")
  • Rafael Sierra Granados (aka "Ramiro Vargas")

Front i obszary strategiczne podzielone są na fronty wiejskie i miejskie. Fronty wiejskie składają się z "Columnas", "Compañías", "Destacamentos", "Escuadras" i "Triadas" . Poza frontami miejskimi i wiejskimi, działa Milicja Ludowa.

Fronty[edytuj | edytuj kod]

Fronty i obszary strategiczne tworzone są na znaczących gospodarczo obszarach kraju. Obecnie dwa takie obszary; Santanderes Norte de Santander i Santander we wschodniej i południowo-zachodniej Kolumbii są obszarem działania ELN. ELN na tą chwile jest obecna we wszystkich departamentach Kolumbii, a zwłaszcza w dużych miastach.

Najważniejszym obszarem strategicznym Armii Wyzwolenia Narodowego jest "Dario Ramirez Castro", obejmujący południowe regiony Bolivar i północny departament Antioquia. W skład "ABC" wchodzi Arauca, Boyaca i Casanare. "Region Coffe" znajduje się w departamentach Caldas, Risaralda, Quindio i Tolima. "Victor Medina Moron", położony jest w południowym departamencie La Guajira i na północy departamentu Cesar. "Benkos Biojó", znajduje się w departamencie Magdalena. Region "Border", obejmuje Norte de Santander i Nariño. Obszar "przemysłowy" działa w departamencie Antioquia, a szczególnie w mieście Medellin, regionach południowych i w Urabá.

Front "Gustavo Palmezano"[edytuj | edytuj kod]

Obejmuje departamenty La Guajira i północne tereny departamentu Cesar. Nazwa Frontu upamiętnia Gusavo Palmezano, lidera związkowego zamordowane w miejscowości San Juan Del Cesaro.

ELN prowadzi działania zbrojne w miejscowości Caracoli i w pobliżu miasta Riohacha, u podnóża Sierra Nevada de Santa Marta. Front dowodzony jest przez José Luisa Celestino Chamorro.

Front "Luciano Ariza"[edytuj | edytuj kod]

Po utworzeniu frontu "Gustavo Palmezano", ELN utworzyło front "Luciano Ariza" obejmujący wiejskie gminy Ríohacha i Urumita, Villanueva, Fonseca Barrancas i Molino. Na czele frontu stoi Wilmer Lopez, pseudonim "Mime".

Front "Carlos Alirio Buitrago"[edytuj | edytuj kod]

Front powstał w 1980 roku, na polecenie księdza Bernardo Arroyave Lopeza, alias Ricardo Brown Idarraga. Działał on na obszarach wiejskich w w San Luis (Antioquia) San Carlos i Granadzie, stopniowo rozszerzając zasięg do St Louis i Cocorná[46].

Front "Carlosa Alirio Buitrago" dokonał wielu akcji bojowych, atakując m.in. ośrodki przemysłu cementowego czy infrastrukturę energetyczną. Z frontu utworzono mniejsze fronty ELN; "Jose Maria Cordoba", "José María Carbonel" i "Luis Fernando Moncada"[47].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. «Decisión del Consejo de la Unión Europea relativa a la aplicación del apartado 3 del artículo 2 del Reglamento (CE) no 2580/2001 sobre medidas restrictivas específicas dirigidas a determinadas personas y entidades con el fin de luchar contra el terrorismo.» (en español)
  2. «Ecuador no considerará a las FARC y ELN como beligerantes ni terroristas» (en español)
  3. «FARC: Colombia y Brasil en desacuerdo» (en español)
  4. «Titanes en la Cumbre después de la batalla» (en español)
  5. «Chávez pidió sacar a las FARC de la lista de organizaciones terroristas» (en español)
  6. "Powstanie, rozwój i skutki terroryzmu politycznego w Kolumbii". http://www.terroryzm.com,+21 maja 2005.
  7. Colombia.com: La historia del ELN
  8. Ciancias Humanas: "El Frente Nacional Una reflexión histórica de su legitimidad política"
  9. SDS Regional Newsletter, Mar. 8, 1966, Vol. 1, no. 8 [1 Winter 1966 MFU Catalog
  10. Universidad del Valle: Álvaro Acevedo Tarazona: Un ideal traicionado: vida y muerte de los movimientos estudiantiles en el ELN
  11. El Tiempo: Clave 1973 Operacion Anori
  12. "Powstanie, rozwój i skutki terroryzmu politycznego w Kolumbii". http://www.terroryzm.com,+21 maja 2005.
  13. El Mundo: El primer combate del «cura Pérez»
  14. Colombia.com: La historia del ELN
  15. El Mundo: El primer combate del «cura Pérez»
  16. Concialiation Resources: Official peace bodies: Peace Commission (August 1982 – August 1986)
  17. CIDH: VIOLENCIA Y LA VIOLACIÓN DEL DERECHO INTERNACIONAL DE LOS DERECHOS HUMANOS Y EL DERECHO INTERNACIONAL HUMANITARIO
  18. El Tiempo: El Eln Avanza Hacia Diálogos Diezmado Militarmente
  19. "Powstanie, rozwój i skutki terroryzmu politycznego w Kolumbii". http://www.terroryzm.com,+21 maja 2005.
  20. "Powstanie, rozwój i skutki terroryzmu politycznego w Kolumbii". http://www.terroryzm.com,+21 maja 2005.
  21. El Tiempo: El Eln Avanza Hacia Diálogos Diezmado Militarmente
  22. "Lewacy kolumbijscy porywają pracowników kopalni złota". http://wiadomosci.wp.pl,+2001-07-22.
  23. BBC Mundo: Colombia: anuncian ofensiva contra el ELN
  24. BBC Mundo: Colombia: anuncian ofensiva contra el ELN
  25. Informe Nacional de Derechos Humanos: ¿En qué anda el ELN? Estadísticas, análisis y alternativas
  26. Council Decision of 21 December 2005. Official Journal of the European Union. Accessed 2008-07-06
  27. Colombia plans new rebel meeting. BBC News.Accessed 2008-07-06
  28. Colombia: Soldier released. International Committee of the Red Cross. Accessed 2008-07-06
  29. Entrevista del Alto Comisionado para la Paz, Luis Carlos Restrepo Ramírez. Alto Comisionado para la Paz. Accessed 2008-07-06
  30. elespectador.com ¿Quién responde por la fuga de ‘Pablito’?
  31. "Uribe meets ELN to discuss continuation of peace talks". Colombia Reports. April 3, 2008. Archived from the original on April 15, 2008. Retrieved 2008-04-03.
  32. "ELN sacks spokesman after talking to Uribe". Colombia Reports. April 7, 2008
  33. User Name: Adriaan Alsema (2008-12-08). "18 ELN guerrillas surrender - Colombia News". Colombia Reports. Retrieved 2013-04-28
  34. http://www.wienerzeitung.at/nachrichten/politik/welt/437996_Kolumbien-Rebellengruppe-bietet-Waffenstillstand-an.html
  35. " Kolumbia. ELN porywa pięć osób ". http://www.psz.pl,+19.01.2013.
  36. " Kolumbia. ELN porywa pięć osób ". http://www.psz.pl,+19.01.2013.
  37. http://www.welt.de/politik/ausland/article113380404/Rebellen-melden-Entfuehrung-von-zwei-Deutschen.html
  38. Kolumbien: Deutsche Geiseln sind frei, Spiegel Online
  39. " Kolumbia. ELN porywa niemieckich turystów". http://www.psz.pl,+06.02.2013.
  40. "Dwaj Niemcy porwani w Kolumbii wyszli na wolność". http://www.rmf24.pl,+8 marca 2013.
  41. "Co najmniej 10 ofiar ataku w Kolumbii". http://www.tvp.inf,+23.05.2013.
  42. Report of the High Commissioner for Human Rights on the situation of human rights in Colombia (word document). United Nations High Commissioner for Human Rights. Accessed 2008-07-06
  43. Colombian rebels turn on allies. BBC News. Accessed 2008-07-06
  44. Revista Semana: Cómo el Ejército se alió con el ELN en Arauca
  45. Policia Nacional de Colombia: COCE del ELN
  46. Ministerio de Defensa: LOGROS DE LA POLÍTICA DE CONSOLIDACIÓN DE LA SEGURIDAD DEMOCRÁTICA – PCSD
  47. Ministerio de Defensa: LOGROS DE LA POLÍTICA DE CONSOLIDACIÓN DE LA SEGURIDAD DEMOCRÁTICA – PCSD