Eksklawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
C jest enklawą państwa A i eksklawą kraju B
C jest eksklawą kraju B, nie jest jednak enklawą

Eksklawa – część terytorium państwa lub innej jednostki administracyjnej, położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym (przeważnie kontynent). Może być otoczona terytorium innego państwa lub jednostki administracyjnej, stanowi wtedy jednocześnie enklawę.

Eksklawy międzynarodowe[edytuj | edytuj kod]

Belgijskie eksklawy w Holandii. Żółty – belgijskie Baarle-Hertog; jasny źółty – holenderskie Baarle-Nassau

Przykłady eksklaw międzynarodowych:

Eksklawy w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Województwa[edytuj | edytuj kod]

Obecnie w Polsce nie ma eksklaw na poziomie wojewódzkim. Jednak w jednym miejscu niemal istnieje eksklawa – mający powierzchnię ok. 6,3 ha fragment gminy Jutrosin leżącej w województwie wielkopolskim (powiat rawicki) znajduje się na terenie gminy Cieszków leżącej w województwie dolnośląskim (powiat milicki), a z właściwym terytorium gminy Jutrosin styka się na szerokości drogi polnej łączącej oba obszary[1].

Do końca 1998 roku istniała eksklawa wojewódzka. W latach 1975-98 wieś Zabieżki była częścią województwa warszawskiego otoczoną ze wszystkich stron obszarem województwa siedleckiego.

Powiaty[edytuj | edytuj kod]

Przykłady eksklaw powiatów w Polsce:

Gminy[edytuj | edytuj kod]

Liczne gminy składają się z kilku fragmentów (część z nich to jednocześnie eksklawy powiatowe) – najczęściej dzieje się tak, gdy miasto, będące siedzibą gminy jest osobną gminą miejską, pozostawiając rozkawałkowaną gminę wiejską, np. gmina Włodawa, gmina Koło, gmina Głogów, gmina Tarnów (składa się z trzech fragmentów), gmina Łowicz. Rzadsze są przypadki, gdy obszar gminy rozdzielony jest terenem innej gminy, np.: gmina Mierzęcice, gmina Brwinów, gmina Stopnica, gmina Lubanie.

Wykaz eksklaw gminnych (bez eksklaw będących jednocześnie na poziomie powiatowym wymienionych w sekcji "Powiaty")

Gmina Powiat Liczba eksklaw Uwagi Źródło danych
gmina Białe Błota bydgoski 1 eksklawa to bardzo mały fragment gminy o pow. ok. 235 m², leżący ok. 13 m od głównej części gminy i będący enklawą na terenie gminy Nowa Wieś Wielka [7]
gmina Bochnia bocheński 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Bochnia będącym osobną gminą [8]
gmina Brwinów pruszkowski 1 eksklawę stanowią wsie Żółwin i Owczarnia [9]
gmina Chełmiec nowosądecki 1 eksklawa to niewielki fragment gminy o pow. ok. 1,7 km², leżący ok. 900 m od głównej części gminy, obejmujący wieś Kunów [10]
gmina Chełmno chełmiński 2 gmina składa się z 3 części rozdzielonych miastem Chełmno będącym osobną gminą [11]
gmina Dobryszyce radomszczański 1 eksklawa to fragment gminy o pow. ok. 5,3 km², leżący ok. 100 m od głównej części gminy, obejmujący miejscowości: Borowa, Huta Brudzka, Kotlewy i Janów [12]
gmina Głogów głogowski 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Głogów będącym osobną gminą [13]
gmina Głusk lubelski 1 eksklawa to niewielki fragment gminy o pow. ok. 1,4 km², leżący ok. 100 m od głównej części gminy, obejmujący wieś Nowiny (eksklawa oddzielona jest miastem Lublin będącym siedzibą gminy Głusk) [14]
gmina Grudziądz grudziądzki 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Grudziądz będącym osobną gminą (miasto na prawach powiatu) [15]
gmina Jarosław jarosławski 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Jarosław będącym osobną gminą [16]
gmina Jasło jasielski 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Jasło będącym osobną gminą [17]
gmina Jordanów suski 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Jordanów będącym osobną gminą [18]
gmina Koło kolski 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Koło będącym osobną gminą [19]
gmina Kraśnik kraśnicki 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Kraśnik będącym osobną gminą – eksklawę stanowi niewielki fragment gminy o powierzchni ok. 1,4 km², ze wsią Ośrodek-Wyżnica [20]
gmina Leżajsk leżajski 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Leżajsk będącym osobną gminą [21]
gmina Liw węgrowski 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Węgrów będącym osobną gminą i siedzibą gminy Liw [22]
gmina Lubanie włocławski 1 eksklawa to niezamieszkany fragment gminy o pow. ok. 6,9 km², leżący ok. 1,3 km od głównej części gminy [23]
gmina Łowicz łowicki 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Łowicz będącym osobną gminą [24]
gmina Mielec mielecki 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Mielec będącym osobną gminą [25]
Mielec (gmina miejska) mielecki 1 eksklawa to niewielki fragment gminy o pow. ok. 1,1 km², leżący ok. 3,5 km od głównej części gminy, obejmujący dzielnicę (część miasta) Łuże [26]
gmina Mierzęcice będziński 1 eksklawa to niewielki niezabudowany fragment gminy o pow. ok. 0,8 km², leżący ok. 1,8 km od głównej części gminy [27]
gmina Ostrowice drawski 1 obszar gminy podzielony na dwie części jeziorem Siecino należącym do gminy Złocieniec [28]
gmina Ostrów Wielkopolski ostrowski 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Ostrów Wielkopolski będącym osobną gminą [29]
gmina Pabianice pabianicki 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Pabianice będącym osobną gminą [30]
gmina Pilchowice gliwicki 1 eksklawa to niewielki niezabudowany fragment gminy o pow. ok. 0,7 km², leżący ok. 600 m od głównej części gminy [31]
gmina Przemyśl przemyski 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Przemyśl będącym osobną gminą (miasto na prawach powiatu) [32]
gmina Radomsko radomszczański 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Radomsko będącym osobną gminą [33]
gmina Sępólno Krajeńskie sępoleński 1 eksklawa to niewielki niezamieszkany fragment gminy o pow. ok. 0,3 ha, leżący ok. 90 m od głównej części gminy [34]
gmina Sochaczew sochaczewski 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Sochaczew będącym osobną gminą [35]
gmina Stargard Szczeciński stargardzki 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Stargard Szczeciński będącym osobną gminą [36]
gmina Stopnica buski 2 spory osobny fragment gminy z miejscowościami Bosowice, Zaborze, Jakubiec, Wymysłów i Dąbrówka, leżący ok. 50 m od głównej części gminy oraz niewielki niezamieszkany fragment gminy o pow. ok. 2,7 ha, leżący ok. 360 m od głównej części gminy i będący enklawą w gminie Pacanów [37][38]
gmina Tarnów tarnowski 2 gmina składa się z 3 części rozdzielonych miastem Tarnów będącym osobną gminą (miasto na prawach powiatu) [39]
gmina Włodawa włodawski 1 gmina składa się z 2 części rozdzielonych miastem Włodawa będącym osobną gminą [40]

Miasta[edytuj | edytuj kod]

Granice administracyjne miasta Tychowa – cyframi od 1 do 9 oznaczono eksklawy miasta, literą A oznaczono eksklawę obszaru wiejskiego gminy znajdującą się na terenie miasta

W tabeli poniżej wymienione są tylko eksklawy w miastach nie będących samodzielnymi gminami (miasta w gminach miejsko-wiejskich). W tych przypadkach są to eksklawy obszaru miasta znajdujące się na obszarze wiejskim danej gminy. Ponadto eksklawy posiadają opisane powyżej: miasto na prawach powiatu Żory oraz miasto Mielec będące gminą miejską.

Miasto Powiat Liczba eksklaw Uwagi Źródło danych
Miechów miechowski 1 eksklawa leży ok. 900 m od głównej części miasta [41]
Nowa Dęba tarnobrzeski 1 eksklawa leży ok. 260 m od głównej części miasta [42]
Tychowo białogardzki 9 miasto w granicach administracyjnych składa się z dziesięciu osobnych fragmentów, dodatkowo na jego obszarze jest eksklawa części wiejskiej gminy Tychowo [43]
Więcbork sępoleński 1 eksklawa leży ok. 150 m od głównej części miasta [44]

Ponadto w przypadku trzech miast występuje przypadek istnienia eksklawy obszaru wiejskiego na terenie miasta (enklawa w mieście). Pierwszy to, opisany wyżej, przypadek Zamościa (jest to eksklawa na poziomie powiatowym), drugim opisany wyżej przypadek Tychowa, trzecim jest zaś przypadek miasta Polkowice, znajdującego się w powiecie polkowickim (gmina miejsko-wiejska Polkowice) – eksklawa obszaru wiejskiego znajduje się na terenie miasta, ok. 30 m od właściwego obszaru terenu wiejskiego i ma ok. 0,3 ha powierzchni[45].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (09.10.2012)
  2. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (08.10.2012)
  3. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (08.10.2012)
  4. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (08.10.2012)
  5. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (09.10.2012)
  6. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (23.10.2012)
  7. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  8. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  9. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  10. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  11. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  12. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  13. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  14. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  15. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  16. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  17. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  18. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  19. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  20. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  21. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  22. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  23. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  24. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  25. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  26. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  27. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  28. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  29. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  30. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  31. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  32. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  33. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  34. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  35. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  36. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  37. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  38. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  39. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  40. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (21.11.2012)
  41. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (22.11.2012)
  42. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (22.11.2012)
  43. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (22.11.2012)
  44. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (22.11.2012)
  45. Państwowy Rejestr Granic, wizualizacja w geoportalu.gov.pl (22.11.2012)