Ekspresjonizm (architektura)
Ekspresjonizm – kierunek w architekturze pośredni między architekturą secesji a modernizmu, zapoczątkowany w Niemczech, rozwijający się w latach 1923-1935 w Europie, mający też swój odpowiednik w Stanach Zjednoczonych, gdzie bywa zazwyczaj określany jako Art Deco.
Dla ekspresjonizmu charakterystyczne było silne podkreślanie kierunku pionowego lub poziomego, tworzenie dynamicznych form w celu wywołania wrażenia strzelistości, nowoczesności, czy prędkości w jakiej budynek funkcjonuje. Plastyczne formy czerpano z natury jak również nawiązywano do elementów gotyckich.
Ruch ekspresjonistyczny rozwijał się przede wszystkim w Niemczech, osiągając ponadto pewne znaczenie w Holandii i krajach Europy Środkowej. Główną organizację ekspresjonistów stanowił krąg korespondencyjny Die Glāserne Kette (niem. Szklany łańcuch), zawiązany w 1919 przez członków rady artystów skupionych wokół Brunona Tauta. Listy były przez Tauta publikowane pod pseudonimami. Idee ekspresjonistów były silnie utopijne i anarchistyczne, wiązały się z wiarą w siłę sprawczą architektury szklanych domów i rewolucji. Głównym motywem architektonicznym miała stać się korona miasta - rodzaj wielkiego centrum kultury. Miasta miały zaś zostać zastąpione luźnymi osiedlami, których mieszkańcy mieli być ściśle związani z naturą.
Ekspresjonizm uwidocznił się głównie w tzw. stylu opływowym zwanym też stylem dynamicznym w latach 20. XX wieku, nawiązujący do kształtów nowoczesnych samochodów, samolotów, a zwłaszcza transatlantyków.
Budowle ekspresyjne z jednej strony wykazują już zdecydowanie cechy modernistyczne (przede wszystkim: podobne czy wręcz identyczne kondygnacje, większość elementów elewacji budynku jest czysto funkcjonalna, duże przeszklenia), z drugiej strony wykazują silnie jeszcze cechy secesji (płynność konstrukcji, rozczłonkowana budowla nadająca ekspresyjny charakter, czy też strzelistość konstrukcji, czasem ornamenty które czerpie się z natury - podobnie jak w secesji). Jego twórcy, uznający potrzebę funkcjonalnego projektowania, chcieli w ten sposób nadać budynkom formę wypływającą ze zrozumienia ich programu i typologii, z drugiej strony nadać im ruch i płynność.
Spis treści |
Przykłady architektonicznego ekspresjonizmu w Polsce [edytuj]
Wybrani przedstawiciele [edytuj]
Źródła [edytuj]
- Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 42, 43. ISBN 83-85001-89-1.
