Ekspresjonizm (styl muzyczny)
Ekspresjonizm – kierunek w muzyce modernistycznej, niekiedy jednak zaliczany do okresu późnego romantyzmu z powodu swojej silnej emocjonalności. Ekspresjonizm ma luźny związek z ekspresjonizmem w malarstwie. Zamierzeniem ekspresjonistów było oddanie wnętrza człowieka zbuntowanego, nieszczęśliwego, cierpiącego, emocji często skrajnych lub chorobliwych. „Sztuka jest krzykiem udręki tych, którzy przeżywają w sobie los rodzaju ludzkiego” – pisał Arnold Schönberg. Uzyskiwali ów efekt głównie poprzez złożone, dysonujące harmonią, melodie budowane z dużych skoków interwałowych, często w skrajnych rejestrach, złożony, niesymetryczny, często rozdrobniony rytm, zmienność dynamiczną i nastrój oraz innowacyjną orkiestrację. Przyjmuje się, że okres ekspresjonizmu w muzyce trwał mniej więcej w latach 1905-1925, jednakże jego wpływy sięgają najnowszych czasów (przykładem: opera Czarna maska - Krzysztof Penderecki).
Do najwybitniejszych twórców ekspresjonistycznych należeli:
- Aleksandr Nikołajewicz Skriabin
- Arnold Schönberg
- Alban Berg
- Anton Webern
- w młodości Bela Bartók
- W Polsce Krzysztof Penderecki, Witold Lutosławski.
Lit.: Tomasz Baranowski Estetyka ekspresjonizmu w muzyce XX wieku, Elan Białystok 2006
