Elżbieta Stuart

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Elżbieta Stuart
Nicholas Hilliard 019.jpg
elektorka Palatynatu
Okres panowania od 1613
do 1623
Jako żona Fryderyka V
Poprzedniczka Luiza Julianna Orańska
Następczyni Elżbieta Lotaryńska
królowa Czech
Okres panowania od 1619
do 1620
Jako żona Fryderyka V
Poprzedniczka Anna Tyrolska
Następczyni Eleonora Gonzaga
Dane biograficzne
Dynastia Stuartowie
Urodzona 19 sierpnia 1596
Koronowana 7 listopada 1619
Zmarła 13 lutego 1662
Ojciec Jakub I Stuart
Matka Anna Duńska
Mąż Fryderyk V
Dzieci Fryderyk Henryk,
Karol Ludwik Wittelsbach,
Elżbieta,
Rupert Reński,
Maurycy Wittelsbach,
Luiza Hollandyna,
Ludwik,
Edward Wittelsbach,
Henrietta Maria,
Jan Filip Fryderyk,
Charlotta,
Zofia Dorota Wittelsbach,
Gustaw Adolf
Elżbieta Stuart jako dziecko

Elżbieta Stuart (ur. 19 sierpnia 1596, zm. 13 lutego 1662) – księżniczka angielska i szkocka, elektorka Palatynatu Reńskiego, królowa Czech.

Urodziła się w pałacu Falkland, w Fife, jako najstarsza córka króla Szkocji i późniejszego króla AngliiJakuba Stuarta, i królowej Anny Duńskiej. Była starszą siostrą późniejszego króla Karola I. Po wymarciu dynastii Stuartów w 1714, tron Anglii odziedziczyli jej bezpośredni potomkowie – władcy Hanoweru (dynastia hanowerska).

Elżbieta została nazwana tak na cześć królowej Anglii – Elżbiety I, ponieważ jej ojciec chciał przypochlebić się starej władczyni, po której śmierci chciał odziedziczyć królestwo. Kiedy Elżbieta miała 6 lat, w 1603, jej sławna imienniczka zmarła i jej ojciec rzeczywiście został królem Anglii, a to uczyniło z jego małej córki atrakcyjną kandydatkę na żonę.

Małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

14 lutego 1613 poślubiła ona Fryderyka V, elektora Palatynatu Reńskiego, i zamieszkała w Heidelbergu. Fryderyk był dowódcą protestanckiego przymierza w Cesarstwie Rzymskim Narodu Niemieckiego, znanego jako Unia Ewangelicka. Elżbieta została jego żoną, aby przypieczętować przyjaźń jej ojca z protestanckimi książętami niemieckimi. Elżbieta i Fryderyk mieli 13 dzieci:

  1. Fryderyka Henryka (16141629),
  2. Karola Ludwika (16171680), od 1648 elektora Palatynatu,
  3. Elżbietę (16181680), przyjaciółkę i korespondentkę Kartezjusza,
  4. Ruperta (16191682), bohatera Angielskiej Wojny Domowej,
  5. Maurycego (16201652), który brał udział w Angielskiej Wojnie Domowej,
  6. Luizę Hollandynę (16221709),
  7. Ludwika (16241625),
  8. Edwarda (16251663) – hrabiego palatyna i księcia Palatynatu-Simmern,
  9. Henriettę Marię (16261651),
  10. Jana Filipa Fryderyka (16271650),
  11. Charlottę (16281631),
  12. Zofię (16301714), żonę Ernesta Augusta elektora Hanoweru, matkę Jerzego I Hanowerskiegokróla Wielkiej Brytanii i Irlandii,
  13. Gustawa Adolfa (16321641).

Zimowa Królowa[edytuj | edytuj kod]

Gerrit van Honthorst, Elżbieta, królowa Czech

W 1619 Fryderykowi zaoferowano koronę Czech, a ten się zgodził. Rządził jednak bardzo krótko i Elżbieta stała się znana jako Zimowa królowa. Czasem zwano ją również Królową Serc, ponieważ była bardzo popularna. Para zmuszona została tymczasem do udania się na wygnanie i zamieszkała w Hadze, gdzie w 1632 Fryderyk zmarł.

Elżbieta pozostała w Holandii, nawet po tym jak jej syn, Karol I Ludwik, odziedziczył stanowisko swojego ojca jako elektor Palatynatu Reńskiego, w 1648. Po restauracji monarchii Stuartów w Anglii, Elżbieta udała się do Londynu, w odwiedziny do swojego bratanka, Karola II i tam zmarła.

Jej córka znana później jako Zofia Hanowerska i jej potomkowie, na mocy angielskiego Act of Settlement z 1701 r. zostali następcami tronu angielskiego, tak więc wszyscy królowie Wielkiej Brytanii, począwszy od Jerzego I Hanowerskiego, są potomkami Elżbiety Stuart.