Elżbieta Stuart

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Elżbieta Stuart
Nicholas Hilliard 019.jpg
elektorka Palatynatu
Okres panowania od 1613
do 1623
Żona Fryderyka V
Poprzedniczka Luiza Julianna Orańska
Następczyni Elżbieta Lotaryńska
królowa Czech
Okres panowania od 1619
do 1620
Żona Fryderyka V
Poprzedniczka Anna Tyrolska
Następczyni Eleonora Gonzaga
Dane biograficzne
Dynastia Stuartowie
Urodzona 19 sierpnia 1596
Koronowana 7 listopada 1619
Zmarła 13 lutego 1662
Ojciec Jakub I Stuart
Matka Anna Duńska
Mąż Fryderyk V
Dzieci Fryderyk Henryk,
Karol Ludwik Wittelsbach,
Elżbieta,
Rupert Reński,
Maurycy Wittelsbach,
Luiza Hollandyna,
Ludwik,
Edward Wittelsbach,
Henrietta Maria,
Jan Filip Fryderyk,
Charlotta,
Zofia Dorota Wittelsbach,
Gustaw Adolf
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Elżbieta Stuart jako dziecko

Elżbieta Stuart (ur. 19 sierpnia 1596, zm. 13 lutego 1662) – księżniczka angielska i szkocka, elektorka Palatynatu Reńskiego, królowa Czech.

Urodziła się w pałacu Falkland, w Fife, jako najstarsza córka króla Szkocji i późniejszego króla AngliiJakuba Stuarta, i królowej Anny Duńskiej. Była starszą siostrą późniejszego króla Karola I. Po wymarciu dynastii Stuartów w 1714, tron Anglii odziedziczyli jej bezpośredni potomkowie – władcy Hanoweru (dynastia hanowerska).

Elżbieta została nazwana tak na cześć królowej Anglii – Elżbiety I, ponieważ jej ojciec chciał przypochlebić się starej władczyni, po której śmierci chciał odziedziczyć królestwo. Kiedy Elżbieta miała 6 lat, w 1603, jej sławna imienniczka zmarła i jej ojciec rzeczywiście został królem Anglii, a to uczyniło z jego małej córki atrakcyjną kandydatkę na żonę.

Małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

14 lutego 1613 poślubiła ona Fryderyka V, elektora Palatynatu Reńskiego, i zamieszkała w Heidelbergu. Fryderyk był dowódcą protestanckiego przymierza w Cesarstwie Rzymskim Narodu Niemieckiego, znanego jako Unia Ewangelicka. Elżbieta została jego żoną, aby przypieczętować przyjaźń jej ojca z protestanckimi książętami niemieckimi. Elżbieta i Fryderyk mieli 13 dzieci:

  1. Fryderyka Henryka (16141629),
  2. Karola Ludwika (16171680), od 1648 elektora Palatynatu,
  3. Elżbietę (16181680), przyjaciółkę i korespondentkę Kartezjusza,
  4. Ruperta (16191682), bohatera Angielskiej Wojny Domowej,
  5. Maurycego (16201652), który brał udział w Angielskiej Wojnie Domowej,
  6. Luizę Hollandynę (16221709),
  7. Ludwika (16241625),
  8. Edwarda (16251663) – hrabiego palatyna i księcia Palatynatu-Simmern,
  9. Henriettę Marię (16261651),
  10. Jana Filipa Fryderyka (16271650),
  11. Charlottę (16281631),
  12. Zofię (16301714), żonę Ernesta Augusta elektora Hanoweru, matkę Jerzego I Hanowerskiegokróla Wielkiej Brytanii i Irlandii,
  13. Gustawa Adolfa (16321641).

Zimowa Królowa[edytuj | edytuj kod]

Gerrit van Honthorst, Elżbieta, królowa Czech

W 1619 Fryderykowi zaoferowano koronę Czech, a ten się zgodził. Rządził jednak bardzo krótko i Elżbieta stała się znana jako Zimowa królowa. Czasem zwano ją również Królową Serc, ponieważ była bardzo popularna. Para zmuszona została tymczasem do udania się na wygnanie i zamieszkała w Hadze, gdzie w 1632 Fryderyk zmarł.

Elżbieta pozostała w Holandii, nawet po tym jak jej syn, Karol I Ludwik, odziedziczył stanowisko swojego ojca jako elektor Palatynatu Reńskiego, w 1648. Po restauracji monarchii Stuartów w Anglii, Elżbieta udała się do Londynu, w odwiedziny do swojego bratanka, Karola II i tam zmarła.

Jej córka znana później jako Zofia Hanowerska i jej potomkowie, na mocy angielskiego Act of Settlement z 1701 r. zostali następcami tronu angielskiego, tak więc wszyscy królowie Wielkiej Brytanii, począwszy od Jerzego I Hanowerskiego, są potomkami Elżbiety Stuart.