Elektrociepłownia Siekierki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Elektrociepłownia Siekierki
Elektrociepłownia Siekierki
Data założenia 1961
Lokalizacja Polska Polska
Siedziba 02-981 Warszawa
ul. Augustówka 30
Branża energetyka
Produkty energia elektryczna
Zatrudnienie  ? osób
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Elektrociepłownia Siekierki
Elektrociepłownia Siekierki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Elektrociepłownia Siekierki
Elektrociepłownia Siekierki
Ziemia 52°11′23″N 21°05′22″E/52,189722 21,089444Na mapach: 52°11′23″N 21°05′22″E/52,189722 21,089444
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Elektrociepłownia Siekierki – największa polska elektrociepłownia, druga co do wielkości w Europie, mieszcząca się w Warszawie przy ulicy Augustówka 30. Oddana do użytku w roku 1961[1].

Zakład dysponuje mocą cieplną 2081 MW i mocą elektryczną 622 MW. Podstawowe jednostki wytwórcze EC Siekierki to cztery bloki, w tym trzy ciepłownicze o mocy 105 MWe każdy i jeden kondensacyjny z upustem ciepłowniczym o mocy 125 MWe. Część kolektorową stanowią cztery kotły parowe i pięć turbin. Dodatkowo przy bardzo niskich temperaturach w zimę jest wykorzystywanych sześć kotłów wodnych. Kotły węglowe posiadają elektrofiltry, które utrzymują emisję pyłu na poziomie 50% wielkości dopuszczalnej polskimi normami ochrony powietrza. Kocioł nr 2 jest wyposażony w filtr workowy i instalację odsiarczania spalin. Kotły są wyposażone również w palniki niskoemisyjne obniżające emisję NOX[1].

W roku 2000 elektrociepłownia Siekierki została przejęta przez szwedzki koncern Vattenfall Heat Poland, który kupił 55 procent akcji Elektrociepłowni Warszawskich. Od grudnia 2011 właścicielem elektrociepłowni jest PGNiG[2]..

Historia[edytuj | edytuj kod]

Plan Elektrociepłowni Siekierki

Projekt elektrociepłowni zatwierdzono w roku 1954. Rozważano trzy lokalizacje: Augustówka, teren na Siekierkach przy zbiegu ulic Bartyckiej i Czerniakowskiej oraz okolice skrzyżowania ulic Czerniakowskiej i Chełmskiej. Ostatecznie w roku 1956 lokalizację na Augustówce zatwierdził ówczesny premier Józef Cyrankiewicz[2].

Pierwsze prace budowlane zaczęły się w roku 1958. Budowę powierzono Warszawskiemu Przedsiębiorstwu Budowy Elektrowni i Przemysłu "Beton-Stal". Pierwsza turbina o mocy 50 MW została podłączona 4 grudnia 1961. Datę tę przyjmuje się jako początek funkcjonowania elektrociepłowni, choć prace budowlane trwały jeszcze w roku 1962. Pod koniec roku 1962 elektrociepłownia dysponowała mocą 200 MW. W latach 1974-1978 w ramach rozbudowy elektrociepłowni uruchomiono cztery bloki ciepłownicze, a moc całkowita "Siekierek" przekroczyła 600 MW[2].

Najbardziej dramatycznym wydarzeniem w historii elektrociepłowni była noc sylwestrowa 1978 roku. W ostatnich dniach grudnia temperatura spadła gwałtownie z +8 do -15°C. Koleją został przywieziony zamarznięty węgiel bardzo słabej jakości. W elektrociepłowni nie było rozmrażalni – jej zbudowanie planowano już w roku 1962, ale w związku z lekkimi zimami Ministerstwo Gospodarki zrezygnowało z tych planów. Nie pomagało obracanie wagonów w wywrotnicy, ich kolejka ciągnęła się aż do Okęcia. Wezwano na pomoc wojsko, ale podczas kruszenia węgla materiałami wybuchowymi rozpadały się wagony. Elektrociepłownia dysponowała 30 tysiącami ton węgla, co stanowiło zapas tylko na kilka dni pracy. Zamrożony w wielkie bryły węgiel zsuwał się z pochyłych przenośników taśmowych, a do dyspozycji był tylko jeden spychacz. Rankiem 31 grudnia poprzez komunikaty nadawane w radiu i telewizji wszystkich pracowników wezwano do stawienia się w zakładzie. Węgiel rozbijano ręcznie przy pomocy kilofów i młotów pneumatycznych. 1 stycznia 1979 roku pracował tylko jeden kocioł i jedna turbina, a moc elektrociepłowni spadła do 14 MW. Temperaturę tzw. wody zasilającej obniżono ze 150 °C do 40 °C. W całej Warszawie pękały zamarzające grzejniki. Przez kilka tygodni w kruszeniu węgla pomagali żołnierze i milicjanci.

Budynek główny Elektrociepłowni Siekierki ma długość 400 metrów; po stronie wschodniej znajduje się kotłownia, natomiast po zachodniej - maszynownia. Pod względem produkcyjnym urządzenia wytwórcze EC Siekierki dzielą się na dwie części: starszą - kolektorową oraz nowszą - blokową. Część kolektorowa wyposażona jest w kotły OP-230 i turbiny o mocy 30 i 50 MW. W części blokowej znajdują się cztery bloki - trzy o mocy 105 MW i jeden o mocy 125 MW.[3]

Kominy[edytuj | edytuj kod]

Dwa nowe (pierwszy i trzeci od lewej) i dwa stare kominy EC Sierkierki
Nazwa Rok ukończenia budowy Wysokość Współrzędne
Komin 1 1961 120 m 52°11′29,1721″N 21°05′20,9112″E/52,191437 21,089142
Komin 2 1972 200 m 52°11′23,7142″N 21°05′20,2736″E/52,189921 21,088965
Komin 3 1977 200 m 52°11′13,8520″N 21°05′19,7909″E/52,187181 21,088831
Komin 4 2009 200 m 52°11′17,9840″N 21°05′19,8877″E/52,188329 21,088858
Komin 5 2009 170 m 52°11′27,7040″N 21°05′21,6643″E/52,191029 21,089351

Pierwszy komin o wysokości 120 metrów, rozpoczął pracę w roku 1961, po podłączeniu pierwszej turbiny. Drugi komin został oddany pod koniec 1972 roku. Trzeci komin, który jest wykorzystywany przez kotły olejowe, był gotowy w połowie roku 1977. W roku 2009 wybudowano dwa nowe kominy: 170- i 200-metrowy. Kominy powstawały w tempie 4 metrów na dobę. Niższy powstał w 50 dni, wyższy – w 64. Są to konstrukcje lite, bez spojeń. Mieszanka betonowa była wylewana do pierścieniowatej formy, która na hydraulicznych podnośnikach była unoszona w górę. Zgodnie z wymogami unijnymi nowe kominy pomalowano w pasy: cztery czerwone i trzy białe[2].

We wrześniu 2009 zakończono rozbiórkę komina 1[2], a w roku 2011 komina 2.

Stare kominy projektowano tak, by pełniły funkcję schronu przeciwatomowego. Ich ściany są zagłębione w ziemi na 4-5 metrów, a ich grubość dochodzi do 2 metrów. W podziemnej części zaplanowano schrony dla pracowników elektrociepłowni. W nowych kominach takich pomieszczeń nie ma[2].

Awarie[edytuj | edytuj kod]

24 kwietnia 1976 roku miała miejsce jedna z największych awarii, jakie wydarzyły się w elektrociepłowni. Około godziny 13 pękła turbina generatora nr 4. Oderwane od turbiny łopatki zniszczyły część dachu, a wyciekający z turbiny olej zapalił się[2].

Dnia 2 czerwca 2010 o godzinie 10:44 wybuchł pożar w turbinie 6, zapalił się zbiornik z olejem. Na miejscu pojawiło się 16 jednostek straży pożarnej. W budynku technologicznym, w którym pojawiły się płomienie, odłączono zasilanie. Lekkich poparzeń doznali strażak oraz pracownik; drugi strażak biorący udział w akcji uległ podtruciu[4]. Pożar ugaszono o 11:45, akcja wychładzania zbiornika z olejem zakończyła się o 12.30[5].

Produkcja prądu i ciepła[edytuj | edytuj kod]

Tyły elektrociepłowni Siekierki

Węgiel do elektrociepłowni dowożony jest koleją ze Śląska przez spółkę DB Schenker Rail Polska. Należąca do Siekierek bocznica ma 28 km długości i łączy się z torami kolei radomskiej w Piasecznie. Przy temperaturze -10 °C elektrociepłownia zużywa 10 tys. ton węgla na dobę, co odpowiada czterem składom. Wagony wjeżdżają do wywrotnicy, gdzie węgiel jest przesypywany na taśmociągi, a z nich na ładowarki. Surowiec trafia na hałdy, zwane placami węglowymi (w listopadzie 2009 roku leżało na nich ok. pół miliona ton węgla). Z hałd węgiel jest przenoszony taśmociągami do budynku elektrociepłowni i wsypywany do zbiorników zwanych bunkrami. Lej jednego bunkra mieści 200 ton paliwa. Zanim węgiel trafi do 12 z 14 zainstalowanych kotłów (dwa są opalane tylko mazutem) przechodzi przez młyn. Każdy z kotłów jest obsługiwany przez 4 młyny, które przy pomocy wielkich stalowych kul mogą zmielić 25 ton węgla na godzinę. Czarny miał mieszany jest z suchym powietrzem i wdmuchiwany do kotłów – palony w ten sposób daje więcej energii[2].

Spalanie węgla dostarcza ciepła. Do wyprodukowania prądu potrzebna jest woda, która po podgrzaniu zamieni się w parę. Elektrociepłownia Siekierki czerpie wodę z Wisły, ma własne ujęcie. Woda jest filtrowana i demineralizowana, żeby zminimalizować korozję rur[2].

Kotły produkują od 200 do 430 ton pary na godzinę (jej temperatura dochodzi do 535 °C). Para pod ciśnieniem od 100 do 130 atmosfer trafia do turbiny, gdzie uderzając w łopatki obraca wirnik. Wirniki turbin wykonują 3 tys. obrotów na minutę. Przy tak dużej prędkości obrotowej ważne jest zapewnienie odpowiedniego smarowania łożysk – stan ich naoliwienia jest wyświetlany na ciekłokrystalicznych ekranach w sterowni. Tam też dawkowane jest powietrze i monitorowana prędkość podawania węgla[2].

W nastawni cieplnej ulokowanej obok hali z turbinami, pracownicy kontrolują proces powstawania energii cieplnej, monitorują popyt na ciepło i kierują ewentualne nadwyżki ciepła do akumulatora[2].

Nastawnia elektryczna jest ulokowana w wyniesionym ponad poziom gruntu budynku, przypominającym wieżę kontroli ruchu kolejowego. Tu elektrociepłownia łączy się z systemem energetycznym kraju[2].

W bryłach węgla oprócz węgla znajduje się także woda (czasami stanowi nawet 80% wagi – tak duży udział wody występuje tylko w przypadku węgla brunatnego który nie jest spalany w EC Siekierki), a także rozmaite zanieczyszczenia, które się nie spalają. W kotłach zamieniają się w żużel, którego pod wpływem własnego ciężaru spadają do odżużlacza mokrego, a stamtąd kanałami trafiają do osadnika żużla na zewnątrz budynku. Podczas spalania węgla powstają także popiół i pyły. Są one wychwytywane przez elektrofiltry, skąd trafiają do kominów[2].

Akumulator ciepła[edytuj | edytuj kod]

Główna brama wjazdowa elektrociepłowni Siekierki. Po prawej stronie akumulator ciepła

Budowa akumulatora ciepła została rozpoczęta w roku 2008[1], a zakończona w marcu 2009 roku. Srebrnoszary cylindryczny zbiornik został wykonany z blachy zaizolowanej wełną mineralną. Ma wysokość 47 metrów i pojemność 30,4 tys. metrów sześciennych[2]. Jest to pierwszy tak duży obiekt w Polsce[1].

W urządzeniu wykorzystuje się fakt, że woda zimna nie miesza się z ciepłą pod warunkiem, że dodaje się ją ostrożnie i powoli. Woda zimna (o temperaturze ok. 40 °C) znajduje się na dole, a gorąca (o temperaturze nieprzekraczającej 95 °C) utrzymuje się na górze. Jeśli elektrociepłownia potrzebuje ciepłej wody, zasysa ją rurami znajdującymi się w górnej części zbiornika, dodając równocześnie taką samą ilość zimnej wody od dołu. Jeśli gorącej wody jest nadmiar, proces odbywa się w drugą stronę[2].

Popyt na gorącą wodę jest różny nie tylko w zależności od pory roku, ale też pory dnia (największy popyt na ciepło jest rano i wieczorem). Dopóki nie było akumulatora, w godzinach szczytu elektrociepłownia musiała uruchamiać dodatkowe kotły służące tylko do podgrzewania wody. Było to nieekonomiczne, bo z węgla spalonego w tych kotłach uzyskuje się tylko połowę energii, którą z tej samej ilości węgla mogą wyprodukować urządzenia wytwarzające jednocześnie prąd i ciepło[2].

Akumulatory ciepła są wykorzystywane powszechnie w krajach skandynawskich. W Polsce kilkakrotnie mniejszy akumulator działa w Siedlcach[2] i Białymstoku.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W lipcu 1960 roku budowie elektrociepłowni groziło zalanie ze względu na bardzo wysoki stan Wisły – stan alarmowy został przekroczony o 2,44 metra[2].
  • Turbina, która została zamontowana jako pierwsza (w roku 1961) działa do dziś.
  • Elektrociepłownia Sierkierki mogłaby ogrzać ok. 60 proc. budynków w Warszawie i dostarczyć energii do tego, by zaświecić ponad 10 mln 60-watowych żarówek[2].
  • Na szczycie 200-metrowego komina zmieściłoby się boisko do siatkówki[2].
  • Wodą, która mieści się w akumulatorze ciepła elektrociepłowni można by napełnić 11 basenów o rozmiarach olimpijskich[2], zaparzyć nią kawę na półtora miliona filiżanek lub ogrzać przez dobę 25 tysięcy mieszkań.
  • Pociąg zaopatrujący ciepłownię w węgiel można zobaczyć w serialu "Glina 2"[2].
  • Demineralizowana woda z elektrociepłowni była przez jakiś czas kupowana przez wytwórnię wódek Koneser i używana do produkcji m.in. winiaku klubowego[2].
  • W pomieszczeniu sterowni została nakręcona jedna ze scen piątego odcinka serialu Alternatywy 4[2].
  • Kręcono także sceny filmu "Zawrócony" z 1994 roku.
  • Przy dużych wiatrach czubek najwyższego komina może odchylić się od pionu nawet o 40 cm[2].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Elektrociepłownia Siekierki. www.vattenfall.pl. [dostęp 2 lipca 2010].
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 2,22 2,23 2,24 Michał Wojtczuk. Siekierki (Spacerownik Warszawski) – dodatek do "Gazety Wyborczej". „Gazeta Wyborcza”, 2009-11-19. 
  3. Oficjalna strona PGNiG TERMIKA S.A.. [dostęp 2014-08-26].
  4. Pożar w elektrociepłowni Siekierki. www.onet.pl. [dostęp 25 czerwca 2010].
  5. Warszawa: Pożar w elektrociepłowni Siekierki. Trzy osoby ranne. gazeta.pl. [dostęp 25 czerwca 2010].