Elektryczna gitara hawajska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zumsteel.jpg

Elektryczna gitara hawajska, elektryczna gitara stalowa (ang. pedal steel guitar) to odmiana gitary hawajskiej.

Instrument o nazwie Pedal Steel Guitar ,którego nazwę spolszczono niezbyt udanie na „gitarę stalową”, to chordofon spokrewniony z gitarą hawajską. Oba instrumenty łączy sposób wydobywania dźwięku tzn. prawa ręka uzbrojona w pazurki szarpie struny skracane trzymanym w lewej ręce wałkiem stalowym zakończonym półkuliście.

Na tym w zasadzie analogie obu instrumentów praktycznie się kończą, gdyż pedal steel guitar , w przeciwieństwie do gitary hawajskiej posiada możliwość częściowego przekształcania podstawowego stroju instrumentu przez podwyższanie lub obniżanie stroju poszczególnych strun lub ich grup, co realizowane jest przez zamontowany w instrumencie mechanizm przestrajający uruchamiany przez grającego pedałami podłogowymi i dźwigniami kolanowymi, poprzez system cięgien i korb.

Instrument jest stosunkowo młody gdyż swój obecny wygląd, oraz znormalizowany system strojenia i przestrajania, posiada dopiero od lat 60. ubiegłego wieku. Pomysł Celestyna Hockbuckera z 1720 roku , udoskonalony przez Sebastiana Erarda w 1810 r, harfowego mechanizmu przestrajającego stał się inspiracją dla mechanika Johna More z Winstead w Connecticut do zbudowania 1939 roku instrumentu będącego pierwowzorem gitary pedal steel. Po wielu latach obfitujących w przedziwne nieraz konstrukcje różnych firm z których wiodącymi były firmy Gibson i Bigsby instrument przybrał obecną formę gitary w układzie poziomym o najczęściej dwóch gryfach różniących się strojem, z których każdy ma po 10 strun. Do każdego z gryfów przyporządkowana jest odrębna grupa pedałów podłogowych zamocowanych na poprzecznym wsporniku pomiędzy przednimi nóżkami instrumentu i dźwigni kolanowych, pozwalających przestrajać ustalony strój.

Jeden z gryfów strojony jest w stroju E9 tzw. Nashwille Tune i charakteryzuje się on charakterystycznym typowym płynnym przejściem z akordu tonicznego poprzez równoległy molowy do subdominantowego. Brzmienie to jest doskonale znane z wielu nagrań muzyki amerykańskiej, nie tylko country ale folkowej a nawet rockowej. Drugi gryf o stroju C6 stosowany w muzyce swingowej i jazzowej ma wspaniałe niskie „tłuste” brzmienie i możliwości budowania doskonale brzmiących akordów dysonansowych używanych w muzyce jazzowej.

Pedal steel guitar jest instrumentem szczególnie popularnym w USA a ok. 200 do 300 gra na poziomie wirtuozowskim utrzymując się z pracy sidemanów lub grając w zespołach popularnych gwiazd muzyki country i nie tylko. Swoje ambicje realizują oni wydając solowe płyty, w niewielkich wytwórniach, prezentując na nich szeroki wachlarz stylów i gatunków od Bacha do free jazzu.

Do wirtuozów tego instrumentu należą Buddy Emmons, Lloyd Green, Tommy White, Mike Johnson, Paul Franklin, Doug Jernigan, "Sneaky Pete" Kleinow, Ben Keith, Santo & Johnny, Pete Drake. W Polsce najbardziej znany z gry na gitarze hawajskiej jest Aleksander Nowacki, który używał jej jako podstawowego instrumentu w zespole Homo Homini.[potrzebne źródło]